Sỏi niệu quản: Dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và cách điều trị

Sỏi niệu quản là một dạng sỏi tiết niệu có thể gây cản trở dòng nước tiểu khi nằm lại trong lòng niệu quản. Tình trạng này có thể gây đau dữ dội, rối loạn tiểu tiện hoặc diễn biến âm thầm. Phát hiện sớm giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.  

1. Sỏi niệu quản hình thành từ đâu và vì sao xuất hiện?

Sỏi niệu quản là khối tinh thể hình thành trong hệ tiết niệu, thường bắt nguồn từ sỏi thận rồi di chuyển xuống niệu quản. Khi viên sỏi mắc tại vị trí hẹp, dòng nước tiểu có thể bị cản trở và gây ứ đọng phía trên.

1.1. Sỏi hình thành trong niệu quản do đâu?

Phần lớn sỏi niệu quản là sỏi từ thận di chuyển xuống. Quá trình kết tinh có thể xảy ra khi nước tiểu chứa nồng độ cao các chất tạo sỏi như canxi, oxalat hoặc khi lượng citrat trong nước tiểu thấp.

1.2. Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc sỏi niệu quản?

Thiếu nước, ăn nhiều muối, thừa cân, béo phì hoặc từng mắc sỏi tiết niệu đều có thể làm tăng nguy cơ. Ngoài ra, bất thường đường tiết niệu, rối loạn chuyển hóa, nhiễm khuẩn và một số yếu tố gia đình cũng có liên quan đến sự hình thành sỏi.

2. Sỏi niệu quản thường biểu hiện ra sao và khi nào không có triệu chứng?

Biểu hiện của sỏi niệu quản phụ thuộc vào vị trí và mức độ cản trở dòng nước tiểu. Đau quặn vùng hông lưng, có thể lan xuống bụng dưới hoặc bẹn, thường gặp kèm tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, nước tiểu đục, buồn nôn, nôn hoặc sốt. Tuy nhiên, khi sỏi chưa gây tắc nghẽn, người bệnh có thể không xuất hiện dấu hiệu rõ ràng; tình trạng này vẫn có nguy cơ tiến triển nếu sỏi mắc kẹt, gây ứ nước, nhiễm khuẩn và ảnh hưởng chức năng thận.

3. Chẩn đoán sỏi niệu quản cần thực hiện những gì?

Chẩn đoán sỏi niệu quản cần kết hợp thăm khám với các phương pháp cận lâm sàng. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, X-quang, CT cùng xét nghiệm máu hoặc nước tiểu.

3.1. Siêu âm sỏi niệu quản cho biết những thông tin nào?

Siêu âm hỗ trợ phát hiện sỏi và khảo sát kích thước, vị trí cũng như tình trạng giãn niệu quản, ứ nước tại thận. Tuy nhiên, hơi trong đường tiêu hóa có thể khiến một số đoạn niệu quản khó quan sát.

3.2. Khi nào cần X-quang, CT và xét nghiệm?

X-quang có thể phát hiện một số loại sỏi, trong khi CT cung cấp hình ảnh rõ hơn về vị trí, kích thước và mức độ tắc nghẽn. Xét nghiệm máu và nước tiểu cung cấp thêm thông tin về chức năng thận, dấu hiệu nhiễm khuẩn và các bất thường liên quan.

3.3. Dựa vào đâu để đánh giá mức độ tắc nghẽn do sỏi?

Kết quả cận lâm sàng cho biết viên sỏi nằm ở đâu, kích thước bao nhiêu và có cản trở dòng nước tiểu hay không. Đây là cơ sở quan trọng để bác sĩ lựa chọn hướng theo dõi hoặc điều trị.

4. Biến chứng sỏi niệu quản có thể nghiêm trọng đến đâu?

Sỏi nhỏ, chưa gây tắc nghẽn có thể chưa xuất hiện triệu chứng và được theo dõi trong một số trường hợp. Tuy nhiên, khi sỏi mắc kẹt trong niệu quản, dòng nước tiểu có thể bị cản trở, dẫn đến ứ nước, giãn đài bể thận và ảnh hưởng nhu mô thận. Bên cạnh đó, tổn thương đường tiết niệu do sỏi có thể tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn; đặc biệt, tắc nghẽn kèm nhiễm trùng nếu không được xử lý kịp thời có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận.

5. Chế độ ăn sỏi niệu quản nên điều chỉnh thế nào?

Ăn uống phù hợp giúp hỗ trợ kiểm soát sỏi và hạn chế nguy cơ hình thành sỏi mới. Người bệnh nên uống đủ nước, phân bổ đều trong ngày, đồng thời duy trì khẩu phần đa dạng với rau củ, trái cây và nguồn canxi phù hợp từ thực phẩm. Bên cạnh đó, nên hạn chế muối, đạm động vật, thực phẩm chế biến sẵn; nếu có nguy cơ sỏi oxalat, cần lưu ý giảm các thực phẩm giàu oxalat như rau bina, cacao, socola và một số loại hạt.

Nếu đang có triệu chứng nghi ngờ sỏi thận như đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc từng có tiền sử sỏi tiết niệu, bạn nên thăm khám để được kiểm tra và đánh giá tình trạng sỏi.

Chủ động thăm khám sỏi niệu quản tại Thu Cúc TCI – Đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn