Dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh

Không chỉ người lớn tuổi mới mắc đục thủy tinh thể, tình trạng này đôi khi đã xuất hiện ngay khi trẻ nhỏ. Bệnh khiến thủy tinh thể của mắt bị mờ đục, cản trở ánh sáng đi vào võng mạc và ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực của trẻ. Việc nhận biết sớm dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh đóng vai trò quan trọng để can thiệp kịp thời, giúp hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực lâu dài.

1. Vì sao trẻ bị đục thủy tinh thể?

Tình trạng em bé bị đục thủy tinh thể có thể xuất hiện ngay từ khi mới sinh hoặc hình thành trong những năm đầu đời. Theo Boston Children’s Hospital, nhiều trường hợp là đục thủy tinh thể bẩm sinh, xảy ra khi thủy tinh thể của mắt không phát triển hoàn chỉnh trong quá trình thai kỳ. Khi đó, cấu trúc protein trong thủy tinh thể bị sắp xếp bất thường, làm ánh sáng khó đi vào võng mạc và ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực của trẻ.

Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp cha mẹ nhận biết sớm nguy cơ em bé bị đục thủy tinh thể, từ đó chủ động theo dõi và đưa trẻ đi khám mắt khi cần thiết.

Các nguyên nhân phổ biến khiến em bé bị đục thủy tinh thể gồm:

Yếu tố di truyền: Khoảng một phần tư trường hợp đục thủy tinh thể bẩm sinh có liên quan đến bất thường di truyền hoặc rối loạn nhiễm sắc thể, ví dụ như hội chứng Down.
Tiền sử gia đình: Một số trẻ mắc bệnh do di truyền từ cha hoặc mẹ từng bị đục thủy tinh thể khi còn nhỏ.
Rối loạn chuyển hóa hoặc nội tiết: Các bệnh lý chuyển hóa có thể làm thay đổi thành phần protein trong thủy tinh thể.
Chấn thương mắt: Va đập hoặc tổn thương mắt có thể làm cấu trúc thủy tinh thể bị biến đổi.
Tác dụng của thuốc hoặc điều trị y khoa: Việc sử dụng steroid kéo dài hoặc điều trị một số bệnh lý khác đôi khi ảnh hưởng đến thủy tinh thể.
Nguyên nhân không xác định: Trong nhiều trường hợp, đục thủy tinh thể bẩm sinh xuất hiện mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị đục thủy tinh thể

Các dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ mờ của thủy tinh thể, vị trí vùng đục và việc bệnh ảnh hưởng đến một hay cả hai mắt. Theo NHS, việc phát hiện bệnh ở trẻ nhỏ đôi khi khá khó khăn vì trẻ chưa thể mô tả vấn đề thị lực của mình. Do đó, cha mẹ cần chú ý đến những biểu hiện bất thường trong quá trình quan sát và phản ứng của trẻ với môi trường xung quanh.

Trong những ngày đầu sau sinh, mắt của trẻ thường được kiểm tra trong vòng 72 giờ và tiếp tục khám lại khi trẻ khoảng 6–8 tuần tuổi. Tuy nhiên, một số trường hợp dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh chỉ xuất hiện sau giai đoạn sàng lọc này.

Một số biểu hiện cha mẹ có thể nhận thấy gồm:

Khả năng nhìn kém: Trẻ khó nhận ra hoặc không theo dõi được đồ vật, khuôn mặt khi di chuyển trước mắt.
Chuyển động mắt bất thường: Mắt có thể rung nhẹ hoặc chuyển động nhanh, không kiểm soát (còn gọi là rung giật nhãn cầu).
Hai mắt không nhìn cùng hướng: Một mắt có thể lệch so với mắt còn lại, tạo cảm giác lác mắt.
Đồng tử có màu trắng hoặc xám: Khi quan sát, cha mẹ có thể thấy đồng tử của trẻ không có màu đen như bình thường mà xuất hiện vùng trắng đục. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra y tế sớm.
Khó nhìn trong môi trường ánh sáng mạnh: Một số trẻ tỏ ra khó chịu, nheo mắt hoặc phản ứng mạnh khi gặp ánh sáng chói.

Những biểu hiện trên có thể là dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh, đồng thời cũng có thể liên quan đến các bệnh lý mắt nghiêm trọng khác. Vì vậy, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra và chẩn đoán chính xác.

3. Làm gì khi trẻ có các dấu hiệu này?

Khi nhận thấy dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt. Việc thăm khám giúp bác sĩ xác định chính xác mức độ mờ đục của thủy tinh thể, vị trí tổn thương và đánh giá ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực. Phát hiện sớm rất quan trọng vì thị giác của trẻ đang trong giai đoạn hình thành, nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến giảm thị lực lâu dài.

Tùy theo hình thái và mức độ bệnh, hướng điều trị sẽ khác nhau. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật lấy bỏ thủy tinh thể đục để khôi phục đường truyền ánh sáng vào mắt. Với trẻ nhỏ, việc can thiệp thường được thực hiện sớm nhằm hạn chế nguy cơ nhược thị.

Đục thủy tinh thể ở trẻ nhỏ tuy không phổ biến nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển thị lực nếu không được phát hiện sớm. Việc chú ý các dấu hiệu đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh và đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt kịp thời giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Phát hiện sớm, can thiệp đúng thời điểm và theo dõi lâu dài sẽ góp phần bảo vệ thị lực và hỗ trợ sự phát triển thị giác toàn diện cho trẻ.