Phình động mạch não có nguy hiểm không?

Phình động mạch não là một trong những bệnh lý mạch máu não nguy hiểm vì có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi túi phình đã lớn hoặc thậm chí đã vỡ, dẫn đến xuất huyết não đe dọa tính mạng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin chi tiết về mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa phình động mạch não.

1. Tổng quan về phình động mạch não

1.1. Tìm hiểu phình động mạch não là gì 

Phình động mạch não là tình trạng một đoạn thành động mạch trong não bị suy yếu, khiến thành mạch giãn rộng và phồng lên bất thường. Theo thời gian, khu vực này có thể hình thành một túi chứa máu giống như một quả bóng nhỏ bám trên thành mạch. 

Khi thành mạch bị yếu, áp lực dòng máu lưu thông liên tục sẽ khiến túi phình ngày càng lớn hơn. Trong nhiều trường hợp, người bệnh hoàn toàn không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cho đến khi túi phình gây chèn ép hoặc bị vỡ.

1.2. Bệnh phình động mạch não có nguy hiểm không? Giải đáp chi tiết

Phần lớn túi phình phát triển âm thầm và không gây triệu chứng trong thời gian dài. Người bệnh thường chỉ phát hiện bệnh tình cờ khi chụp CT hoặc MRI não vì một lý do khác. Khi túi phình phát triển kích thước lớn, nó có thể chèn ép các mô não hoặc dây thần kinh lân cận. Điều này dẫn đến các triệu chứng như đau đầu kéo dài, sụp mí mắt, nhìn đôi hoặc suy giảm thị lực. 

Nguy hiểm hơn, nếu túi phình bị vỡ, máu sẽ tràn vào khoang dưới nhện hoặc nhu mô não, gây xuất huyết não cấp tính. Đây là tình trạng cấp cứu thần kinh có tỷ lệ tử vong và di chứng rất cao. Theo Hiệp hội Phình mạch máu não Hoa Kỳ, vỡ phình động mạch não thường có tiên lượng rất nặng với tỷ lệ sống sót chỉ khoảng 50%. Hiện nay, nhờ những bước tiến trong lĩnh vực hồi sức thần kinh và điều trị cấp cứu, khoảng 60 – 70% người bệnh có thể vượt qua giai đoạn nguy hiểm, trong khi tỷ lệ tử vong giảm xuống còn khoảng 30 – 40%. Chính vì vậy, khi được hỏi bị phình mạch máu não có nguy hiểm không, câu trả lời là bệnh có thể gây hậu quả nặng nề nếu không được theo dõi và điều trị đúng thời điểm.

1.3. Đối tượng nguy cơ mắc phình động mạch não 

• Người trung niên và cao tuổi: Thường ở độ tuổi từ 40 – 60. Khi tuổi tác tăng lên, cấu trúc thành mạch dần suy yếu, làm tăng nguy cơ hình thành túi phình.
• Phụ nữ: Tỷ lệ mắc bệnh ở phụ nữ cao hơn nam giới. Nguy cơ này có xu hướng tăng lên sau tuổi mãn kinh do sự suy giảm nội tiết tố estrogen ảnh hưởng đến độ bền thành mạch.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh: Nếu trong gia đình có cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc phình động mạch não, nguy cơ xuất hiện bệnh ở các thành viên khác cũng cao hơn đáng kể.
• Người tăng huyết áp kéo dài: Huyết áp cao tạo áp lực liên tục lên thành động mạch. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ giãn và phình mạch.
• Người hút thuốc lá: Các chất độc trong thuốc lá làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình suy yếu thành động mạch và làm tăng nguy cơ vỡ túi phình.

2. Các loại phình động mạch não 

2.1. Phình mạch dạng túi

Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm phần lớn các trường hợp phình động mạch não được phát hiện trên lâm sàng. Túi phình có hình dạng giống quả mọng hoặc chiếc túi nhỏ nhô ra từ thành động mạch. Loại phình này thường xuất hiện tại các điểm chia nhánh của động mạch não, nơi thành mạch phải chịu áp lực dòng máu lớn trong thời gian dài.

