Hiểu rõ về loạn thị và cách khắc phục

Loạn thị là một trong những nguyên nhân phổ biến gây giảm chất lượng thị lực ở cả trẻ em và người lớn. Người mắc bệnh không chỉ nhìn mờ mà còn có thể thấy hình ảnh bị méo hoặc nhòe ở nhiều khoảng cách, ảnh hưởng đến học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp chẩn đoán loạn thị sẽ giúp điều chỉnh thị lực kịp thời, hạn chế các ảnh hưởng lâu dài đến mắt.

1. Nguyên nhân gây loạn thị

Loạn thị là một dạng tật khúc xạ xảy ra khi giác mạc hoặc thể thủy tinh có độ cong không đồng đều, khiến các tia sáng không hội tụ tại một điểm trên võng mạc. Loạn thị có thể xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời hoặc phát sinh dưới tác động của nhiều yếu tố trong cuộc sống. Việc tìm đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị cũng như đánh giá diễn tiến của bệnh.

Các nguyên nhân thường gặp của loạn thị gồm:

Di truyền: Nhiều người mắc loạn thị do cấu trúc giác mạc được di truyền từ cha mẹ.
Chấn thương vùng mắt: Va đập mạnh hoặc tổn thương giác mạc có thể làm thay đổi hình dạng bề mặt mắt, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hội tụ ánh sáng.
Biến chứng sau phẫu thuật mắt: Một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện sau các phẫu thuật nhãn khoa nếu giác mạc thay đổi trong quá trình lành thương.
Bệnh lý giác mạc: Các tình trạng như giác mạc chóp, sẹo giác mạc hoặc một số bệnh thoái hóa giác mạc có thể làm bề mặt giác mạc mất tính đều đặn.
Quá trình lão hóa: Theo thời gian, cấu trúc giác mạc và thể thủy tinh có thể thay đổi nhẹ, góp phần làm xuất hiện hoặc tăng mức độ loạn thị.
Bất thường bẩm sinh: Một số trẻ đã có giác mạc không đều ngay từ khi chào đời nên xuất hiện loạn thị từ rất sớm.

2. Triệu chứng nhận biết loạn thị

Dấu hiệu của loạn thị thường xuất hiện từ từ nên nhiều người không nhận ra ngay. Khi mức độ tăng lên, thị lực sẽ bị ảnh hưởng rõ hơn và gây khó khăn trong nhiều hoạt động hằng ngày. Nếu bị loạn thị, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

Dù nhìn gần hay nhìn xa, hình ảnh vẫn có thể bị nhòe, méo hoặc thiếu độ sắc nét.
Các đường thẳng có thể trông cong hoặc nhòe.
Khó nhìn rõ biển báo, chữ viết hoặc màn hình điện tử.
Mắt nhanh mệt sau khi đọc sách hoặc làm việc lâu.
Thói quen nheo mắt xuất hiện khi cố gắng nhìn rõ sự vật.
Nhìn đèn vào ban đêm thấy quầng sáng hoặc ánh sáng bị tán xạ.
Trẻ nhỏ có thể thường xuyên nghiêng đầu, dụi mắt hoặc ngồi sát bảng khi học. Đây cũng là biểu hiện thường gặp của loạn thị ở trẻ em nếu không được phát hiện sớm.

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu trên giúp kiểm soát loạn thị hiệu quả và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.

3. Chẩn đoán loạn thị

Để xác định loạn thị, bác sĩ sẽ kết hợp khai thác triệu chứng với các phương pháp đo thị lực và đánh giá khúc xạ của mắt. Quá trình thăm khám thường diễn ra nhanh, không gây đau và giúp xác định chính xác độ loạn thị cũng như tình trạng sức khỏe của giác mạc.

Đo thị lực: Đánh giá khả năng nhìn rõ ở nhiều khoảng cách khác nhau.
Đo khúc xạ bằng máy tự động: Xác định sơ bộ tình trạng khúc xạ của mắt.
Khúc xạ chủ quan với Phoropter: Người bệnh thử nhiều loại thấu kính để tìm số kính phù hợp nhất.
Đo độ cong giác mạc bằng Keratometer hoặc bản đồ giác mạc: Giúp đánh giá hình dạng và độ cong của giác mạc, hỗ trợ chẩn đoán loạn thị chính xác hơn.
Khám mắt toàn diện: Bác sĩ kiểm tra thêm giác mạc, thể thủy tinh, võng mạc và các cấu trúc khác nhằm loại trừ những bệnh lý có thể ảnh hưởng đến thị lực.

Việc khám mắt định kỳ giúp phát hiện loạn thị ngay cả khi triệu chứng còn nhẹ, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi và điều chỉnh phù hợp.

