Dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người

Ngứa kéo dài, nổi mẩn đỏ tái đi tái lại hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân đôi khi không đơn thuần là dị ứng thông thường. Đây có thể là những biểu hiện cảnh báo cơ thể đang nhiễm ký sinh trùng từ chó hoặc mèo. Do triệu chứng khá đa dạng và dễ bị bỏ qua, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng. Tìm hiểu các dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người sẽ giúp bạn chủ động thăm khám và điều trị kịp thời.

1. Dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người thường xuất hiện như thế nào và vì sao dễ bị bỏ sót?

Bệnh sán chó mèo ở người biểu hiện qua một số triệu chứng không đặc hiệu như ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ, đau bụng âm ỉ, mệt mỏi hoặc ho kéo dài. Tuy nhiên, không phải ai mắc bệnh cũng có đầy đủ các triệu chứng trên. Nhiễm sán chó mèo dễ bị bỏ sót bởi:

• Triệu chứng không đặc hiệu: Các dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người khá giống với dị ứng, viêm da, cảm cúm hoặc các rối loạn tiêu hoá thông thường. Do vậy, nhiều người tự ý mua thuốc điều trị triệu chứng mà không tìm nguyên nhân thực sự.
• Thời gian ủ bệnh kéo dài: Sau khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng có thể di chuyển qua máu, mô và nhiều cơ quan khác trong thời gian dài mà chưa gây triệu chứng rõ rệt. Điều này khiến người bệnh khó liên hệ các dấu hiệu bất thường với việc từng tiếp xúc với chó, mèo hoặc môi trường có chứa trứng giun.
• Không phát hiện được qua xét nghiệm phân: Khác với nhiều loại giun ký sinh trong đường ruột, ấu trùng sán chó mèo không phát triển thành giun trưởng thành và không đẻ trứng trong cơ thể người. Do đó, xét nghiệm phân thường không phát hiện được bệnh, dễ khiến người bệnh lầm tưởng mình không nhiễm ký sinh trùng.

2. Nhận biết triệu chứng nhiễm sán chó mèo ở người

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng sán chó mèo có thể tồn tại âm thầm trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng trước khi gây ra các biểu hiện rõ ràng. Dưới đây là những dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người cần đặc biệt lưu tâm:

2.1. Triệu chứng về da

Da là một trong những nơi xuất hiện biểu hiện sớm nhất khi nhiễm sán chó mèo. Người bệnh có thể bị ngứa kéo dài, nổi mề đay tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện các mảng da đỏ bất thường. Một số trường hợp còn gặp tình trạng sưng phù từng vùng da hoặc nổi cục dưới da.

2.2. Dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người về tiêu hoá

Khi ấu trùng sán chó mèo gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá, người bệnh sẽ cảm thấy đau bụng âm ỉ, đầy hơi hoặc khó chịu vùng bụng. Ngoài ra, buồn nôn, chán ăn, tiêu chảy hoặc táo bón cũng có thể xuất hiện. Các triệu chứng này đa phần không quá nghiêm trọng nhưng kéo dài dai dẳng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

2.3. Triệu chứng toàn thân

Bên cạnh các biểu hiện tại chỗ, người nhiễm sán chó mèo còn gặp phải tình trạng mệt mỏi toàn thân kéo dài, cơ thể uể oải, giảm sức tập trung và chán ăn. Một số trường hợp bị sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ hoặc đau nhức xương khớp. Đây là những dấu hiệu sán chó mèo ở người khá phổ biến nhưng thường bị nhầm với tình trạng suy nhược hoặc làm việc quá sức.

2.4. Triệu chứng về hệ thần kinh

Ở những trường hợp nặng hơn, sự di chuyển của ấu trùng trong cơ thể có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Các biểu hiện dễ gặp phải bao gồm đau đầu kéo dài, chóng mặt hoặc buồn nôn. Người bệnh cũng có thể cảm thấy giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ hoặc thường xuyên trong trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng.

3. Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh sán chó mèo và dấu hiệu cảnh báo biến chứng

Không phải ai tiếp xúc với chó mèo cũng mắc bệnh, tuy nhiên một số thói quen sinh hoạt và ăn uống có thể làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm ấu trùng giun sán chó mèo. Bên cạnh đó, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh sán chó mèo:

• Thường xuyên tiếp xúc với chó mèo hoặc môi trường ô nhiễm: Người nuôi chó mèo, đặc biệt là chó con hoặc thú cưng chưa được tẩy giun định kỳ, có nguy cơ tiếp xúc với trứng giun cao hơn. Ngoài ra, đất cát, sân chơi hoặc khu vực có phân chó mèo cũng có thể chứa mầm bệnh và trở thành nguồn lây nhiễm cho con người.
• Không chú ý vệ sinh cá nhân: Thói quen không rửa tay trước khi ăn hoặc sau khi tiếp xúc với vật nuôi làm tăng nguy cơ nuốt phải trứng giun. Trẻ nhỏ là nhóm đối tượng dễ mắc bệnh hơn do thường xuyên chơi đùa với đất cát và có thói quen đưa tay hoặc đồ vật lên miệng.
• Ăn uống chưa đảm bảo an toàn: Sử dụng rau sống, trái cây chưa được rửa sạch hoặc ăn thịt, nội tạng động vật chưa nấu chín kỹ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng. Đây là một trong những đường lây truyền bệnh khá phổ biến nhưng bị nhiều người bỏ qua.

Dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người cảnh báo biến chứng nguy hiểm:

• Tại mắt: Người bệnh bị nhìn mờ, giảm thị lực, đỏ mắt hoặc đau nhức một bên mắt. Nếu không được điều trị sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn.
• Tại não: Khi ấu trùng xâm nhập hệ thần kinh trung ương, người bệnh xuất hiện tình trạng đau đầu kéo dài, co giật, rối loạn hành vi hoặc yếu liệt tay chân.
• Biến chứng ở phổi: Một số trường hợp gặp phải tình trạng ho kéo dài, thở khò khè, khó thở hoặc cảm giác đau tức ngực.

3. Chẩn đoán và xử trí khi nghi ngờ có dấu hiệu nhiễm sán chó mèo ở người

Khi xuất hiện các dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người điển hình như ngứa da kéo dài, nổi mề đay tái phát, mệt mỏi… người bệnh nên chủ động thăm khám sức khỏe. Chẩn đoán sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh và hạn chế nguy cơ xuất hiện các biến chứng tại gan, phổi, mắt hoặc hệ thần kinh.

3.1. Các xét nghiệm giúp chẩn đoán bệnh

Để xác định chính xác bạn có nhiễm sán chó mèo hay không, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm máu ELISA: Là phương pháp phổ biến nhất, kết quả dương tính cho thấy người bệnh đã hoặc đang nhiễm ký sinh trùng.
• Tổng phân tích tế bào máu: Giúp đánh giá số lượng bạch cầu ái toan. Nếu chỉ số tăng cao trên 7% hoặc >500 tế bào/µl là dấu hiệu cơ thể đang phản ứng với ký sinh trùng.
• Chẩn đoán hình ảnh: Trường hợp nghi ngờ ấu trùng đã di chuyển đến các cơ quan khác, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, chụp CT hoặc MRI để phát hiện tổn thương. Nếu có biểu hiện bất thường ở mắt, người bệnh cần được kiểm tra chuyên sâu về thị lực và võng mạc.

3.2. Cách điều trị bệnh sán chó mèo

Phác đồ điều trị sán chó mèo được đưa ra dựa trên mức độ nhiễm, vị trí tổn thương và tình trạng sức khoẻ tổng thể của người bệnh. Hiện nay, điều trị chủ yếu dựa vào các thuốc kháng ký sinh trùng nhằm tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của ấu trùng trong cơ thể. Các thuốc thường dùng gồm:

• Albendazole: Uống 400mg, 2 lần/ngày trong 5 ngày hoặc lâu hơn, áp dụng cho cả người lớn và trẻ em (từ 1 tuổi trở lên có thể dùng theo WHO).
• Mebendazole: Uống 100 – 200mg, 2 lần/ngày trong 5 ngày hoặc lâu hơn, cũng dùng được cho người lớn và trẻ em trên 2 tuổi.

Lưu ý: Liều lượng và thời gian điều trị có thể thay đổi tuỳ từng trường hợp. Người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa được hướng dẫn.

Bên cạnh thuốc điều trị nguyên nhân, một số thuốc hỗ trợ nhằm kiểm soát các triệu chứng và phản ứng viêm do ấu trùng gây ra cũng được cân nhắc sử dụng. Bao gồm:

• Thuốc corticosteroid: Dùng trong các trường hợp có phản ứng viêm nặng hoặc tổn thương tại mắt, phổi, não và các cơ quan quan trọng khác. Thuốc giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương mô.
• Thuốc kháng histamin: Hỗ trợ giảm ngứa, nổi mề đay và các biểu hiện dị ứng thường gặp ở người nhiễm sán chó mèo.
• Thuốc giảm ho và giãn phế quản: Có thể được chỉ định nếu bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng hô hấp như ho kéo dài, khó thở hoặc thở khò khè.
• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Cải thiện các triệu chứng toàn thân như đau nhức cơ thể hoặc sốt nhẹ.

Việc sử dụng các loại thuốc trên cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ, đặc biệt ở những trường hợp có tổn thương tại mắt, gan, phổi hoặc hệ thần kinh. Người bệnh không nên tự ý sử dụng corticosteroid hoặc các thuốc điều trị khác để tránh làm che lấp triệu chứng và ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

3.3. Hướng dẫn cách giảm ngứa tạm thời tại nhà

Trong thời gian chờ khám hoặc đang điều trị, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản dưới đây để giảm cảm giác khó chịu:

• Chườm lạnh lên vùng da bị ngứa để làm dịu da.
• Hạn chế gãi hoặc chà xát mạnh để tránh trầy xước và nhiễm trùng.
• Tắm rửa sạch sẽ với sản phẩm dịu nhẹ, mặc quần áo thoáng mát và giữ vệ sinh cơ thể.

Dấu hiệu bệnh sán chó mèo ở người không điển hình và rất dễ nhầm lẫn với những bệnh lý khác. Đó là lý do vì sao bạn cần chủ động thăm khám khi thấy xuất hiện các triệu chứng như ngứa da, nổi mề đay, đau bụng âm ỉ kéo dài… Điều trị sớm không chỉ giúp giảm cảm giác khó chịu, mà còn hạn chế các nguy cơ biến chứng nguy hiểm.