Trĩ nội sa nghẹt là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí

Trĩ nội sa nghẹt là tình trạng búi trĩ sa ra ngoài hậu môn, bị cơ thắt hậu môn chèn ép, gây đau đớn và cản trở lưu thông máu. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến viêm loét, hoại tử búi trĩ và các biến chứng nghiêm trọng.

1. Trĩ nội sa nghẹt là gì? Tại sao lại xảy ra?

Trĩ nội hình thành khi các tĩnh mạch phía trên đường lược trong ống hậu môn giãn rộng, khiến búi trĩ phát triển và có thể sa ra ngoài khi bệnh tiến triển. Tình trạng này thường gặp ở người mắc trĩ nội độ 3 hoặc độ 4.

Trĩ nội sa nghẹt xảy ra khi búi trĩ sa ra ngoài hậu môn nhưng không thể tự co lên hoặc đẩy trở lại bên trong, đồng thời bị cơ thắt hậu môn siết chặt. Sự chèn ép này cản trở máu tĩnh mạch thoát ra, khiến máu ứ đọng trong búi trĩ. Hậu quả là búi trĩ sưng to, phù nề, đau đớn và có nguy cơ thiếu máu nuôi dưỡng, hoại tử nếu không được xử trí kịp thời.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ trĩ nội sa nghẹt, bao gồm:

Trĩ nội tiến triển nặng: Búi trĩ ở độ 3 và độ 4 thường có kích thước lớn, dễ sa ra ngoài và khó co trở lại vị trí ban đầu.
Tăng áp lực ổ bụng: Táo bón, tiêu chảy kéo dài kèm rặn nhiều, mang vác vật nặng, ho kéo dài hoặc rặn khi sinh có thể khiến búi trĩ sa ra ngoài.
Cơ thắt hậu môn co thắt: Khi búi trĩ sa ra ngoài, cơ thắt hậu môn có thể co chặt, chèn ép búi trĩ và cản trở tuần hoàn máu, làm tình trạng sa nghẹt nghiêm trọng hơn.

Lưu ý: Khi búi trĩ sa ra ngoài không thể co lên, kèm đau nhiều, sưng căng hoặc đổi màu, người bệnh cần đi khám sớm để được đánh giá và điều trị phù hợp, tránh nguy cơ hoại tử búi trĩ.

2. Dấu hiệu trĩ nội sa nghẹt là gì?

Dấu hiệu trĩ nội sa nghẹt thường gồm đau hậu môn dữ dội, búi trĩ sa ra ngoài và sưng phù, không thể đẩy trở lại ống hậu môn. Tình trạng này xảy ra khi búi trĩ bị mắc kẹt, cản trở lưu thông máu và có nguy cơ dẫn đến hoại tử nếu không được xử trí kịp thời.

Đau hậu môn dữ dội, liên tục: Người bệnh bị đau rát hoặc đau nhói ở hậu môn, cơn đau có thể kéo dài và tăng lên khi đi đại tiện, ngồi hoặc đi lại. Khác với cảm giác khó chịu ở bệnh trĩ thông thường, cơn đau do trĩ nội sa nghẹt có thể rất dữ dội, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày.
Búi trĩ sa ra ngoài, sưng to và đổi màu: Khi trĩ nội sa nghẹt sa búi, một hoặc nhiều búi trĩ lòi ra ngoài hậu môn, sưng phù, căng tức và khó chịu. Búi trĩ có thể chuyển sang màu đỏ sẫm hoặc tím tái do máu lưu thông bị cản trở. Đây là dấu hiệu cần đặc biệt chú ý vì tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng kéo dài có thể gây tổn thương mô.
Không thể đẩy búi trĩ trở lại hậu môn: Búi trĩ bị mắc kẹt bên ngoài và không thể tự co lên hoặc đẩy trở lại ống hậu môn như trước. Người bệnh không nên cố dùng tay đẩy búi trĩ vào trong vì có thể làm tăng đau và tổn thương vùng hậu môn.
Chảy máu hoặc tiết dịch ở hậu môn: Bề mặt búi trĩ bị sưng phù, căng giãn có thể dễ tổn thương, gây chảy máu tươi. Một số trường hợp còn tiết dịch nhầy, khiến vùng hậu môn ẩm ướt, ngứa ngáy và dễ kích ứng. Nếu dịch có mùi hôi bất thường, người bệnh cần được thăm khám để kiểm tra nguy cơ viêm nhiễm.

Lưu ý: Khi xuất hiện các dấu hiệu trĩ nội sa nghẹt, đặc biệt là đau dữ dội, búi trĩ tím tái hoặc chảy máu nhiều, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời. Không nên tự điều trị tại nhà hoặc trì hoãn việc thăm khám.

3. Trĩ nội sa nghẹt có nguy hiểm không?

Trĩ nội sa nghẹt được xếp vào nhóm cấp cứu ngoại khoa. Nếu lơ là không điều trị, người bệnh có thể đối mặt với các nguy cơ nguy hiểm:

Hoại tử búi trĩ
Nhiễm trùng máu
Viêm loét hậu môn
Mất máu cấp tính

4. Các phương pháp điều trị trĩ nội sa nghẹt là gì?

Điều trị trĩ nội sa nghẹt cần được thực hiện sớm để giảm đau và hạn chế nguy cơ hoại tử. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc, xử trí búi trĩ hoặc phẫu thuật.

4.1. Điều trị bảo tồn bằng thuốc

Với trường hợp mới sa nghẹt, chưa có dấu hiệu hoại tử, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc trợ tĩnh mạch hoặc thuốc bôi hậu môn để giảm triệu chứng. Người bệnh có thể ngâm hậu môn bằng nước ấm để làm dịu cơn đau.

Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc đẩy búi trĩ trở lại ống hậu môn sau khi giảm đau hoặc gây tê. Người bệnh không nên tự ý đẩy búi trĩ tại nhà vì có thể làm tổn thương mô và khiến tình trạng nghiêm trọng hơn.

4.2. Mổ trĩ nội sa nghẹt

Mổ trĩ nội sa nghẹt có thể được chỉ định khi búi trĩ sa nghẹt nghiêm trọng, đau nhiều, có dấu hiệu hoại tử hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể lựa chọn:

Phẫu thuật Longo (PPH): Cắt khoanh niêm mạc trực tràng phía trên búi trĩ, giúp kéo búi trĩ sa lên và giảm nguồn máu nuôi.
Phương pháp Milligan-Morgan hoặc Ferguson: Cắt bỏ búi trĩ, có thể được cân nhắc khi búi trĩ tổn thương nặng hoặc hoại tử.
Các phương pháp can thiệp khác: Có thể được cân nhắc tùy mức độ bệnh và điều kiện chuyên môn của cơ sở y tế.

Không phải trường hợp nào cũng phù hợp với cùng một phương pháp phẫu thuật. Vì vậy, cách chữa trĩ nội sa nghẹt cần được bác sĩ chuyên khoa lựa chọn sau khi thăm khám, đánh giá mức độ tổn thương và nguy cơ biến chứng. Nếu búi trĩ sa ra ngoài kèm đau dữ dội, sưng tím hoặc chảy máu, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay.

4.3. Sơ cứu và điều trị bảo tồn (Mức độ nhẹ, chưa hoại tử)

Khi búi trĩ mới bị nghẹt trong vài giờ đầu, chưa có dấu hiệu hoại tử, bác sĩ có thể áp dụng điều trị nội khoa kết hợp thủ thuật:

Sơ cứu tại chỗ:

Ngâm hậu môn bằng nước ấm: Giúp làm dịu cơn đau, giảm co thắt cơ hậu môn và tăng cường tuần hoàn máu cục bộ.
Chườm đá lạnh: Dùng khăn sạch bọc đá chườm nhẹ xung quanh vùng hậu môn để giảm phù nề và sưng tấy.

Dùng thuốc theo chỉ định:

Thuốc giảm đau, chống viêm: Giúp người bệnh dễ chịu hơn.
Thuốc trợ tĩnh mạch: Tăng độ bền thành mạch, giảm sưng huyết.
Thuốc bôi/đặt hậu môn: Chứa chất sát trùng, làm mát và giảm viêm tại chỗ.

Thủ thuật đẩy búi trĩ: Sau khi cho người bệnh dùng thuốc giảm đau hoặc gây tê tại chỗ, bác sĩ chuyên khoa sẽ khéo léo đẩy búi trĩ ngược trở lại vào trong ống hậu môn. Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý dùng tay đẩy búi trĩ tại nhà vì có thể làm vỡ búi trĩ hoặc nhiễm trùng nặng hơn.

4.4. Can thiệp phẫu thuật (Mổ trĩ)

Phương pháp mổ trĩ nội sa nghẹt là chỉ định ưu tiên hàng đầu trong hầu hết các trường hợp sa nghẹt cấp tính hoặc khi búi trĩ đã có dấu hiệu vi hoại tử. Phẫu thuật giúp loại bỏ triệt để nguồn gốc gây bệnh và ngăn ngừa biến chứng tái phát. Hiện nay, có nhiều công nghệ phẫu thuật trĩ hiện đại, ít đau và phục hồi nhanh:

Phẫu thuật Longo:

Cơ chế: Sử dụng máy cắt khâu tự động cắt bỏ một đoạn niêm mạc phía trên đường lược, ngắt nguồn máu nuôi búi trĩ và kéo búi trĩ sa về vị trí giải phẫu ban đầu.
Ưu điểm: Thực hiện ở vùng không có dây thần kinh cảm giác đau nên ít đau đớn, thời gian nằm viện ngắn (1–2 ngày), tính thẩm mỹ cao.

Phương pháp mổ trĩ nội sa nghẹt là chỉ định ưu tiên hàng đầu trong hầu hết các trường hợp sa nghẹt cấp tính hoặc khi búi trĩ đã có dấu hiệu vi hoại tử

Công nghệ PPH và HCPT:

PPH: Phù hợp cho trĩ nội sa nghẹt diện rộng, giúp loại bỏ niêm mạc trĩ hiệu quả.
HCPT: Sử dụng sóng cao tần làm đông thắt mạch máu và cắt búi trĩ nhanh chóng, ít chảy máu, hạn chế tối đa tổn thương mô lành xung quanh.

Phương pháp cắt trĩ truyền thống (Milligan-Morgan / Ferguson): Áp dụng khi búi trĩ sa nghẹt quá to, biến dạng hoặc đã hoại tử phức tạp. Bác sĩ sẽ can thiệp cắt bỏ trực tiếp từng búi trĩ.

Tóm lại, trĩ nội sa nghẹt là hiện tượng cấp tính vô cùng nguy hiểm, không thể coi thường hay tự điều trị bằng các bài thuốc dân gian truyền miệng tại nhà. Khi nhận thấy các dấu hiệu trĩ nội sa nghẹt như đau đớn dữ dội, búi trĩ sưng to tím tái và không thể đẩy vào, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và chỉ định phương pháp mổ trĩ nội sa nghẹt hoặc điều trị kịp thời, bảo vệ sức khỏe bản thân một cách tốt nhất.