4. Các phương pháp điều trị loạn thị

4.1. Kính gọng và kính áp tròng

Phần lớn người mắc loạn thị có thể cải thiện thị lực hiệu quả bằng các phương pháp không phẫu thuật, bao gồm:

Kính loạn thị được thiết kế với số độ phù hợp, giúp điều chỉnh đường đi của ánh sáng để hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc.
Kính áp tròng mềm dành cho người loạn thị có thiết kế đặc biệt nhằm duy trì vị trí ổn định trên giác mạc và cải thiện chất lượng thị giác.
Với một số trường hợp được chỉ định, kính Ortho-K có thể được sử dụng vào ban đêm để tạm thời điều chỉnh hình dạng giác mạc, hỗ trợ cải thiện thị lực vào ban ngày. Phương pháp này chủ yếu phù hợp với người có mức loạn nhẹ và cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ.

4.2. Phẫu thuật khúc xạ

Khi độ loạn thị đã ổn định và người bệnh đáp ứng các tiêu chuẩn về tuổi, độ dày giác mạc cũng như sức khỏe mắt, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật như một cách chữa loạn thị nhằm giảm sự phụ thuộc vào kính.

Can thiệp bằng laser giúp tối ưu khả năng khúc xạ của giác mạc, nhờ đó hình ảnh được tạo rõ nét trên võng mạc. Một số kỹ thuật hiện nay như LASIK, Femto LASIK hoặc ReLEx SMILE được lựa chọn tùy từng trường hợp.
Với người không phù hợp điều trị bằng laser, bác sĩ có thể cân nhắc đặt thấu kính nội nhãn để điều chỉnh tật khúc xạ nếu đáp ứng đầy đủ chỉ định chuyên môn.

5. Phòng ngừa và chăm sóc mắt khi bị loạn thị

Mặc dù yếu tố di truyền không thể thay đổi, việc phòng ngừa loạn thị tiến triển và duy trì chăm sóc mắt loạn thị đúng cách vẫn rất quan trọng. Những thói quen tốt giúp giảm tình trạng mỏi mắt, bảo vệ thị lực và phát hiện sớm các bất thường.

Cha mẹ cũng nên hình thành cho trẻ các thói quen sử dụng mắt khoa học từ sớm vì loạn thị ở trẻ em nếu không được phát hiện có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thị giác.

Khám mắt theo lịch hẹn giúp phát hiện sớm những thay đổi về thị lực, từ đó điều chỉnh số kính phù hợp khi cần thiết.
Bảo vệ mắt bằng kính chuyên dụng khi làm việc trong môi trường có nguy cơ chấn thương hoặc nhiều bụi.
Giữ khoảng cách hợp lý khi đọc sách, học tập và sử dụng thiết bị điện tử.
Cho mắt nghỉ sau mỗi 20–30 phút làm việc liên tục ở khoảng cách gần.
Khuyến khích trẻ tăng thời gian hoạt động ngoài trời và hạn chế nhìn màn hình quá lâu.
Duy trì chế độ ăn đầy đủ vitamin và khoáng chất nhằm hỗ trợ sức khỏe mắt.

6. Lưu ý đối với loạn thị ở trẻ em

Nhiều trẻ có loạn thị nhẹ ngay từ khi mới sinh và mức độ này có thể giảm dần khi mắt phát triển. Tuy nhiên, nếu độ loạn cao hoặc kéo dài, trẻ cần được theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa để tránh ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện thị giác.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám mắt từ những năm đầu đời và tái khám theo lịch hẹn nếu có bất thường. Cần chú ý khi trẻ thường xuyên nheo mắt, nghiêng đầu để nhìn, ngồi quá gần tivi hoặc kết quả học tập giảm do khó quan sát. Việc phát hiện sớm giúp điều chỉnh thị lực đúng thời điểm, hạn chế nguy cơ nhược thị và hỗ trợ trẻ phát triển thị giác tốt hơn.

7. Chuyên khoa Mắt tại Hệ Thống Y Tế Thu Cúc TCI

Tại Chuyên khoa Mắt – Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh được thăm khám loạn thị toàn diện với hệ thống thiết bị hiện đại, hỗ trợ đo khúc xạ, đánh giá giác mạc, kiểm tra thị lực và phát hiện sớm các bất thường về mắt. Quy trình khám được thực hiện bài bản, giúp bác sĩ xác định chính xác mức độ loạn thị cũng như các tật khúc xạ đi kèm để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Mắt giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn phương án điều chỉnh loạn thị theo từng độ tuổi, nhu cầu sinh hoạt và tình trạng mắt của mỗi người. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định đeo kính, sử dụng kính áp tròng hoặc đánh giá khả năng can thiệp bằng các phương pháp phẫu thuật khúc xạ khi đáp ứng đủ điều kiện.

Để chủ động chăm sóc sức khỏe đôi mắt, bạn có thể đặt lịch khám nhanh qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn để được tư vấn và thăm khám sớm.

Loạn thị là tật khúc xạ có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh chủ động khám mắt định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và xây dựng thói quen sử dụng mắt hợp lý. Việc chăm sóc mắt đúng cách không chỉ giúp cải thiện chất lượng thị lực mà còn góp phần hạn chế các biến chứng, bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh trong suốt cuộc đời.