Sỏi bàng quang ở nam giới điều trị như thế nào?

Sỏi bàng quang ở nam giới có thể gây tiểu buốt, tiểu ngắt quãng, đau vùng bụng dưới và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu. Tùy kích thước sỏi và nguyên nhân hình thành, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ theo dõi đến tán sỏi nội soi hoặc phẫu thuật lấy sỏi.

1. Vì sao sỏi bàng quang thường gặp ở nam giới?

Sỏi bàng quang hình thành khi các khoáng chất trong nước tiểu kết tinh và tích tụ thành khối rắn bên trong bàng quang.

Tình trạng này thường gặp ở nam giới hơn nữ giới, đặc biệt ở người cao tuổi, do nguy cơ tắc nghẽn đường tiểu dưới cao hơn. Vậy những yếu tố nào khiến nam giới dễ mắc sỏi bàng quang? Một số nguyên nhân đó là:

• Phì đại tuyến tiền liệt: Tuyến tiền liệt nằm bao quanh niệu đạo đoạn đi qua tuyến. Khi tuyến tiền liệt to lên, niệu đạo có thể bị chèn ép, khiến nước tiểu khó thoát hết và đọng lại trong bàng quang.

• Hẹp niệu đạo: Tình trạng này cản trở dòng nước tiểu, làm tăng nguy cơ ứ đọng nước tiểu và hình thành sỏi.

• Bất thường chức năng bàng quang: Bàng quang co bóp kém hoặc rối loạn thần kinh bàng quang có thể khiến nước tiểu tồn dư sau mỗi lần đi tiểu, tạo điều kiện cho tinh thể khoáng chất kết tụ.

• Sỏi từ đường tiết niệu trên di chuyển xuống: Sỏi hình thành ở thận hoặc niệu quản có thể đi xuống bàng quang và phát triển thêm nếu không được đào thải hoàn toàn.

Ở nữ giới, sỏi bàng quang ít gặp hơn do không có tuyến tiền liệt và ít gặp tình trạng tắc nghẽn đường tiểu dưới do phì đại tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn có thể mắc bệnh khi có nhiễm khuẩn tiết niệu, rối loạn chức năng bàng quang hoặc các bất thường đường tiết niệu.

2. Sỏi bàng quang ở nam giới gây ra triệu chứng gì?

Triệu chứng sỏi bàng quang ở nam giới phụ thuộc vào kích thước sỏi và mức độ kích thích, tắc nghẽn đường tiểu. Sỏi nhỏ có thể chưa gây biểu hiện rõ ràng, trong khi sỏi lớn hơn thường khiến việc tiểu tiện trở nên khó khăn và gây đau tức vùng bụng dưới.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tiểu rắt, tiểu nhiều lần: Người bệnh thường xuyên buồn tiểu, kể cả khi vừa đi tiểu xong.

• Tiểu ngắt quãng, tiểu khó: Dòng nước tiểu đang chảy có thể đột ngột dừng lại rồi tiếp tục khi người bệnh thay đổi tư thế.

• Đau bụng dưới: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc tăng lên khi đi tiểu, đôi khi lan đến dương vật, vùng tầng sinh môn hoặc tinh hoàn.

• Nước tiểu đục hoặc lẫn máu: Sỏi cọ xát làm tổn thương niêm mạc bàng quang, khiến nước tiểu đổi màu hoặc xuất hiện máu.

• Tiểu buốt, nóng rát: Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc bỏng rát khi đi tiểu, nhất là khi sỏi gây kích ứng hoặc kèm nhiễm trùng đường tiết niệu. Nước tiểu đôi khi có mùi nồng bất thường.

3. Sỏi bàng quang ở nam giới có nguy hiểm không?

Sỏi bàng quang ở nam giới không phải lúc nào cũng gây triệu chứng ngay từ đầu, nhưng nếu không được điều trị, sỏi có thể lớn dần, gây tổn thương niêm mạc và cản trở quá trình bài xuất nước tiểu.

Những biến chứng sỏi bàng quang ở nam giới có thể gặp:

• Viêm bàng quang: Sỏi cọ xát vào niêm mạc bàng quang có thể gây kích ứng, viêm loét và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Người bệnh có thể bị tiểu buốt, tiểu nhiều lần, tiểu ngắt quãng hoặc tiểu ra máu.

• Nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm thận: Khi nhiễm khuẩn lan ngược từ bàng quang lên đường tiết niệu trên, người bệnh có nguy cơ bị viêm thận, thậm chí suy giảm chức năng thận nếu tình trạng nghiêm trọng hoặc kéo dài.

