Sỏi bể thận: Dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và hướng điều trị
Sỏi bể thận có thể tiến triển âm thầm hoặc gây đau hông lưng, rối loạn tiểu tiện khi sỏi di chuyển, tắc nghẽn. Nhận biết sớm triệu chứng sỏi bể thận, thăm khám và lựa chọn điều trị sỏi bể thận phù hợp giúp hạn chế biến chứng và bảo vệ chức năng thận.
1. Sỏi bể thận hình thành do đâu và phát triển như thế nào?
Sỏi bể thận hình thành khi các chất khoáng và muối trong nước tiểu có nồng độ cao, kết tinh rồi lắng đọng tại thận. Ban đầu, các tinh thể rất nhỏ nên người bệnh thường không nhận biết được.
1.1. Quá trình tạo sỏi diễn ra như thế nào?
Khi lượng nước tiểu quá ít hoặc nồng độ các chất tạo sỏi tăng cao, các tinh thể dễ kết hợp và tích tụ trong thận. Quá trình này có thể tạo nên nhiều loại sỏi khác nhau, thường gặp như canxi oxalat, canxi phosphat, struvite, axit uric và cystine.
1.2. Những yếu tố nào thúc đẩy quá trình hình thành sỏi?
Uống không đủ nước khiến nước tiểu cô đặc, làm tăng khả năng kết tinh của các chất khoáng. Ngoài ra, bất thường đường tiết niệu, tình trạng nước tiểu ứ đọng, nhiễm trùng tiết niệu tái diễn, chế độ ăn không phù hợp và việc sử dụng kéo dài một số loại thuốc cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
2. Triệu chứng sỏi bể thận thường biểu hiện ra sao?
Triệu chứng sỏi bể thận có thể khác nhau tùy kích thước, vị trí và mức độ di chuyển của sỏi. Những viên sỏi nhỏ đôi khi không gây biểu hiện rõ ràng, trong khi sỏi lớn hoặc di chuyển xuống niệu quản có thể gây đau vùng hông lưng, rối loạn tiểu tiện và các bất thường trong nước tiểu.
2.1. Đau hông lưng có phải dấu hiệu thường gặp?
Đau vùng thắt lưng, mạn sườn hoặc bụng dưới có thể xuất hiện khi sỏi di chuyển và cọ xát vào đường tiết niệu. Cơn đau có thể lan dần từ vùng lưng xuống bụng dưới, mức độ thay đổi tùy tình trạng tắc nghẽn.
2.2. Sỏi bể thận có gây tiểu buốt, tiểu ra máu không?
Người bệnh có thể gặp tiểu khó, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc tiểu nhiều lần. Sỏi di chuyển và cọ xát niêm mạc đường tiết niệu cũng có thể gây tiểu ra máu hoặc khiến nước tiểu xuất hiện cặn, thay đổi màu sắc.
2.3. Khi nào triệu chứng sỏi bể thận cần được kiểm tra sớm?
Sốt, ớn lạnh, đau nhiều, tiểu máu hoặc không thể đi tiểu là những biểu hiện cần được thăm khám sớm, đặc biệt khi nghi ngờ sỏi gây tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.
3. Điều trị sỏi bể thận được thực hiện như thế nào?
Điều trị sỏi bể thận phụ thuộc vào kích thước, vị trí, mức độ cản trở dòng tiểu và tình trạng đường tiết niệu. Với sỏi nhỏ, chưa gây biến chứng, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi và điều trị nội khoa. Khi sỏi lớn, khó tự đào thải hoặc gây tắc nghẽn, nhiễm trùng, các phương pháp tán sỏi công nghệ cao có thể được chỉ định.
3.1. Theo dõi và điều trị nội khoa
Một số trường hợp sỏi có kích thước nhỏ, chưa gây ảnh hưởng đáng kể có thể được theo dõi theo chỉ định. Người bệnh cần tái khám để kiểm tra diễn biến, kích thước và vị trí sỏi, từ đó kịp thời thay đổi phương án nếu sỏi không tự đào thải hoặc xuất hiện bất thường.
3.2. Tán sỏi bể thận bằng laser
Tán sỏi nội soi ống mềm bằng laser cho phép đưa ống soi theo đường tiết niệu tự nhiên lên bể thận, tiếp cận viên sỏi và tán thành các mảnh nhỏ. Phương pháp này được áp dụng với sỏi thận dưới 2cm, giúp xử lý cả những vị trí khó tiếp cận mà không cần mổ mở.
3.3. Mổ sỏi bể thận
Với sỏi lớn từ 2 cm, sỏi phức tạp hoặc sỏi san hô, tán sỏi qua da đường hầm nhỏ bằng laser có thể được cân nhắc. Kỹ thuật tạo một đường hầm nhỏ từ vùng hông lưng vào thận để đưa dụng cụ tiếp cận, tán và lấy sỏi ra ngoài, thay thế cho mổ mở trong nhiều trường hợp phù hợp.
4. Sỏi bể thận có thể gây ra những biến chứng gì?
Sỏi bể thận nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp có thể cản trở dòng nước tiểu, làm phát sinh tình trạng ứ đọng và ảnh hưởng đến hệ tiết niệu. Tùy mức độ tắc nghẽn và thời gian tồn tại, người bệnh có thể gặp thận ứ nước, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm bể thận hoặc suy giảm chức năng thận.
Tắc nghẽn kéo dài khiến nước tiểu không lưu thông bình thường, gây giãn đài bể thận và tạo áp lực lên nhu mô thận. Nếu tình trạng này đi kèm nhiễm khuẩn, nguy cơ tổn thương thận có thể tăng lên.
5. Làm gì để hạn chế nguy cơ sỏi bể thận?
Phòng ngừa sỏi bể thận chủ yếu tập trung vào việc duy trì đủ nước và điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt phù hợp. Uống nước đều trong ngày giúp hạn chế tình trạng nước tiểu cô đặc; đồng thời nên kiểm soát lượng muối, đạm động vật và thực phẩm chứa nhiều oxalat trong khẩu phần.
Bên cạnh đó, người có tiền sử sỏi nên duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế đồ uống nhiều đường và không tự ý sử dụng vitamin C liều cao. Một số thực phẩm giàu citrat như cam, chanh có thể được bổ sung phù hợp để hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành sỏi.
Nếu đang có dấu hiệu nghi ngờ sỏi bể thận hoặc từng có tiền sử sỏi tiết niệu, bạn nên thăm khám chuyên khoa Tiết niệu để được kiểm tra, đánh giá vị trí và kích thước sỏi, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn
