Có cách nào đẩy sỏi niệu quản ra ngoài hay không?
Sỏi niệu quản là một trong những bệnh lý thường gặp của hệ tiết niệu hiện nay. Bệnh không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe cũng như sinh hoạt hằng ngày của người bệnh. Vì vậy, nhiều người băn khoăn không biết có cách đẩy sỏi niệu quản ra ngoài mà không cần phẫu thuật hay không. Những trường hợp nào thì cần can thiệp tán sỏi niệu quản.
1. Sỏi niệu quản và vị trí thường gặp
Sỏi niệu quản thường là sỏi di chuyển từ trên thận xuống niệu quản, gây cản trở dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Sỏi có thể gặp ở bất cứ vị trí nào trong lòng niệu quản, thường gặp nhất là ở 3 vị trí hẹp sinh lý niệu quản điển hình:
- Đoạn trên nối thận vào niệu quản
- Đoạn nối từ niệu quản vào bàng quang
- Đoạn niệu quản nằm phía trước của động mạch chậu
Tùy thuộc vào kích thước và vị trí của sỏi, sỏi niệu quản không chỉ làm cản trở dòng chảy của nước tiểu mà còn có thể gây giãn bể thận, dẫn đến những cơn đau quặn thận dữ dội, ảnh hưởng sức khỏe người bệnh.
2. Có thể tự đào thải sỏi niệu quản ra ngoài hay không?
Đối với sỏi niệu quản có kích thước nhỏ, khả năng tự đào thải ra ngoài theo đường tiểu tự nhiên là khá cao. Theo Hướng dẫn điều trị sỏi niệu quản năm 2007 của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ (AUA) và Hiệp hội Tiết niệu Châu Âu (EAU), các viên sỏi có kích thước ≤ 5 mm có tỷ lệ tự thoát lên đến 68%, trong khi tỷ lệ này giảm còn khoảng 47% đối với sỏi có đường kính từ 5–10 mm. Điều này cho thấy kích thước sỏi càng lớn thì khả năng tự đào thải càng giảm. Tuy nhiên, không phải tất cả các viên sỏi nhỏ trong hệ tiết niệu đều có thể tự thoát ra ngoài. Thực tế, vẫn có những viên sỏi dù kích thước nhỏ nhưng có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể mà không tự thoát ra ngoài.
3. Cách đẩy sỏi niệu quản ra ngoài mà không cần phẫu thuật
Khả năng tự đào thải sỏi niệu quản chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như kích thước sỏi, vị trí sỏi trong niệu quản và lượng nước tiểu. Dưới đây là 5 biện pháp hỗ trợ sỏi niệu quản tự đào thải, áp dụng cho trường hợp sỏi nhỏ và chưa gây biến chứng.
3.1. Bổ sung đủ nước theo chỉ định từ bác sĩ
Việc bổ sung đủ nước giúp làm tăng lượng nước tiểu, tạo điều kiện để sỏi di chuyển và được đào thải khỏi niệu quản dễ dàng hơn, đặc biệt đối với sỏi có kích thước nhỏ. Trong giai đoạn hỗ trợ đào thải sỏi, người bệnh có thể cần uống khoảng 3–4 lít nước mỗi ngày. Ngoài ra, uống nhiều nước còn góp phần hạn chế các biến chứng như nhiễm trùng đường tiết niệu, đồng thời giúp làm sạch vi khuẩn trong niệu quản và toàn bộ hệ tiết niệu.
3.2. Thể dục hoặc vận động nhẹ nhàng
Mặc dù không trực tiếp đẩy sỏi ra ngoài nhưng vận động có thể giúp sỏi bong ra khỏi lòng niệu quản, đặc biệt với các sỏi có cạnh sắc và cứng.
3.3. Sử dụng thảo dược hỗ trợ
Việc sử dụng một số thảo dược dân gian, chẳng hạn như kim tiền thảo, là phương pháp có thể hỗ trợ đào thải sỏi niệu quản. Các loại thảo dược này thường có tác dụng lợi tiểu, làm tăng lượng nước tiểu, từ đó giúp sỏi di chuyển và được thải ra ngoài dễ dàng hơn.
3.4. Xây dựng thực đơn ăn uống hợp lý
Bên cạnh việc uống đủ nước, người bệnh cũng cần chú ý xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế các thực phẩm có nguy cơ thúc đẩy hình thành sỏi. Một số thực phẩm nên tránh khi mắc sỏi đường tiết niệu bao gồm:
- Ăn mặn do natri làm tăng thải canxi qua nước tiểu
- Các thực phẩm giàu oxalate như khoai lang, củ cải trắng, cải bó xôi vì dễ hình thành sỏi oxalat– Đạm động vật chứa nhiều purin, khi chuyển hóa thành acid uric – yếu tố gây sỏi urat
- Bổ sung thực phẩm chứa vitamin C có thể làm tăng lượng oxalate trong nước tiểu.
3.5. Sử dụng thuốc theo chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa
Trong điều trị nội khoa, một số thuốc có thể được bác sĩ chỉ định, phối kết hợp để hỗ trợ đẩy sỏi niệu quản ra ngoài như: Thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ trơn, thuốc lợi tiểu.
4. Các phương pháp tán sỏi niệu quản hiện nay
Trong trường hợp sỏi niệu quản không thể điều trị nội khoa hoặc đã điều trị nội khoa sau 2 tuần nhưng không đạt hiệu quả, người bệnh nên nhập viện để được can thiệp nhằm tránh các biến chứng lâu dài.
Hiện nay, nhờ sự tiến bộ của công nghệ y khoa, người bệnh có sỏi niệu quản có thể được điều trị bằng nhiều phương pháp tán sỏi hiện đại, hạn chế tối đa xâm lấn như:
- Tán sỏi ngoài cơ thể: Sử dụng sóng xung kích từ bên ngoài cơ thể, hội tụ chính xác vào vị trí viên sỏi để làm vỡ sỏi. Sau khoảng 7-15 ngày, các mảnh sỏi nhỏ sẽ theo niệu quản xuống bàng quang và được đào thải ra ngoài theo đường tiểu.
- Tán sỏi qua da: Bác sĩ tạo một đường hầm nhỏ qua da vào thận, từ đó tiếp cận niệu quản để tán sỏi. Qua đường hầm này có thể đặt ống thông thận nhằm hỗ trợ theo dõi sau mổ; ống thông thường được rút sau 24-48 giờ.
- Tán sỏi ngược dòng: Thiết bị nội soi được đưa qua niệu đạo vào bàng quang rồi lên niệu quản để tiếp cận trực tiếp viên sỏi. Sỏi được phá vỡ bằng năng lượng khí nén hoặc laser, sau đó các mảnh sỏi được rửa và lấy ra. Đây là phương pháp hiện đại, ít xâm lấn, không để lại vết mổ, giúp bảo tồn chức năng thận; người bệnh thường có thể xuất viện sau 1–2 ngày.
Ngoài ra, trong những trường hợp bệnh lý tiến triển nặng hoặc sỏi niệu quản có tính chất phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật lấy sỏi niệu quản bằng các phương pháp như: Phẫu thuật nội soi, phẫu thuật mổ mở truyền thống hoặc phẫu thuật cắt bỏ thận khi thận đã mất hoàn toàn chức năng.
Người bệnh có thể áp dụng nhiều cách đẩy sỏi niệu quản ra ngoài nếu thực hiện đúng cách, đúng thời điểm, đặc biệt khi sỏi còn nhỏ và chưa gây biến chứng. Với những trường hợp sỏi lớn hoặc điều trị nội khoa không hiệu quả, các phương pháp tán sỏi hiện đại sẽ giúp loại bỏ sỏi an toàn, hạn chế biến chứng. Việc chủ động thăm khám định kỳ, phát hiện sỏi niệu quản sớm giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng và có phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
