Ngủ ngáy có lây không?

Ngủ ngáy có lây không là thắc mắc của nhiều người khi thường xuyên ngủ chung phòng hoặc tiếp xúc gần với người có thói quen ngáy khi ngủ. Trên thực tế, ngủ ngáy không phải là bệnh truyền nhiễm nên không thể lây từ người này sang người khác. Tuy nhiên, hiện tượng này có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe như tắc nghẽn đường thở, béo phì hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

1. Ngủ ngáy là gì? Ngủ ngáy có lây không?

Ngủ ngáy là âm thanh phát ra khi luồng không khí đi qua đường thở bị thu hẹp hoặc cản trở trong lúc ngủ, khiến các mô mềm ở họng rung lên. Đây không chỉ là một hiện tượng thường gặp mà còn có thể phản ánh tình trạng sức khỏe và chất lượng giấc ngủ của mỗi người.

Ở nhiều người, ngủ ngáy chỉ xuất hiện thỉnh thoảng do mệt mỏi, uống rượu bia hoặc ngủ sai tư thế. Tuy nhiên, nếu tình trạng ngủ ngáy xảy ra thường xuyên, kéo dài và ngày càng nặng, đây có thể là dấu hiệu của một rối loạn giấc ngủ hoặc bệnh lý đường hô hấp cần được thăm khám.

Đặc biệt, khi ngủ ngáy đi kèm với các biểu hiện như ngừng thở từng cơn, thức giấc vì cảm giác nghẹt thở hoặc hụt hơi, buồn ngủ quá mức vào ban ngày hay đau đầu sau khi thức dậy, người bệnh có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea – OSA). Đây là tình trạng đường thở bị tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong khi ngủ, làm giảm lượng oxy trong máu và ảnh hưởng đến tim mạch cũng như nhiều cơ quan khác. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị nhằm duy trì đường thở thông thoáng trong khi ngủ có ý nghĩa rất quan trọng.

Ngủ ngáy có lây không? Câu trả lời là không. Ngủ ngáy không phải là bệnh truyền nhiễm nên không thể lây từ người này sang người khác qua tiếp xúc, hô hấp hay sinh hoạt chung. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ gây ngủ ngáy như thừa cân, cấu trúc đường thở hoặc thói quen sinh hoạt có thể xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng một gia đình, khiến nhiều người lầm tưởng rằng tình trạng này có tính lây lan.

2. Nguyên nhân thường gặp của ngủ ngáy

Ngủ ngáy có thể xuất phát từ thói quen sinh hoạt, rối loạn giấc ngủ hoặc một số bệnh lý tiềm ẩn. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp cải thiện và điều trị phù hợp.

2.1. Thói quen sinh hoạt và rối loạn nhịp sinh học

Một số thói quen trong cuộc sống hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ ngủ ngáy hoặc khiến tình trạng ngáy trở nên nghiêm trọng hơn.

Uống rượu bia trước khi ngủ làm các cơ vùng họng giãn quá mức, khiến đường thở dễ bị hẹp và tạo ra tiếng ngáy.
Hút thuốc lá gây kích thích và viêm niêm mạc đường hô hấp, làm tăng tiết dịch và phù nề, từ đó cản trở luồng khí lưu thông.
Sử dụng nhiều caffeine vào buổi chiều hoặc tối có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến cơ thể khó đạt được giấc ngủ sâu.
Làm việc theo ca hoặc thường xuyên thức khuya làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến chu kỳ ngủ – thức tự nhiên và tăng nguy cơ ngủ ngáy.

2.2. Thiếu ngủ và các rối loạn giấc ngủ

Thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn làm giảm trương lực cơ vùng hầu họng, khiến đường thở dễ bị thu hẹp khi ngủ.

Bên cạnh đó, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngủ ngáy kéo dài. Người mắc OSA thường ngáy rất to, ngáy ngắt quãng kèm theo các cơn ngừng thở ngắn, sau đó tỉnh giấc vì cảm giác nghẹt thở hoặc hụt hơi. Nếu không được phát hiện và điều trị, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ và suy giảm chất lượng cuộc sống.

