Cảnh giác đục thủy tinh thể do chấn thương mắt

Chấn thương mắt không chỉ gây đau và giảm thị lực tức thời mà còn có thể dẫn đến đục thủy tinh thể sau một thời gian. Tổn thương từ va đập hoặc vật sắc nhọn có thể làm thay đổi cấu trúc thủy tinh thể, khiến tầm nhìn dần mờ đi. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường sau chấn thương giúp phát hiện và điều trị kịp thời, hạn chế ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

1. Đục thủy tinh thể do chấn thương là gì?

Đục thủy tinh thể do chấn thương là tình trạng thủy tinh thể trong mắt bị mờ đục sau khi mắt chịu tác động từ va đập, vật sắc nhọn hoặc các tổn thương khác. Theo Armadale Eye Clinic, thủy tinh thể nằm phía sau mống mắt và đồng tử, có chức năng hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi xảy ra chấn thương, cấu trúc protein và các sợi bên trong thủy tinh thể có thể bị tổn thương, làm thay đổi sự sắp xếp vốn rất trật tự của chúng. Những thay đổi này chính là cơ chế hình thành đục thủy tinh thể do chấn thương sau các tổn thương tại mắt.

2. Cơ chế gây đục thủy tinh thể sau chấn thương? Sau chấn thương bao lâu thì xuất hiện đục thủy tinh thể?

Theo National Institutes of Health, các chấn thương này có thể làm rách bao thủy tinh thể, phá vỡ cấu trúc sợi protein hoặc làm thay đổi môi trường bên trong thủy tinh thể, khiến thủy tinh thể mất dần độ trong suốt.

• Chấn thương xuyên nhãn cầu: Các vật sắc như kính vỡ, kim loại hoặc gỗ có thể xuyên qua giác mạc và chạm đến thủy tinh thể. Khi bao thủy tinh thể bị rách, cấu trúc bên trong dễ bị tổn thương, dẫn đến đục thủy tinh thể ngay lập tức hoặc nhanh chóng sau đó.
• Chấn thương hóa chất: Khi hóa chất lọt vào mắt, chúng có thể làm biến đổi thành phần của các sợi protein trong thủy tinh thể, khiến cấu trúc bị rối loạn và dần trở nên mờ đục.
• Tổn thương do bức xạ: Tiếp xúc với bức xạ trong thời gian dài có thể làm hỏng các tế bào và sợi cấu trúc của thủy tinh thể, từ đó hình thành đục theo thời gian.

Thời điểm xuất hiện đục thủy tinh thể do chấn thương không giống nhau ở mọi trường hợp. Theo Armadale Eye Clinic, thủy tinh thể có thể bị đục ngay sau chấn thương, nhưng cũng có trường hợp phải vài tuần, vài tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau mới biểu hiện rõ. Thời gian hình thành phụ thuộc vào mức độ tổn thương, loại chấn thương và phạm vi ảnh hưởng đến bao thủy tinh thể.

3. Dấu hiệu cảnh báo bị đục thủy tinh thể do chấn thương cần đi khám ngay

Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Thị lực mờ hoặc đục: Người bệnh có cảm giác hình ảnh thiếu rõ nét, giống như nhìn qua lớp kính mờ. Mức độ giảm thị lực thường tương ứng với mức độ đục của thủy tinh thể.
• Chói sáng và thấy quầng sáng quanh đèn: Khi thủy tinh thể bị tổn thương, ánh sáng truyền qua bị tán xạ bất thường, khiến mắt nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh hoặc thấy quầng sáng vào ban đêm.
• Nhìn đôi: Trong một số trường hợp, chấn thương có thể làm thủy tinh thể lệch khỏi vị trí bình thường, khiến ánh sáng hội tụ sai lệch và tạo cảm giác nhìn một vật thành hai hình.
• Giảm khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu: Thủy tinh thể bị mờ làm lượng ánh sáng tới võng mạc giảm, khiến việc quan sát vào buổi tối hoặc nơi thiếu sáng trở nên khó khăn.
• Thị lực giảm đột ngột: Sau chấn thương, nếu thị lực giảm nhanh hoặc nhìn kém rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu thủy tinh thể bị tổn thương nặng.
• Hình ảnh bị méo hoặc biến dạng: Một số người có thể thấy đường thẳng trở nên cong hoặc hình ảnh bị biến dạng.
• Đau hoặc đỏ mắt: Dù ít gặp hơn, nhưng khi xuất hiện có thể gợi ý tổn thương mắt đi kèm.

Khi xuất hiện các dấu hiệu trên sau chấn thương, người bệnh nên đi khám sớm để phát hiện và xử trí đục thủy tinh thể do chấn thương kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

4. Đục thủy tinh thể do chấn thương mắt có tự khỏi không? Các biến chứng nếu không điều trị

Trong đa số trường hợp, đục thủy tinh thể do chấn thương không thể tự hồi phục. Khi cấu trúc của thủy tinh thể đã bị tổn thương hoặc các sợi protein bên trong bị biến đổi, độ trong suốt của thủy tinh thể khó có thể trở lại trạng thái ban đầu. Nếu tình trạng đục tiến triển và gây ảnh hưởng đáng kể đến thị lực, người bệnh thường cần được theo dõi chuyên khoa hoặc can thiệp phẫu thuật để phục hồi khả năng nhìn.

So với đục thủy tinh thể do lão hóa, đục thủy tinh thể do chấn thương thường phức tạp hơn vì có thể kèm theo nhiều tổn thương khác trong mắt. Nếu không được điều trị đúng cách, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng như:

• Tăng nhãn áp
• Lệch hoặc trật thủy tinh thể
• Viêm trong mắt
• Bong võng mạc

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sau chấn thương mắt và thăm khám chuyên khoa giúp đánh giá mức độ tổn thương cũng như lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Chủ động theo dõi và chăm sóc mắt đúng cách là yếu tố quan trọng để hạn chế biến chứng và bảo vệ thị lực lâu dài khi gặp đục thủy tinh thể do chấn thương.