Các dấu hiệu u não điển hình
Dấu hiệu u não thường xuất hiện âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thần kinh hoặc rối loạn sức khỏe thông thường. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh không nên chủ quan. Bài viết sau sẽ giúp bạn nhận biết dấu hiệu u não sớm giúp tăng cơ hội chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
1. Nhận diện các triệu chứng cảnh báo khối u não
1.1. Đau đầu kéo dài
Đây là một trong những dấu hiệu u não sớm thường gặp nhất. Cơn đau thường xuất hiện nhiều vào sáng sớm hoặc giữa đêm, kéo dài dai dẳng và có xu hướng tăng dần theo thời gian. Không giống đau đầu thông thường do căng thẳng hay thiếu ngủ, đau đầu liên quan đến u não thường ít đáp ứng với thuốc giảm đau. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhiều hơn khi ho, hắt hơi, cúi đầu hoặc gắng sức.
1.2. Buồn nôn và nôn không rõ nguyên nhân
Buồn nôn, nôn kéo dài kèm đau đầu là biểu hiện khá điển hình khi áp lực trong hộp sọ tăng lên do khối u phát triển. Nhiều trường hợp nôn nhiều vào buổi sáng dù không liên quan đến ăn uống hoặc bệnh lý tiêu hóa. Sau khi nôn, cảm giác đau đầu có thể giảm tạm thời nhưng người bệnh lại mệt mỏi, mất nước và suy nhược nếu tình trạng kéo dài.
1.3. Tăng kích thước vòng đầu ở trẻ nhỏ
Đối với trẻ dưới hai tuổi, hộp sọ chưa đóng hoàn toàn nên biểu hiện của u não thường khác người lớn. Cha mẹ có thể nhận thấy vòng đầu tăng nhanh bất thường, thóp phồng, các đường khớp sọ giãn rộng hoặc các tĩnh mạch dưới da đầu nổi rõ. Một số trẻ còn quấy khóc nhiều, bỏ bú, ngủ kém hoặc thay đổi hành vi rõ rệt.
2. Các thay đổi về nhận thức, hành vi và tính cách do u não gây ra
2.1. Rối loạn khả năng giữ thăng bằng
Khối u phát triển tại vùng tiểu não hoặc thân não có thể khiến người bệnh đi đứng loạng choạng, dễ té ngã hoặc mất phối hợp động tác. Một số trường hợp còn gặp khó khăn khi thực hiện các động tác tinh như cài cúc áo, viết chữ hoặc cầm nắm đồ vật.
2.2. Thay đổi cảm xúc và tính cách
Người bệnh có thể trở nên cáu gắt, dễ kích động, mất kiên nhẫn hoặc giảm khả năng tập trung. Một số trường hợp lại thường xuyên buồn ngủ, thiếu năng lượng hoặc có biểu hiện trầm cảm kéo dài. Những thay đổi này thường diễn ra từ từ nên người thân là người dễ nhận thấy hơn chính bản thân người bệnh.
2.3. Xuất hiện cơn động kinh – U não và triệu chứng
Khối u đè đẩy trực tiếp vào tế bào thần kinh sẽ làm biến đổi các tín hiệu điện từ trong cấu trúc não. Quá trình này kích phát các cơn co giật đột ngột và đây có thể là dấu hiệu u não sớm nhất. Khoảng một nửa số bệnh nhân u não phải trải qua ít nhất một cơn động kinh trong suốt quá trình tiến triển.
2.4. Suy giảm trí nhớ và lú lẫn
Người bệnh có thể quên các sự việc vừa xảy ra, nhầm lẫn thời gian hoặc gặp khó khăn khi xử lý những công việc quen thuộc. Đây thường là biểu hiện xuất hiện khi bệnh đã tiến triển và cần được đánh giá bằng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu.
