Đo nhãn áp để làm gì? Chỉ định và chống chỉ định đo nhãn áp

Trong khám mắt, bên cạnh kiểm tra thị lực, đo nhãn áp là bước quan trọng giúp đánh giá áp lực bên trong nhãn cầu. Vậy đo nhãn áp để làm gì và tại sao cần thực hiện định kỳ? Theo khuyến nghị từ Bộ Y tế Việt Nam cũng như các tổ chức y tế quốc tế, việc kiểm tra này giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là tăng nhãn áp – nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực không hồi phục.

1. Đo nhãn áp để làm gì?

1.1. Đo nhãn áp để làm gì trong phát hiện bệnh lý mắt

Trước hết, để hiểu chính xác đo nhãn áp để làm gì, cần biết rằng nhãn áp là áp lực bên trong nhãn cầu, được duy trì nhờ sự cân bằng giữa sản xuất và thoát lưu thủy dịch. Khi chỉ số này tăng hoặc giảm bất thường, mắt có thể bị tổn thương.

Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, đo nhãn áp là công cụ quan trọng trong việc phát hiện sớm tăng nhãn áp – bệnh lý tiến triển âm thầm nhưng có thể gây tổn thương thần kinh thị giác vĩnh viễn. Điều này cho thấy, đo nhãn áp không chỉ là một thao tác kiểm tra đơn giản mà còn đóng vai trò như “hàng rào sàng lọc” hiệu quả.

Bên cạnh đó, theo hướng dẫn chuyên môn do Bộ Y tế Việt Nam ban hành, kiểm tra nhãn áp còn hỗ trợ đánh giá tình trạng mắt trong các bệnh lý như viêm màng bồ đào, chấn thương mắt hoặc biến chứng sau phẫu thuật.

1.2. Đo nhãn áp để làm gì trong theo dõi và điều trị

Không chỉ dừng lại ở chẩn đoán, câu hỏi đo nhãn áp để làm gì còn được làm rõ hơn trong quá trình điều trị. Việc theo dõi nhãn áp định kỳ giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả của thuốc hoặc các phương pháp can thiệp.

Nhiều tài liệu từ Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ cũng chỉ ra rằng việc duy trì nhãn áp ổn định là yếu tố then chốt giúp làm chậm tiến triển của bệnh tăng nhãn áp. Điều này đồng nghĩa với việc đo nhãn áp đóng vai trò quan trọng trong điều chỉnh phác đồ điều trị.

Không những vậy, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ ghi nhận rằng một số loại thuốc, đặc biệt là corticosteroid, có thể làm tăng nhãn áp. Vì thế, người sử dụng các thuốc này trong thời gian dài cần được theo dõi nhãn áp thường xuyên.

2. Chỉ định và chống chỉ định đo nhãn áp?

2.1. Chỉ định đo nhãn áp

Trong thực hành lâm sàng, chỉ định đo nhãn áp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Dữ liệu từ các tổ chức y tế quốc tế cho thấy những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên được kiểm tra nhãn áp định kỳ để phát hiện sớm bất thường.

Theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế Việt Nam, đo nhãn áp thường được chỉ định trong các trường hợp như người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc tăng nhãn áp, hoặc người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau mắt, nhìn mờ, thấy quầng sáng quanh đèn.

Ngoài ra, người mắc các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường hay tăng huyết áp cũng nằm trong nhóm cần theo dõi nhãn áp thường xuyên.

2.2. Chống chỉ định đo nhãn áp

Song song với đó, chống chỉ định đo nhãn áp cũng là yếu tố cần cân nhắc để đảm bảo an toàn. Các khuyến cáo chuyên ngành nhấn mạnh rằng việc lựa chọn phương pháp đo cần phù hợp với tình trạng mắt cụ thể của từng người bệnh.

Theo hướng dẫn từ Bộ Y tế Việt Nam, một số trường hợp không nên thực hiện đo nhãn áp bằng phương pháp tiếp xúc bao gồm: Mắt đang nhiễm trùng cấp tính, giác mạc bị tổn thương như loét hoặc trầy xước, hoặc người bệnh không thể phối hợp trong quá trình đo.

Trong những tình huống này, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng phương pháp đo không tiếp xúc để giảm nguy cơ biến chứng và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

3. Quy trình đo nhãn áp như thế nào?

3.1. Đo nhãn áp như thế nào bằng các phương pháp phổ biến

Để hiểu rõ đo nhãn áp như thế nào, hiện nay có hai phương pháp phổ biến là đo nhãn áp tiếp xúc và không tiếp xúc.

Theo thông tin từ Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ, phương pháp không tiếp xúc sử dụng luồng khí nhẹ để đo áp lực trong mắt. Phương pháp này có ưu điểm là nhanh chóng, không gây đau và thường được áp dụng trong các chương trình sàng lọc.

Trong khi đó, theo tài liệu chuyên môn trong nước, phương pháp tiếp xúc sử dụng đầu đo chạm nhẹ vào giác mạc sau khi đã gây tê tại chỗ, cho kết quả có độ chính xác cao hơn và thường được sử dụng trong chẩn đoán chuyên sâu.

3.2. Các bước thực hiện đo nhãn áp

Quy trình đo nhãn áp nhìn chung diễn ra đơn giản và nhanh chóng. Trong hướng dẫn kỹ thuật, Bộ Y tế Việt Nam cũng lưu ý rằng người bệnh cần được hướng dẫn tư thế ngồi đúng, giữ đầu cố định và nhìn thẳng để đảm bảo kết quả chính xác.

Nếu áp dụng phương pháp tiếp xúc, bác sĩ sẽ nhỏ thuốc tê trước khi tiến hành đo. Sau đó, thiết bị sẽ ghi nhận chỉ số nhãn áp chỉ trong vài phút.

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chứng minh rằng đo nhãn áp là thủ thuật an toàn, ít gây khó chịu và hiếm khi xảy ra biến chứng nếu được thực hiện đúng quy trình.

Qua những phân tích trên, có thể thấy rõ đo nhãn áp để làm gì không chỉ là một bước kiểm tra đơn giản mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm, theo dõi và điều trị các bệnh lý về mắt. Từ việc sàng lọc nguy cơ đến kiểm soát tiến triển bệnh, đo nhãn áp giúp bảo vệ thị lực một cách chủ động và hiệu quả.

Theo khuyến nghị từ Bộ Y tế Việt Nam cùng nhiều tổ chức y tế uy tín trên thế giới, mỗi người nên duy trì thói quen khám mắt định kỳ, đặc biệt khi thuộc nhóm nguy cơ cao. Chủ động kiểm tra nhãn áp chính là cách thiết thực để gìn giữ đôi mắt sáng khỏe lâu dài.