Viêm đường hô hấp trên ở người lớn có đáng lo?

Viêm đường hô hấp trên ở người lớn là bệnh phổ biến ảnh hưởng đến hô hấp, gây khó chịu như nghẹt mũi, đau họng, ho và mệt mỏi. Dù thường nhẹ và tự khỏi, nếu không chăm sóc đúng cách, bệnh vẫn có thể làm giảm chất lượng cuộc sống và dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hơn.

1. Viêm đường hô hấp ở người lớn là bệnh gì? Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Viêm đường hô hấp trên ở người lớn là tình trạng nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn ở phần trên của hệ hô hấp, bao gồm mũi, cổ họng, hầu họng, thanh quản, xoang và khí quản. Bệnh có thể nhẹ như cảm lạnh thông thường hoặc nặng hơn như viêm xoang, viêm họng, viêm thanh quản. Mặc dù hầu hết các trường hợp tự khỏi, bệnh vẫn gây khó chịu với triệu chứng nghẹt mũi, đau họng, ho, và đôi khi có thể dẫn đến biến chứng như nhiễm trùng do vi khuẩn thứ phát hoặc làm nặng thêm các bệnh hô hấp mãn tính như hen suyễn hay COPD.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh

Viêm đường hô hấp trên ở người lớn xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ virus, vi khuẩn cho đến các yếu tố môi trường. Cụ thể:

Virus (nguyên nhân chính): Rhinovirus, virus Corona, Adenovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV), virus Parainfluenza: Gây viêm thanh quản và triệu chứng cảm lạnh.
Vi khuẩn (ít gặp hơn): Streptococcus pyogenes gây viêm họng liên cầu khuẩn; Haemophilus influenzae gây nhiễm trùng xoang hoặc nhiễm trùng thứ phát sau virus.
Yếu tố môi trường: Thay đổi theo mùa, không khí khô và tiếp xúc gần ở nơi đông người tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát triển và lây lan.

1.2. Dấu hiệu nhận biết viêm đường hô hấp trên ở người lớn

Các triệu chứng bệnh viêm hô hấp trên ở người lớn khá đa dạng, phụ thuộc vào vị trí nhiễm trùng và mức độ bệnh:

Triệu chứng ở mũi: Sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi.
Triệu chứng ở cổ họng: Đau họng, khô hoặc kích ứng cổ họng.
Ho: Ho khan hoặc ho có đờm.
Khó chịu ở mặt: Cảm giác áp lực hoặc đau xoang, đau đầu.
Triệu chứng chung: Sốt nhẹ (thường với vi khuẩn), mệt mỏi, đau cơ.
Thay đổi giọng nói: Khàn giọng hoặc mất giọng (viêm thanh quản).
Triệu chứng về mắt: Chảy nước mắt hoặc ngứa mắt trong một số trường hợp.

Những dấu hiệu này giúp người bệnh và bác sĩ nhận biết sớm bệnh, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời. Hầu hết các triệu chứng nhẹ và tự khỏi sau 7-10 ngày. Nếu bệnh kéo dài, nặng lên hoặc kèm sốt cao, đau đầu dữ dội, khó thở, nên gặp bác sĩ sớm.

2. Viêm đường hô hấp trên người lớn có đáng lo không? Vì sao?

Mặc dù đa số các ca bệnh viêm đường hô hấp trên ở người lớn có tiên lượng tốt, nhưng nếu chậm trễ trong điều trị, bệnh có thể chuyển biến xấu, đặc biệt ở người già với các nhóm biến chứng sau:

Hệ lụy khi viêm nhiễm lan xuống đường hô hấp dưới:

Vi khuẩn hoặc virus có thể di chuyển sâu hơn vào phổi, dẫn đến các tình trạng đe dọa tính mạng:
Viêm phế quản cấp: Khiến người bệnh ho dai dẳng và đau tức ngực.
Viêm phổi: Đây là hệ quả nặng nề nhất, dễ dẫn đến suy hô hấp cấp, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và người cao tuổi.

Các biến chứng khu trú tại vùng đầu – mặt – cổ:

Nhiễm trùng không được kiểm soát tại chỗ sẽ gây tổn thương các cơ quan lân cận:

Viêm xoang mạn tính: Do các hốc xoang bị viêm nhiễm kéo dài, không được xử lý dứt điểm.
Viêm tai giữa: Đặc biệt hay gặp ở trẻ em do đặc điểm giải phẫu vòi nhĩ khiến mầm bệnh dễ dàng từ vùng họng xâm nhập vào tai.
Áp xe quanh amidan: Quá trình viêm nhiễm kéo dài tạo thành các ổ mủ sâu, gây đau đớn dữ dội và cản trở việc ăn uống, nuốt nước bọt.

Tác động tiêu cực đến toàn thân và sức khỏe lâu dài:

Bệnh lý tự miễn: Viêm họng do liên cầu khuẩn nếu thiếu điều trị kháng sinh phù hợp có thể dẫn đến thấp tim hoặc viêm cầu thận cấp.
Suy giảm chất lượng sống: Bệnh gây kiệt sức, mất ngủ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất công việc và học tập.

3. Cách điều trị Viêm đường hô hấp trên ở người lớn

Chăm sóc tại nhà (điều trị hỗ trợ) giúp cơ thể tự phục hồi và giảm nhẹ sự khó chịu:

Hỗ trợ đường thở: Sử dụng nước ấm (uống hoặc xông hơi) và nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch nhầy, thông thoáng mũi họng.
Chế độ sinh hoạt: Ưu tiên nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh áp lực tâm lý và vận động mạnh để dồn năng lượng cho hệ miễn dịch.
Dinh dưỡng và Giữ ấm: Ăn thực phẩm mềm, giàu dưỡng chất (cháo, súp). Đặc biệt chú trọng giữ ấm các vị trí xung yếu như cổ, ngực và các đầu chi (tay, chân).

Điều trị y tế (tác động vào nguyên nhân và triệu chứng) có sự chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn, tránh kháng thuốc:

Thuốc kháng sinh: Chỉ sử dụng khi có bằng chứng nhiễm khuẩn. Đặc biệt lưu ý: Phải uống đúng loại, đủ liều và tuyệt đối không tự ý dừng thuốc sớm ngay cả khi cảm thấy đã khỏe hơn.
Kiểm soát sốt và đau: Sử dụng phổ biến Paracetamol hoặc Ibuprofen để ổn định thân nhiệt và giảm đau nhức cơ thể.
Thuốc hỗ trợ tại chỗ: Các loại thuốc xịt mũi kháng viêm, thuốc giảm ho hoặc long đờm được kê đơn tùy theo tình trạng cụ thể của bệnh nhân (ho khan hay ho có đờm).

Nhìn chung, viêm đường hô hấp trên ở người lớn thường không nguy hiểm nếu được chăm sóc và điều trị đúng mức. Việc nghỉ ngơi hợp lý, giữ ấm, duy trì chế độ dinh dưỡng tốt và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ sẽ giúp bệnh nhanh chóng hồi phục, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.

Nguồn tài liệu tham khảo: Umcclinic, Clevelandclinic, Maxhealthcare