3. Đặc điểm của các cơn đau đầu và hiện tượng tăng áp lực nội sọ liên quan đến u não
3.1. Đau nhiều vào sáng sớm
Đau đầu là triệu chứng rất phổ biến nên nhiều người thường chủ quan. Tuy nhiên, đau đầu do u não có nhiều đặc điểm khác với các cơn đau đầu thông thường. Một trong những dấu hiệu u não ở người lớn là cơn đau xuất hiện rõ nhất vào khoảng rạng sáng hoặc ngay sau khi thức dậy. Nguyên nhân là khi nằm ngủ, áp lực dịch não tủy tăng lên khiến áp lực nội sọ cao hơn, làm cơn đau trở nên dữ dội.
3.2. Đau tăng khi thay đổi tư thế
Các hoạt động như cúi người, ho mạnh, rặn hoặc mang vác vật nặng đều có thể khiến cơn đau tăng lên đáng kể. Đây là đặc điểm khá điển hình của tình trạng tăng áp lực nội sọ do khối u gây ra. Hiện nay, MRI não và CT não là hai phương pháp chẩn đoán hình ảnh có giá trị cao trong phát hiện khối u, đánh giá kích thước, vị trí cũng như mức độ ảnh hưởng đến các cấu trúc thần kinh xung quanh
3.3. Thuốc giảm đau ít mang lại hiệu quả
Khác với đau đầu do căng cơ hay migraine, đau đầu liên quan đến u não thường không cải thiện rõ sau khi sử dụng thuốc giảm đau thông thường. Nếu tình trạng đau đầu kéo dài nhiều tuần, tái diễn liên tục hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên được thăm khám chuyên khoa thần kinh để xác định nguyên nhân.
4. Những rối loạn giác quan và vận động thường gặp ở bệnh nhân có u não
4.1. Thị lực giảm hoặc nhìn mờ
Tùy vị trí của khối u, người bệnh có thể gặp nhiều rối loạn về thị giác, cảm giác và vận động. Khối u có thể chèn ép dây thần kinh thị giác hoặc làm tăng áp lực nội sọ, khiến người bệnh nhìn mờ, giảm thị lực hoặc xuất hiện phù gai thị. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây tổn thương thị giác vĩnh viễn.
4.2. Nhìn đôi và khó điều khiển chuyển động mắt
Một số người thường xuyên nhìn đôi, khó tập trung vào vật thể hoặc cảm giác hai mắt không phối hợp với nhau. Triệu chứng này thường xảy ra khi các dây thần kinh điều khiển vận nhãn bị khối u chèn ép.
4.3. Thu hẹp tầm nhìn ngoại vi
Khối u nằm gần giao thoa thị giác có thể khiến người bệnh mất dần khả năng quan sát hai bên. Ban đầu triệu chứng khá kín đáo nhưng về sau dễ khiến người bệnh va chạm đồ vật hoặc gặp khó khăn khi lái xe, đi bộ.
4.4. Nhạy cảm với ánh sáng
Một số trường hợp xuất hiện cảm giác khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh, kèm theo đau đầu hoặc mỏi mắt. Mặc dù đây không phải triệu chứng đặc hiệu nhưng nếu xuất hiện cùng các dấu hiệu u não khác thì cần được kiểm tra sớm.
4.5. Tê yếu hoặc liệt một bên cơ thể
Người bệnh có thể cảm thấy tê bì, châm chích hoặc yếu tay chân một bên cơ thể. Nếu khối u ảnh hưởng đến vùng điều khiển vận động hoặc ngôn ngữ, người bệnh còn có thể nói khó, nói ngọng, mất khả năng diễn đạt hoặc giảm khả năng hiểu lời nói.
U não được hình thành từ sự tăng trưởng bất thường của các tế bào trong mô não hoặc cấu trúc hộp sọ bên trong. Các khối u não lành tính và ác tính có thể phát triển ở bất kỳ phần nào của nhu mô não hoặc cấu trúc xương sọ. Nhiều triệu chứng ban đầu khá mơ hồ nên dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ. Việc chủ động khám định kỳ bằng gói khám chức năng và bệnh lý não – thần kinh chuyên sâu tại TCI cùng hệ thống CT, MRI não hiện đại, giúp phát hiện sớm nhiều bất thường trong não ngay từ giai đoạn đầu.
