Có dùng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai được không?

Hiện chưa có thuốc kháng histamin nào được xác nhận là hoàn toàn an toàn cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, để cân nhắc giữa lợi và hại cho thai phụ, đôi khi các bác sĩ vẫn kê đơn những loại thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai phù hợp. Hiểu thêm về những loại thuốc kháng histamin cho bà bầu trong bài viết dưới đây.

1. Có dùng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai được không?

Theo Healthline, các nghiên cứu cho thấy hầu hết nhưng không phải tất cả các thuốc kháng histamin an toàn khi sử dụng trong thai kỳ.

Trong một nghiên cứu năm 2020, các nhà nghiên cứu đã xem xét việc sử dụng thuốc kháng histamin cho phụ nữ mang thai trong giai đoạn đầu thai kỳ để xem liệu chúng có liên quan đến dị tật bẩm sinh hay không. Các nhà nghiên cứu đã xem xét 41.148 trường hợp mang thai từ năm 1997 đến năm 2011. Khoảng 13% trường hợp và nhóm đối chứng đã tiếp xúc với thuốc kháng histamin trong giai đoạn đầu thai kỳ. Các nhà nghiên cứu nhận thấy không có bằng chứng mạnh mẽ nào cho thấy việc sử dụng thuốc kháng histamin có liên quan đến dị tật bẩm sinh. Kết quả này trái ngược với một số nghiên cứu trước đó đã tìm thấy mối liên hệ giữa dị tật bẩm sinh và một số loại thuốc kháng histamin.

Bởi vậy, để thận trọng và cũng là tốt nhất bạn nên nói chuyện với bác sĩ trước khi dùng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai, vì đã có những kết quả trái ngược nhau trong các nghiên cứu khác nhau. Cũng có khả năng một số loại thuốc an toàn hơn những loại khác.

Những thuốc kháng histamin có thể dùng cho phụ nữ mang thai chủ yếu gồm hai nhóm: kháng histamin H1 và H2, trong đó H1 thường được sử dụng để điều trị dị ứng.

Thuốc kháng histamin H1 được chia thành thế hệ thứ nhất và thế hệ thứ hai. So với thế hệ đầu, thuốc thế hệ thứ hai ít đi qua hàng rào máu não nên thường được bác sĩ ưu tiên cân nhắc khi dùng cho thai phụ.

Nhóm kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất thường được sử dụng tại Hoa Kỳ gồm: Diphenhydramine (Benadryl), Dexchlorpheniramine, Hydroxyzine (Vistaril), Chlorpheniramine (Chlor-Trimeton) và Cyproheptadine (Periactin).
Nhóm kháng histamin H1 thế hệ thứ hai bao gồm: Cetirizine (Zyrtec), Levocetirizine (Xyzal), Desloratadine (Clarinex), Loratadine (Claritin) và Fexofenadine (Allegra).

Tuy nhiên, trong thai kỳ, việc hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng vẫn là cách tốt nhất để giảm nhu cầu phải sử dụng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai.

2. Những thuốc kháng histamin nên thận trọng hoặc tránh khi mang thai

Việc nhận biết các thuốc dị ứng cần tránh trong thai kỳ quan trọng không kém việc lựa chọn thuốc an toàn. Một số thuốc dưới đây đã được ghi nhận làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh hoặc chưa có đủ dữ liệu để đảm bảo an toàn khi sử dụng cho bà bầu.

Thuốc thông mũi: Theo khuyến cáo của Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Hiệp hội Dị ứng, Hen suyễn và Miễn dịch học Hoa Kỳ (ACAAI), phụ nữ mang thai nên tránh dùng thuốc thông mũi dạng uống không kê đơn trong 3 tháng đầu. Nhóm này có thể làm tăng nguy cơ dị tật thành bụng ở thai nhi, bao gồm pseudoephedrine (Sudafed), oxymetazoline (Afrin), phenylephrine và phenylpropanolamine.
Nasacort: Một số nghiên cứu nhỏ cho thấy thuốc này có thể liên quan đến nguy cơ dị tật phổi bẩm sinh. Dù cần thêm bằng chứng để khẳng định, nhưng để an toàn, thai phụ nên hạn chế sử dụng Nasacort.
Fexofenadine (Allegra): Chỉ nên cân nhắc dùng khi các phương pháp điều trị khác không phù hợp, do dữ liệu an toàn trên phụ nữ mang thai còn hạn chế.
Thuốc kháng histamin thế hệ thứ nhất: Nhóm thuốc này nhìn chung khá an toàn, nhưng có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt với các thuốc như Diphenhydramine (Benadryl).

