Khám sàng lọc đột quỵ cần khám những gì?

Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa và xuất hiện ngày càng nhiều ở người dưới 50 tuổi. Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng trước đó nên dễ chủ quan. Vì vậy, khám sàng lọc đột quỵ định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, từ đó chủ động phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu về khám sàng lọc đột quỵ cần khám những gì, phù hợp với những ai và nên khám ở đâu.

1. Khám sàng lọc đột quỵ cần khám những gì? Quy trình khám não, thần kinh

1.1. Khám lâm sàng 

Khám tầm soát phòng ngừa đột quỵ là quá trình đánh giá tổng thể sức khỏe thần kinh, tim mạch và mạch máu não. Bước đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý, thói quen sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ liên quan đến tim mạch, huyết áp hoặc tiểu đường. Những dấu hiệu như tê yếu tay chân, đau đầu kéo dài hoặc chóng mặt thường xuyên đều có giá trị định hướng chẩn đoán.

1.2. Xét nghiệm máu 

Xét nghiệm máu giúp bác sĩ đánh giá nhiều chỉ số liên quan trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch. Thông qua các chỉ số sinh hóa và huyết học, bác sĩ có thể phát hiện tình trạng rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết hoặc nguy cơ tiểu đường. Ngoài ra, xét nghiệm còn hỗ trợ đánh giá chức năng gan, thận và tình trạng viêm trong cơ thể.

Một số trường hợp có thể phát hiện thiếu máu, rối loạn đông máu hoặc tăng acid uric thông qua xét nghiệm chuyên sâu. Những bất thường này đều làm gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc mạch não.

1.3. Điện tim thường 

Điện tâm đồ là kỹ thuật ghi lại hoạt động điện học của tim thông qua các điện cực gắn trên cơ thể. Phương pháp này giúp phát hiện sớm các rối loạn nhịp tim hoặc bất thường dẫn truyền điện tim. Danh mục này thường được chỉ định kết hợp với các xét nghiệm khác nhằm đánh giá toàn diện sức khỏe tim mạch và hệ tuần hoàn.

Mặc dù điện tim không thể xác định hoàn toàn nguy cơ đột quỵ, nhưng đây vẫn là xét nghiệm quan trọng trong quá trình tầm soát. Nhiều trường hợp đột quỵ xuất phát từ bệnh tim mạch hoặc rung nhĩ kéo dài. 

1.4. Đo điện não đồ 

Phương pháp ghi điện não đồ thực hiện chức năng đo lường các tín hiệu điện thế của não. Các điện cực nhỏ được gắn trên da đầu sẽ thu nhận xung điện giữa các tế bào. Người có triệu chứng đau đầu kéo dài, mất ý thức thoáng qua hoặc co giật thường được chỉ định ghi điện não đồ. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá khả năng tổn thương thần kinh và định hướng điều trị phù hợp. 

1.5. Đo lưu huyết não 

Kỹ thuật này hỗ trợ đánh giá tình trạng tuần hoàn máu lên não thông qua phân tích tốc độ và cường độ dòng máu. Thông qua kết quả đo, bác sĩ có thể nhận biết sớm tình trạng co thắt mạch máu, giảm tưới máu não hoặc rối loạn huyết động não. Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ thiếu máu não thoáng qua và đột quỵ.

1.6. Chụp cộng hưởng từ

Chụp cộng hưởng từ MRI là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu giúp khảo sát rõ cấu trúc não, mạch máu não và tủy sống. MRI giúp phát hiện sớm nhiều bất thường nguy hiểm như:

• Phình mạch máu não, dị dạng mạch máu não
• Nhồi máu não giai đoạn sớm
• U màng não, u tủy sống, u máu thể hang
• Rỗng tủy, chèn ép thần kinh, thoát vị đĩa đệm
• Các tổn thương nhỏ ở não và tủy sống khó phát hiện bằng phương pháp thông thường

Ngoài MRI não, trong gói khám chức năng não – thần kinh tại Thu Cúc TCI, người bệnh có thể được chỉ định chụp MRI cột sống cổ, cột sống ngực hoặc cột sống thắt lưng tùy tình trạng cụ thể. 

2. Ai nên khám sàng lọc đột quỵ? 

2.1. Người bị tăng huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến đột quỵ và nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành mạch và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Theo thời gian, các mảng xơ vữa có thể hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não. Ngoài ra, tăng huyết áp còn làm gia tăng nguy cơ xuất huyết não nếu không được kiểm soát tốt.

2.2. Người mắc bệnh tim mạch

Các bệnh lý như rung nhĩ, rối loạn nhịp tim hoặc bệnh động mạch vành đều làm tăng nguy cơ đột quỵ. Khi tim hoạt động bất thường, máu dễ ứ đọng và hình thành huyết khối trong buồng tim. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, người bệnh có thể bị nhồi máu não cấp tính nguy hiểm.

2.3. Người mắc bệnh tiểu đường

Đường huyết tăng kéo dài khiến thành mạch máu tổn thương và xơ cứng nhanh hơn. Bệnh tiểu đường còn liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu. Đây đều là những yếu tố thúc đẩy hình thành cục máu đông gây tắc mạch não. Khám đột quỵ sớm giúp người bệnh phát hiện biến chứng mạch máu trước khi xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng.

2.4. Người có mỡ máu cao

Mỡ máu tăng cao khiến cholesterol tích tụ trong lòng động mạch và tạo thành mảng xơ vữa. Khi lòng mạch bị thu hẹp, lưu lượng máu lên não sẽ giảm đáng kể. Nếu mảng xơ vữa bong ra hoặc hình thành huyết khối, người bệnh có nguy cơ đột quỵ thiếu máu não cao. 

2.5. Người thường xuyên uống rượu bia, hút thuốc 

Lạm dụng rượu bia và hút thuốc lá lâu năm đều làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Các chất độc trong thuốc lá cùng ảnh hưởng tiêu cực từ rượu bia có thể gây tổn thương thành mạch, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Khi lưu lượng máu lên não bị cản trở hoặc hình thành cục máu đông, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng cao, kể cả ở người trẻ tuổi.

2.6. Người thường xuyên căng thẳng, thức khuya

Căng thẳng kéo dài, thức khuya và sinh hoạt thiếu khoa học đang khiến đột quỵ ngày càng trẻ hóa. Stress thường xuyên có thể làm tăng huyết áp, ảnh hưởng tim mạch và gia tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người trẻ tuổi.

3. Khám sàng lọc đột quỵ ở khoa nào? 

Nhiều người băn khoăn khám đột quỵ ở khoa nào để được kiểm tra đầy đủ và chính xác. Trên thực tế, người bệnh nên lựa chọn chuyên khoa Nội thần kinh chuyên sâu. Tại Thu Cúc TCI, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện chức năng não bộ, hệ thần kinh và các yếu tố nguy cơ tim mạch liên quan. Những trường hợp cần thiết có thể được hội chẩn đa chuyên khoa để tránh bỏ sót bệnh lý.

Ngoài đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống thiết bị hiện đại cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tầm soát. Các kỹ thuật như MRI não, MSCT đa dãy, điện não đồ hoặc đo lưu huyết não giúp phát hiện sớm nhiều tổn thương nguy hiểm.

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột nhưng nhiều yếu tố nguy cơ đã âm thầm xuất hiện từ trước đó. Việc tầm soát với gói khám chức năng và bệnh lý não – thần kinh định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường ở não, tim mạch và mạch máu để can thiệp kịp thời.