Migraine là bệnh gì? Triệu chứng và cách điều trị ra sao?

Migraine là bệnh gì là thắc mắc của nhiều người thường xuyên bị đau đầu tái diễn, đặc biệt khi cơn đau ảnh hưởng đến khả năng học tập và làm việc. Đây là bệnh lý thần kinh có cơ chế phức tạp, liên quan đến sự thay đổi hoạt động của não bộ và hệ thống dẫn truyền thần kinh. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, với mức độ và biểu hiện khác nhau, cần được nhận biết và điều trị phù hợp.

1. Migraine là bệnh gì? Cơ chế gây ra

Migraine là bệnh gì? Đây là một dạng rối loạn thần kinh đặc trưng bởi những cơn đau đầu tái phát, từ mức độ vừa đến dữ đội và thường tập trung ở một bên đầu. Bệnh lý này được xếp vào nhóm mạn tính, có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt.

Cơ chế gây migraine khá phức tạp và vấn đang được nghiên cứu. Các bằng chứng hiện nay cho thấy bệnh có liên quan đến sự bất thường trong hoạt động của hệ thần kinh và quá trình truyền tín hiệu đau, cụ thể:

• Rối loạn hoạt động thần kinh: Các tế bào thần kinh bị kích thích quá mức, giải phóng những chất trung gian gây viêm, làm tăng độ nhạy cảm của hệ thống dẫn truyền đau và ảnh hưởng đến các mạch máu ở màng não.

• Hiện tượng lan truyền ức chế vỏ não (CSD): Đây là làn sóng hoạt động thần kinh bất thường lan qua vỏ não, liên quan đến các triệu chứng tiền triệu (aura) như nhìn thấy ánh sáng lóe, đốm sáng hoặc cảm giác tê bì trước khi cơn đau xuất hiện.

• Vai trò của CGRP: CGRP là một loại protein tham gia truyền tín hiệu đau. Khi được giải phóng nhiều trong cơn migraine, chất này làm tăng phản ứng viêm thần kinh và khiến hệ thống dẫn truyền đau trở nên nhạy cảm hơn.

2. Những tình trạng dễ nhầm lẫn với migraine

Migraine có biểu hiện khá đa dạng, đôi khi đi kèm chóng mặt, buồn nôn hoặc đau đầu kéo dài nên dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh khác. Trong đó, migraine và rối loạn tiền đình, migraine và đau đầu căng thẳng là hai tình trạng thường được đặt lên bàn cân do có một số triệu chứng tương đồng. Cách phân biệt như sau:

3. Dấu hiệu nào giúp nhận biết tình trạng đau nửa đầu migraine?

Sau khi đã rõ migraine là bệnh gì, người bệnh cần tìm hiểu các dấu hiệu nhận biết để kịp thời xử trí. Biểu hiện rõ nhất của tình trạng này là những cơn đau tái phát với cường độ ngày càng tăng, đau ở một bên đầu, đôi khi lan sang bên còn lại hoặc cả 2 bên. Đi kèm là các triệu chứng như buồn nôn, nôn, nhạy cảm với ánh sáng, tiếng ồn hoặc mùi mạnh. Một số người còn bị hoa mắt, chóng mặt, mờ mắt và mệt mỏi.

Tùy từng trường hợp cụ thể, triệu chứng migraine có thể xuất hiện qua 4 giai đoạn:

• Tiền triệu: Xuất hiện trước cơn đau từ 1 – 2 ngày với biểu hiện dễ cáu gắt, thay đổi tâm trạng, thèm ăn hoặc cứng cổ.

• Tiền triệu thần kinh (aura): Khoảng 25% người bệnh gặp tình trạng này với các biểu hiện như nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, đường ziczac hoặc điểm mù trong tầm mắt. Triệu chứng kéo dài từ vài phút đến 1 giờ.

• Giai đoạn tấn công: Cơn đau đầu xuất hiện rõ rệt, đi kèm buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh.

• Sau cơn đau: Người bệnh cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức, khó tập trung hoặc cảm thấy đầu óc không tỉnh táo.

4. Chẩn đoán và điều trị cơn migraine chuẩn y khoa thế nào?

Chẩn đoán migraine chính xác cần dựa trên tiêu chuẩn ICHD-3 của Hiệp hội Đau đầu Quốc tế để xác định bệnh. Khai thác tiền sử đau đầu, đặc điểm cơn đau và các triệu chứng đi kèm là cách để bác sĩ đưa ra phán đoán sơ bộ ban đầu.

Migraine cần chụp MRI không? Người có biểu hiện migraine điển hình và kết quả khám thần kinh bình thường không cần chụp CT hoặc MRI não. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định chụp khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như đau đầu đột ngột dữ dội, thay đổi tính chất đau, sốt, cứng gáy hoặc thiếu hụt thần kinh khu trú.

Dựa trên kết quả khám lâm sàng, triệu chứng bệnh và kết quả chụp chiếu (nếu có), bác sĩ sẽ tổng hợp thông tin và lên phương án điều trị cụ thể. Các phương pháp chính gồm:

• Điều trị cắt cơn: Với cơn đau nhẹ đến vừa, bác sĩ chỉ định Paracetamol hoặc thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen. Nếu đau vừa đến nặng hoặc không đáp ứng với thuốc thông thường, chuyển sang nhóm Triptan như Sumatriptan, Rizatriptan. Thuốc chống nôn cũng được cân nhắc khi người bệnh buồn nôn hoặc nôn.

• Điều trị dự phòng: Áp dụng khi cơn đau xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống. Một số thuốc được sử dụng gồm Propranolol, Metoprolol, Amitriptyline, Topiramate hoặc thuốc kháng CGRP. Tiêm OnabotulinumtoxinA được cân nhắc đối với migraine mạn tính.

5. Cách phòng cơn migraine hiệu quả cần nhớ

Để hạn chế tần suất và mức độ đau đầu migraine, người bệnh cần duy trì lối sống khoa học, nhận biết các yếu tố khởi phát và chủ động kiểm soát chúng. Một số biện pháp nên áp dụng gồm:

• Ăn đúng giờ, không bỏ bữa, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm có thể kích hoạt cơn đau như rượu vang đỏ, phô mai lâu năm, thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản. Migraine và cà phê có mối liên hệ mật thiết với nhau, vì vậy người bệnh nên hạn chế sử dụng nhiều cafein.

• Ngủ đủ khoảng 7 – 8 giờ mỗi đêm, cố gắng duy trì giờ ngủ và thức dậy ổn định. Tránh thức khuya, thiếu ngủ hoặc ngủ quá nhiều.

• Hạn chế stress kéo dài bằng cách thiền, tập hít thở sâu, nghe nhạc hoặc dành thời gian nghỉ ngơi.

• Đi bộ, bơi lội và yoga với cường độ phù hợp giúp thư giãn tinh thần, cải thiện sức khỏe và hỗ trợ giảm nguy cơ khởi phát cơn đau.

• Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung Magie và Vitamin B2 có thể hỗ trợ ngăn ngừa cơn Migraine (nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng).

Hiểu rõ migraine là bệnh gì giúp người bệnh nhận biết sớm triệu chứng và chủ động kiểm soát tình trạng đau đầu. Bệnh có thể tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày. Để hạn chế cơn đau, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý, tránh các yếu tố kích thích và tuân thủ phác đồ điều trị. Khi đau đầu kéo dài hoặc có biểu hiện bất thường, nên đi khám sớm.