3. Tác dụng phụ của thuốc kháng histamin ở phụ nữ mang thai

Điều rất quan trọng là tránh vượt quá liều lượng khuyến cáo của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ hoặc biến chứng tiềm ẩn khi dùng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai.

Tác dụng phụ với mẹ:

Thuốc kháng histamin thế hệ đầu tiên: gây buồn ngủ, chóng mặt, ù tai, nhìn mờ, hưng phấn, mất phối hợp, lo lắng, mất ngủ, run rẩy, buồn nôn và nôn, khô miệng, táo bón, nhìn mờ, ho khan và bí tiểu.
Thuốc kháng histamin thế hệ thứ hai: khiến thai phụ nhạy cảm với ánh sáng, nhịp tim nhanh và kéo dài khoảng QT.
Tác động lên tử cung: Liều cao, đặc biệt là gần thời điểm sinh, có thể kích thích co thắt tử cung (tác dụng giống oxytocin), làm tăng nguy cơ sinh non.
Buồn nôn nặng (HG): Trong trường hợp ốm nghén nặng (HG), thuốc kháng histamin có thể làm tăng nguy cơ sinh non và sinh con nhẹ cân.

Tác dụng phụ với thai nhi:

Dị tật bẩm sinh: Phần lớn nghiên cứu cho thấy thuốc kháng histamin không liên quan rõ ràng đến các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng. Tuy nhiên, một số báo cáo ghi nhận khả năng liên quan giữa Diphenhydramine với hở hàm ếch, dị tật ống thần kinh và giảm phát triển chi; Loratadine với dị tật niệu đạo (chưa được xác nhận đầy đủ); và Chlorpheniramine với dị tật mắt, tai, nứt đốt sống hoặc sứt môi.
Sinh non/Trọng lượng sơ sinh thấp: Nguy cơ cao hơn ở những bà mẹ bị HG (nôn nghén nặng) đang sử dụng thuốc kháng histamin.
Sự phát triển của gan: Tiếp xúc trong tử cung có thể làm thay đổi sự phát triển của gan thai nhi.
Xơ hóa võng mạc sau thủy tinh thể: Một nguy cơ ở trẻ sinh non tiếp xúc với diphenhydramine vào giai đoạn cuối thai kỳ.

4. Cách dùng thuốc kháng histamin an toàn cho phụ nữ mang thai

Thuốc chống dị ứng thế hệ thứ hai nên được sử dụng sau ba tháng đầu nếu bắt buộc và nên tránh sử dụng trong giai đoạn đầu thai kỳ khi quá trình hình thành các cơ quan đang diễn ra.
Tốt nhất là luôn tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai. Bác sĩ có thể khuyên bạn nên bắt đầu với liều thấp và chỉ tăng liều nếu thuốc không hiệu quả.
Ưu tiên thuốc dùng tại chỗ: Nếu triệu chứng nhẹ (như viêm mũi dị ứng), có thể cân nhắc các loại thuốc xịt mũi hoặc nhỏ mắt theo chỉ định để hạn chế tác dụng toàn thân.
Phải kiểm tra các thành phần hoạt chất trong bất kỳ loại thuốc dị ứng nào bạn mua trước khi dùng nếu bạn đang mang thai.
Thai phụ cũng nên uống nhiều nước khi dùng thuốc kháng histamin trong thai kỳ để khắc phục các tác dụng phụ kháng cholinergic.
Nên đi khám ngay lập tức nếu nhận thấy bất kỳ sự thay đổi nào về tần suất cử động của em bé hoặc các cơn co thắt tăng lên sau khi dùng thuốc.

Thuốc kháng histamin cho phụ nữ có thai thế hệ đầu tiên như chlorpheniramine, hydroxyzine và dexchlorpheniramine là những thuốc kháng histamin an toàn nhất để sử dụng trong thai kỳ. Nhưng bất kỳ loại thuốc kháng histamin nào dùng cho bà bầu cũng cần phải thông qua bác sĩ.