Biến chứng sau mổ tụ máu não thường gặp là gì?

Biến chứng sau mổ tụ máu não có thể xuất hiện trong giai đoạn hậu phẫu, ảnh hưởng đến khả năng hồi phục và chức năng thần kinh của người bệnh. Xuất huyết não, nhiễm trùng, huyết khối tĩnh mạch, đột quỵ hay động kinh là những vấn đề cần được theo dõi. Chăm sóc đúng cách và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường giúp hạn chế nguy cơ để lại di chứng lâu dài.

1. Mổ tụ máu não là gì, có nguy hiểm không?

Phẫu thuật tụ máu não nhằm loại bỏ hoặc dẫn lưu lượng máu tích tụ trong hộp sọ, từ đó giảm chèn ép lên mô não và kiểm soát áp lực nội sọ. Đây thường là phương pháp được cân nhắc khi khối máu tụ lớn hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến chức năng thần kinh.

1.1 Tìm hiểu về tụ máu não?

Tụ máu não là tình trạng máu tích tụ bất thường trong hộp sọ, có thể xuất hiện trong mô não hoặc ở khoảng giữa não và các lớp màng bao quanh. Tình trạng này thường liên quan đến chấn thương vùng đầu, tổn thương hoặc vỡ mạch máu não.

Tùy vị trí, tụ máu nội sọ có thể được chia thành tụ máu ngoài màng cứng, tụ máu dưới màng cứng và tụ máu trong nhu mô não. Khi lượng máu tăng lên, khối máu tụ có thể chèn ép mô não, làm tăng áp lực nội sọ và gây tổn thương thần kinh.

Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:

– Đau đầu tăng dần hoặc dữ dội

– Buồn nôn, nôn

– Buồn ngủ, lú lẫn hoặc thay đổi ý thức

– Yếu, tê hoặc liệt một bên cơ thể

– Khó nói, nói không rõ

– Co giật, mất ý thức

Đáng chú ý, triệu chứng tụ máu não không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay sau chấn thương. Một số trường hợp, đặc biệt là tụ máu dưới màng cứng mạn tính ở người cao tuổi, có thể tiến triển âm thầm trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Vì vậy, những thay đổi bất thường về ý thức, vận động hay nhận thức sau va đập vùng đầu cần được kiểm tra.

1.2 Mổ tụ máu não có nguy hiểm không?

Không phải người bệnh tụ máu não nào cũng cần phẫu thuật. Với khối máu tụ nhỏ, tình trạng ổn định và chưa gây chèn ép đáng kể, bác sĩ có thể theo dõi kết hợp điều trị nội khoa. Nếu khối máu tụ lớn, gây tăng áp lực nội sọ hoặc xuất hiện triệu chứng thần kinh nghiêm trọng, phẫu thuật có thể được chỉ định để giải phóng chèn ép.

Do can thiệp trực tiếp vào vùng sọ não, phẫu thuật vẫn có những nguy cơ nhất định. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí, kích thước khối máu tụ, mức độ tổn thương não trước mổ, tuổi, bệnh nền và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Ngoài những rủi ro trong quá trình phẫu thuật, người bệnh còn có thể gặp di chứng sau mổ tụ máu não. Vì vậy, theo dõi sát trong giai đoạn hậu phẫu có vai trò quan trọng đối với khả năng phục hồi.

2. Các biến chứng sau mổ tụ máu não thường gặp

Mức độ và nguy cơ biến chứng ở mỗi người không giống nhau. Sau phẫu thuật, bác sĩ thường theo dõi ý thức, vận động, huyết áp, tình trạng vết mổ cùng những thay đổi về chức năng thần kinh để kịp thời phát hiện bất thường. Một số biến chứng sau mổ não nói chung và mổ tụ máu não nói riêng có thể gặp gồm:

2.1 Xuất huyết não – Biến chứng sau mổ tụ máu não cần đặc biệt lưu ý

Xuất huyết hoặc tái chảy máu là biến chứng sau mổ tụ máu não cần đặc biệt lưu ý. Máu tiếp tục tích tụ trong hộp sọ có thể làm tăng áp lực nội sọ và gây chèn ép mô não. Một số trường hợp tụ máu não sau phẫu thuật có thể cần tiếp tục theo dõi, dẫn lưu hoặc can thiệp lại tùy mức độ.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm đau đầu tăng nhanh, nôn, buồn ngủ bất thường, giảm ý thức, yếu liệt tay chân, khó nói hoặc co giật. Nếu xuất hiện các biểu hiện này sau khi đã xuất viện, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm.