• Tắc nghẽn đường tiểu: Sỏi lớn hoặc mắc kẹt tại cổ bàng quang có thể cản trở dòng nước tiểu, gây tiểu khó, đau vùng hạ vị và bí tiểu.

• Rối loạn chức năng bàng quang mạn tính: Tình trạng kích thích và viêm kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng co bóp, tống xuất nước tiểu của bàng quang.

4. Chẩn đoán sỏi bàng quang như thế nào?

Chẩn đoán sỏi bàng quang thường bắt đầu bằng thăm khám lâm sàng, trong đó bác sĩ kiểm tra vùng bụng dưới và có thể thăm trực tràng ở nam giới để đánh giá các bất thường như phì đại tuyến tiền liệt (một trong những nguyên nhân gây ứ đọng nước tiểu).

Sau bước này, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm nước tiểu để phát hiện máu, vi khuẩn hoặc tinh thể tạo sỏi; xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm và chức năng thận khi cần thiết.

Để xác định rõ hơn tình trạng sỏi, bác sĩ thường chỉ định chẩn đoán hình ảnh. Trong đó, siêu âm sỏi bàng quang ở nam giới giúp phát hiện sỏi, đánh giá kích thước, vị trí và lượng nước tiểu tồn dư sau khi tiểu.

Nếu kết quả chưa đủ rõ hoặc cần khảo sát chi tiết hơn, người bệnh có thể được chụp X-quang, CT hoặc nội soi bàng quang để quan sát trực tiếp viên sỏi và phát hiện các bất thường bên trong bàng quang.

5. Có những phương pháp điều trị sỏi bàng quang nam giới nào?

Phương pháp điều trị sỏi bàng quang ở nam giới được lựa chọn dựa trên kích thước, vị trí sỏi, triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh.

5.1. Theo dõi và hỗ trợ đào thải sỏi

Với những viên sỏi nhỏ, không gây tắc nghẽn và có khả năng tự thoát ra ngoài, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, đồng thời khuyến nghị người bệnh uống đủ nước nếu không có chống chỉ định. Thuốc giảm đau hoặc thuốc điều trị nhiễm khuẩn có thể được sử dụng khi cần thiết.

Tuy nhiên, hiện chưa có thuốc uống được chứng minh có thể làm tan hiệu quả phần lớn sỏi bàng quang. Vì vậy, người bệnh không nên tự dùng thuốc với mục đích làm tan sỏi mà chưa được bác sĩ đánh giá.

5.2. Tán sỏi bàng quang bằng nội soi

Tán sỏi bàng quang ở nam giới qua nội soi ngược dòng là phương pháp thường được áp dụng khi sỏi không thể tự đào thải. Bác sĩ đưa ống nội soi qua niệu đạo vào bàng quang, sau đó sử dụng năng lượng laser hoặc thiết bị phù hợp để phá sỏi thành các mảnh nhỏ và lấy chúng ra ngoài.

Phương pháp này ít xâm lấn, không cần rạch da, thường giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn so với phẫu thuật mổ mở. Tuy nhiên, thời gian hồi phục và thời điểm xuất viện còn phụ thuộc vào kích thước sỏi, tình trạng đường tiết niệu và sức khỏe của từng người.

5.3. Mổ lấy sỏi bàng quang

Mổ sỏi bàng quang ở nam giới có thể được cân nhắc khi sỏi có kích thước rất lớn, số lượng nhiều hoặc không phù hợp để xử lý bằng nội soi. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật thích hợp để lấy sỏi ra khỏi bàng quang.

Nếu nguyên nhân gây sỏi là phì đại tuyến tiền liệt dẫn đến tắc nghẽn đường tiểu, bác sĩ có thể xem xét điều trị đồng thời hoặc theo giai đoạn tình trạng tuyến tiền liệt. Việc giải quyết nguyên nhân gây ứ đọng nước tiểu có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế hình thành sỏi trở lại.

Điều trị sỏi bàng quang ở nam giới cần căn cứ vào tình trạng sỏi và nguyên nhân gây bệnh để đạt hiệu quả, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát. Bên cạnh việc loại bỏ sỏi, người bệnh cần điều trị các vấn đề gây ứ đọng nước tiểu như phì đại tuyến tiền liệt nếu có, uống đủ nước và tái khám theo hướng dẫn. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường về tiểu tiện, nam giới nên đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.