Ngoài ra, mất ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ngủ ngáy.

2.3. Bệnh lý và thuốc đang sử dụng

Một số bệnh lý và thuốc điều trị cũng có thể góp phần gây ngủ ngáy.

Thừa cân, béo phì là yếu tố nguy cơ hàng đầu vì lượng mỡ tích tụ quanh cổ và vùng hầu họng làm thu hẹp đường thở.
Các bệnh lý đường hô hấp như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có thể làm luồng khí lưu thông kém, khiến tiếng ngáy xuất hiện hoặc nặng hơn.
Thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc giãn cơ hoặc một số thuốc giảm đau có thể làm các cơ vùng hầu họng giãn quá mức trong khi ngủ, từ đó làm tăng nguy cơ ngủ ngáy.
Một số bệnh nội tiết, chẳng hạn như suy giáp, cũng có thể liên quan đến tình trạng ngủ ngáy do ảnh hưởng đến chuyển hóa và trương lực cơ. Khi nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm để xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Nhìn chung, ngủ ngáy thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp. Nếu tình trạng ngáy kéo dài, xuất hiện kèm ngừng thở khi ngủ, hụt hơi, buồn ngủ ban ngày hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và điều trị sớm.

3. Tình trạng ngủ ngáy kéo dài ảnh hưởng đến sức khoẻ ra sao?

Ngủ ngáy thỉnh thoảng thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, kéo dài nhiều tháng hoặc đi kèm với ngừng thở khi ngủ, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn hô hấp khi ngủ và gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe. Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại và giấc ngủ bị gián đoạn không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính.

3.1. Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Ngủ ngáy kéo dài, đặc biệt do hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), khiến nồng độ oxy trong máu giảm nhiều lần trong đêm. Điều này buộc tim và mạch máu phải hoạt động nhiều hơn để cung cấp oxy cho cơ thể.

Hậu quả là người bệnh có nguy cơ cao mắc các bệnh lý tim mạch như:

Tăng huyết áp.
Bệnh động mạch vành.
Rối loạn nhịp tim.
Suy tim.
Đột quỵ.

Nguy cơ này càng tăng nếu người bệnh vừa ngủ ngáy vừa có các biểu hiện như ngừng thở khi ngủ, thức giấc vì nghẹt thở hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày.

3.2. Ảnh hưởng đến chuyển hóa và cân nặng

Ngủ không đủ hoặc ngủ kém chất lượng do ngủ ngáy kéo dài có thể làm rối loạn hoạt động của các hormone điều hòa cảm giác đói và no. Người bệnh thường có xu hướng ăn nhiều hơn, đặc biệt là thực phẩm nhiều đường và chất béo, từ đó làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng cho thấy ngủ ngáy liên quan đến hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể làm giảm độ nhạy của cơ thể với insulin, góp phần làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và hội chứng chuyển hóa.

3.3. Suy giảm trí nhớ và sức khỏe tinh thần

Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình phục hồi não bộ, ghi nhớ và xử lý thông tin. Khi giấc ngủ liên tục bị gián đoạn do ngủ ngáy, người bệnh có thể gặp các vấn đề như:

Khó tập trung và giảm khả năng ghi nhớ.
Giảm hiệu suất học tập, làm việc.
Phản xạ chậm và khó đưa ra quyết định.

Ngoài ra, tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ căng thẳng, lo âu, cáu gắt và trầm cảm, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

3.4. Tăng nguy cơ tai nạn do buồn ngủ ban ngày

Một trong những hậu quả thường gặp của ngủ ngáy kéo dài là buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Người bệnh dễ rơi vào trạng thái mất tỉnh táo, ngủ gật khi đang làm việc hoặc lái xe.

Điều này làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, tai nạn lao động cũng như các sai sót trong công việc, đặc biệt ở những người phải vận hành máy móc hoặc làm việc trong môi trường đòi hỏi sự tập trung cao.