2.2 Nhiễm trùng

Sau mổ, nhiễm trùng có thể xuất hiện ở vết phẫu thuật hoặc các mô sâu hơn. Nguy cơ này có thể làm chậm quá trình hồi phục và kéo dài thời gian điều trị.

Người bệnh và gia đình nên chú ý nếu có:

– Sốt hoặc rét run

– Vết mổ sưng, nóng, đỏ

– Đau tại vết mổ tăng lên

– Chảy dịch hoặc mủ bất thường

– Vết thương lâu lành

Giữ vết mổ sạch, khô và thực hiện đúng hướng dẫn chăm sóc của nhân viên y tế là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

2.3 Cục máu đông trong tĩnh mạch

Người bệnh sau phẫu thuật thường phải nằm nghỉ và hạn chế vận động trong một khoảng thời gian. Bất động kéo dài có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu, thường xảy ra ở chân.

Nếu cục máu đông di chuyển đến phổi, người bệnh có nguy cơ gặp thuyên tắc phổi. Vì vậy, cần chú ý khi xuất hiện sưng, đau, nóng đỏ một bên chân hoặc đột ngột khó thở, đau ngực.

Khi sức khỏe cho phép, người bệnh thường được hướng dẫn thay đổi tư thế, vận động hoặc tập phục hồi chức năng phù hợp nhằm hỗ trợ tuần hoàn và giảm các vấn đề liên quan đến nằm lâu.

2.4 Đột quỵ não

Đột quỵ là một trong những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra sau phẫu thuật não. Tình trạng này xuất hiện khi dòng máu cung cấp cho một vùng não bị gián đoạn hoặc xảy ra chảy máu trong não, dẫn đến tổn thương tế bào thần kinh.

Cần đặc biệt cảnh giác với các biểu hiện đột ngột như méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, mất thăng bằng, rối loạn thị giác hay thay đổi ý thức. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp, không nên chờ triệu chứng tự cải thiện.

2.5 Động kinh – Biến chứng sau mổ tụ máu não

Sau phẫu thuật, một số người bệnh có thể xuất hiện co giật hoặc động kinh. Tình trạng này có thể liên quan đến tổn thương mô não do khối máu tụ trước đó, chảy máu hoặc những thay đổi tại vùng não sau can thiệp.

Cơn động kinh không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng co giật toàn thân. Người bệnh có thể gặp:

– Co giật một vùng hoặc toàn cơ thể

– Đột ngột mất ý thức

– Đờ người, mất phản ứng trong thời gian ngắn

– Có những vận động bất thường không kiểm soát

Khi xuất hiện cơn co giật sau mổ, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân và cân nhắc biện pháp kiểm soát phù hợp.

3. Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tụ máu não

Sau mổ tụ máu não bao lâu hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương não ban đầu, vị trí và kích thước khối máu tụ, tuổi, bệnh nền, biến chứng sau phẫu thuật cũng như khả năng đáp ứng với quá trình phục hồi chức năng.

Trong quá trình chăm sóc sau mổ tụ máu não, người bệnh cần sử dụng thuốc đúng chỉ định và tái khám theo lịch. Vết mổ nên được giữ sạch, khô, đồng thời theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng. Chế độ ăn cần đảm bảo đủ dinh dưỡng và được điều chỉnh theo khả năng ăn, nuốt của từng người.

Khi tình trạng sức khỏe ổn định, vận động và phục hồi chức năng nên được tiến hành theo hướng dẫn chuyên môn. Với người phải nằm nhiều, cần thay đổi tư thế phù hợp để hạn chế loét tì đè và các biến chứng do bất động. Nếu đau đầu, chóng mặt, tê yếu tay chân, suy giảm trí nhớ, rối loạn vận động hoặc các triệu chứng thần kinh kéo dài, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa.

Tại Thu Cúc TCI, người bệnh được thăm khám cùng đội ngũ bác sĩ, chuyên gia Nội thần kinh giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng hiện đại. Qua thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng não – thần kinh, từ đó tư vấn hướng theo dõi và chăm sóc phù hợp.