Biện pháp phòng tránh cận thị là gì? Làm thế nào để bảo vệ mắt?

Cận thị ngày càng phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và học sinh khi phải học tập, đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài. Một số thói quen hằng ngày như nhìn ở khoảng cách quá gần, ít nghỉ mắt hoặc ít hoạt động ngoài trời có thể làm tăng nguy cơ cận thị. Vì vậy, xây dựng thói quen chăm sóc mắt phù hợp từ sớm là một trong những cách giúp giảm nguy cơ và hỗ trợ duy trì thị lực tốt hơn.

1. Biện pháp phòng tránh cận thị áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày

Không có một biện pháp phòng tránh cận thị riêng lẻ nào có thể đảm bảo ngăn cận thị hoàn toàn. Tuy nhiên, duy trì nếp sinh hoạt khoa học có thể góp phần hạn chế những yếu tố làm tăng nguy cơ cận thị, nhất là ở trẻ đang trong độ tuổi phát triển. Một số biện pháp phòng tránh cận thị có thể thực hiện ngay tại nhà gồm:

• Tăng thời gian hoạt động ngoài trời: Khuyến khích trẻ vui chơi, vận động ngoài trời vào ban ngày. Đây là thói quen có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ xuất hiện cận thị ở trẻ.
• Giữ khoảng cách phù hợp khi nhìn gần: Khi đọc sách, viết bài hoặc làm việc ở khoảng cách gần, không nên đưa mắt quá sát tài liệu.
• Bảo đảm ánh sáng khi học tập: Khu vực học cần đủ sáng, hạn chế để trẻ đọc sách trong điều kiện quá tối hoặc ánh sáng chiếu trực tiếp gây chói mắt.
• Cho mắt nghỉ sau khi nhìn gần kéo dài: Sau một khoảng thời gian đọc sách, học bài hoặc dùng thiết bị điện tử, nên hướng mắt ra xa và thư giãn trong thời gian ngắn.
• Duy trì tư thế ngồi đúng: Lưng tương đối thẳng, đầu không cúi quá thấp và tài liệu được đặt ở vị trí thuận tiện giúp hạn chế việc đưa mắt quá gần.
• Ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên: Một chế độ sinh hoạt cân bằng cũng góp phần duy trì sức khỏe tổng thể và hỗ trợ chăm sóc mắt.

2. Cách phòng tránh cận thị khi học tập và sử dụng thiết bị điện tử

Học tập và sử dụng điện thoại, máy tính đều là những hoạt động nhìn gần. Nếu kéo dài liên tục, mắt có thể dễ mỏi, khô hoặc khó chịu. Vì vậy, thay vì loại bỏ hoàn toàn các thiết bị điện tử, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ sử dụng đúng cách và chủ động cho mắt có thời gian thư giãn.

Khi học hoặc đọc sách, trẻ nên ngồi ở tư thế thoải mái, giữ tài liệu cách mắt khoảng một cánh tay và tránh nằm đọc. Với điện thoại, máy tính bảng, nên giữ thiết bị ở khoảng cách hợp lý, không đưa sát mặt. Màn hình cũng cần được đặt ở vị trí thuận tiện để trẻ không phải cúi hoặc ngửa đầu quá nhiều.

Bên cạnh đó, trẻ nên thực hiện các khoảng nghỉ khi nhìn gần trong thời gian dài. Có thể áp dụng nguyên tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, đưa mắt nhìn một vật ở xa khoảng 6m trong ít nhất 20 giây. Cách phòng chống cận thị này chủ yếu giúp giảm mỏi mắt khi làm việc ở khoảng cách gần, không nên xem đây là biện pháp đảm bảo phòng ngừa cận thị.

3. Phòng ngừa cận thị học đường ở trẻ cần chú ý những gì?

Ở tuổi đi học, trẻ dành nhiều thời gian cho việc đọc, viết và sử dụng thiết bị điện tử. Vì vậy, cha mẹ và nhà trường cần phối hợp xây dựng môi trường học tập phù hợp, đồng thời khuyến khích trẻ duy trì các hoạt động ngoài trời. Những biện pháp phòng tránh cận thị học đường có thể tập trung vào các thói quen đơn giản sau:

• Khuyến khích trẻ vui chơi ngoài trời mỗi ngày, ưu tiên các hoạt động vào ban ngày thay vì dành phần lớn thời gian trong nhà.
• Theo dõi thói quen học tập, nhắc trẻ không cúi sát sách vở, không đọc khi nằm và không duy trì một tư thế quá lâu.
• Sắp xếp bàn ghế phù hợp với chiều cao của trẻ, giúp trẻ giữ tư thế ngồi ổn định khi học.
• Phân bổ thời gian học và nghỉ hợp lý, tránh để trẻ liên tục đọc sách, làm bài hoặc dùng màn hình trong thời gian dài.
• Quan sát những thay đổi về khả năng nhìn của trẻ, chẳng hạn thường nheo mắt, ngồi sát màn hình, đưa sách quá gần mặt hoặc khó nhìn chữ trên bảng.
• Đưa trẻ kiểm tra thị lực định kỳ, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện nhìn xa không rõ hoặc đã được xác định mắc tật khúc xạ.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi kiểm tra thị lực?

Cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ than nhìn mờ mới kiểm tra mắt. Trẻ có thể không nhận ra thị lực của mình đang thay đổi hoặc chưa biết cách mô tả tình trạng nhìn xa không rõ. Việc kiểm tra thị lực định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về khúc xạ và có hướng xử trí phù hợp.

Đặc biệt, nên đưa trẻ đi khám khi nhận thấy trẻ thường xuyên nheo mắt, phải ngồi gần tivi hoặc màn hình, nhìn không rõ chữ trên bảng, hay cúi sát khi đọc sách, thường xuyên dụi mắt hoặc có biểu hiện mỏi mắt, đau đầu khi học. Đây cũng là một trong những biện pháp phòng tránh cận thị quan trọng vì giúp theo dõi sự thay đổi thị lực theo thời gian.

Nếu trẻ đã bị cận, cha mẹ càng cần tuân thủ lịch kiểm tra theo hướng dẫn của bác sĩ để theo dõi độ kính và tình trạng mắt. Bên cạnh đó, duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh là cách bảo vệ mắt không bị cận mà cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ ngay từ sớm.

Các biện pháp phòng tránh cận thị chủ yếu tập trung vào việc điều chỉnh thói quen học tập, sử dụng thiết bị điện tử, tăng thời gian hoạt động ngoài trời và kiểm tra thị lực phù hợp. Không nên chỉ chú trọng một yếu tố mà cần kết hợp nhiều thói quen trong sinh hoạt hằng ngày. Với trẻ em, cha mẹ nên chủ động quan sát thị lực và đưa trẻ đi kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường để kịp thời phát hiện, theo dõi và xử lý các vấn đề về mắt.