2.2. Phình mạch hình thoi

Phình mạch hình thoi là tình trạng toàn bộ chu vi của một đoạn động mạch bị giãn rộng. Đoạn động mạch bị khúc khuỷu và kéo dài dọc theo chiều dài mạch máu. Loại này thường gặp ở những người bị xơ vữa động mạch hoặc dị dạng cấu trúc thân nền.

2.3. Phình mạch bóc tách

Dạng phình này xảy ra khi lớp trong cùng của thành động mạch bị rách. Máu chui vào giữa các lớp thành mạch và tạo thành khối máu tụ bên trong. Phình mạch bóc tách có thể gây hẹp hoặc tắc mạch máu, làm giảm lưu lượng máu đến não và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

2.4. Phình mạch do nhiễm khuẩn

Chiếm khoảng 2% đến 3% ca bệnh, xuất phát từ các ổ sùi viêm màng tim. Vi khuẩn liên cầu hoặc tụ cầu theo dòng máu khu trú và phá hủy cấu trúc thành mạch não. Ngoài các dạng trên, một số trường hợp còn xuất hiện phình mạch liên quan đến chấn thương sọ não, bệnh lý viêm mạch hoặc dị dạng mạch máu bẩm sinh.

3. Phình động mạch não có thể gây biến chứng gì? 

3.1. Xuất huyết não do vỡ túi phình

Khi túi phình vỡ, máu tràn vào các khoang xung quanh não hoặc nhu mô não, gây đột quỵ xuất huyết. Tình trạng này có thể dẫn đến hôn mê, tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

3.2. Chảy máu tái phát

Sau lần xuất huyết đầu tiên, túi phình vẫn có nguy cơ tiếp tục vỡ và gây chảy máu trở lại. Biến chứng này thường xảy ra trong những ngày đầu sau xuất huyết và làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong cũng như di chứng thần kinh nặng nề.

3.3. Não úng thủy

Máu từ túi phình bị vỡ có thể làm cản trở quá trình lưu thông và hấp thu dịch não tủy. Hậu quả là dịch tích tụ trong não thất, gây não úng thủy và làm tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến chức năng não bộ.

3.4. Động kinh

Một số bệnh nhân xuất hiện các cơn co giật sau khi bị xuất huyết não. Động kinh có thể tái phát nhiều lần và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, học tập cũng như công việc hằng ngày.

3.5. Rối loạn tim mạch và hô hấp

Người bệnh có thể gặp các biến chứng toàn thân như rối loạn nhịp tim, suy tim sung huyết hoặc phù phổi thần kinh. Những biến chứng này khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn và làm tăng nguy cơ tử vong.

4. Các phương pháp làm sao để giảm nguy cơ phình động mạch não 

4.1. Điều chỉnh lối sống và kiểm soát yếu tố nguy cơ

Một lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ hình thành và tiến triển của túi phình động mạch não.

• Ngừng hút thuốc lá
• Kiểm soát huyết áp ổn định qua chế độ ăn hợp lý
• Vận động thường xuyên, duy trì cân nặng phù hợp
• Hạn chế rượu bia, tránh dùng các chất kích thích

4.2. Tầm soát và phát hiện sớm các bệnh lý não – thần kinh

Đối với những người có tiền sử gia đình mắc phình động mạch não hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, tầm soát định kỳ bằng phương pháp chẩn đoán hiện nay như MRI não, MRA hoặc CT mạch máu não có khả năng phát hiện túi phình từ giai đoạn sớm, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá kích thước, vị trí và nguy cơ vỡ của túi phình để lựa chọn phương án theo dõi hoặc can thiệp phù hợp.

Phình động mạch máu não là bệnh lý nguy hiểm vì có thể tiến triển âm thầm nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết não, đột quỵ, tổn thương thần kinh vĩnh viễn và thậm chí tử vong. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm thông qua thăm khám và tầm soát định kỳ, nhiều trường hợp có thể được theo dõi hoặc điều trị trước khi xảy ra biến chứng.