3.5. Làm suy giảm hệ miễn dịch

Trong khi ngủ, cơ thể sản sinh nhiều chất giúp tăng cường miễn dịch và phục hồi các tổn thương. Khi giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên do ngủ ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ, quá trình này bị ảnh hưởng, khiến sức đề kháng suy giảm.

Vì vậy, người bị ngủ ngáy kéo dài có thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như cảm lạnh, cúm hoặc hồi phục chậm hơn sau khi bị ốm.

Nhìn chung, ngủ ngáy kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn có thể tác động tiêu cực đến tim mạch, chuyển hóa, chức năng não bộ và sức khỏe tổng thể. Nếu tình trạng ngáy xảy ra thường xuyên, ngáy rất to hoặc kèm theo ngừng thở khi ngủ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, hạn chế các biến chứng lâu dài.

4. Các điều chỉnh tình trạng ngủ ngáy an toàn và hiệu quả

Việc cải thiện ngủ ngáy cần dựa trên nguyên nhân gây ra tình trạng này. Với trường hợp ngáy nhẹ, thay đổi lối sống có thể mang lại hiệu quả. Nếu ngủ ngáy kéo dài hoặc kèm theo ngừng thở khi ngủ, người bệnh nên thăm khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Một số cách giúp điều chỉnh tình trạng ngủ ngáy hiệu quả gồm:

Điều chỉnh lối sống: Đây là biện pháp đầu tiên giúp giảm ngủ ngáy, bao gồm: Ngủ đủ giấc và duy trì giờ ngủ đều đặn; Hạn chế rượu bia, thuốc lá và caffeine, nhất là vào buổi tối; Giảm cân nếu thừa cân, béo phì và thay đổi tư thế ngủ, ưu tiên nằm nghiêng thay vì nằm ngửa.
Thăm khám và làm xét nghiệm khi cần: Nếu ngủ ngáy xảy ra thường xuyên, ngáy to hoặc kèm ngừng thở, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, thói quen sinh hoạt và có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ để xác định nguyên nhân.
Sử dụng thiết bị hỗ trợ: Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể được chỉ định dùng máy CPAP hoặc các thiết bị hỗ trợ khác để giữ đường thở thông thoáng trong khi ngủ, giúp giảm ngáy hiệu quả.
Điều trị nguyên nhân gây ngủ ngáy: Điều trị các bệnh lý như viêm mũi, viêm xoang, hen phế quản, suy giáp hoặc kiểm soát cân nặng sẽ góp phần cải thiện tình trạng ngủ ngáy. Trong trường hợp có bất thường về cấu trúc đường thở, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật nếu cần thiết.

5. Khi nào cần khám chuyên khoa giấc ngủ?

Bạn nên đến khám chuyên khoa giấc ngủ hoặc chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu tình trạng ngủ ngáy kéo dài hoặc xuất hiện kèm các dấu hiệu sau:

Ngủ ngáy to, xảy ra thường xuyên.
Thức giấc vì cảm giác nghẹt thở, hụt hơi hoặc có cơn ngừng thở khi ngủ.
Buồn ngủ quá mức vào ban ngày, dễ ngủ gật khi làm việc hoặc lái xe.
Thức dậy vẫn mệt mỏi, đau đầu hoặc không cảm thấy tỉnh táo.
Khó tập trung, suy giảm trí nhớ, dễ cáu gắt hoặc lo âu.
Người thân nhận thấy bạn có biểu hiện ngừng thở, thở bất thường hoặc cử động bất thường trong khi ngủ.
Đang mắc các bệnh như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc béo phì và tình trạng ngủ ngáy ngày càng nặng.
Trẻ ngủ ngáy thường xuyên kèm tăng động, giảm tập trung hoặc sa sút kết quả học tập.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ ngủ ngáy có lây không? Ngủ ngáy kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ và đái tháo đường nếu liên quan đến hội chứng ngưng thở khi ngủ. Vì vậy, thăm khám sớm và thực hiện các xét nghiệm như đo đa ký giấc ngủ khi có chỉ định sẽ giúp xác định nguyên nhân và điều trị hiệu quả, hạn chế biến chứng lâu dài.