Ung thư tuỵ có di truyền không?

Ung thư tụy là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm với tiên lượng thường không thuận lợi do khó phát hiện ở giai đoạn sớm. Nhiều người có người thân mắc bệnh thường lo lắng không biết ung thư tuỵ có di truyền không, liệu bản thân có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của yếu tố di truyền để chủ động tầm soát, phát hiện sớm và bảo vệ sức khỏe hiệu quả hơn.

1. Tìm hiểu chung về ung thư tụy

1.1. Ung thư tụy là gì? 

Ung thư tụy xảy ra khi các tế bào trong tuyến tụy xuất hiện những bất thường về vật chất di truyền. Những tế bào này phát triển mất kiểm soát, liên tục phân chia và hình thành khối u ác tính. Tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày và phía trước cột sống. Cơ quan này đảm nhiệm hai chức năng quan trọng là sản xuất enzyme hỗ trợ tiêu hóa thức ăn và tiết hormone giúp điều hòa đường huyết. Trong điều kiện bình thường, cơ thể luôn duy trì sự cân bằng giữa quá trình tạo mới và loại bỏ tế bào cũ. Tuy nhiên, khi cơ chế bị rối loạn, các tế bào bất thường có thể tích tụ ngày càng nhiều và tạo thành khối mô bất thường.

1.2. Giải đáp ung thư tụy có di truyền không 

Câu trả lời là có, khoảng 10% trường hợp ung thư tụy có liên quan đến yếu tố gia đình hoặc đột biến gen di truyền. Ung thư hình thành khi DNA trong tế bào xuất hiện các đột biến làm thay đổi hoạt động bình thường của tế bào. Những đột biến này có thể được thừa hưởng từ cha mẹ hoặc xuất hiện trong quá trình sống dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau. Nếu có người thân bậc một như cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con cái mắc ung thư tụy, nguy cơ mắc bệnh của bạn có thể cao hơn người bình thường.

2. Tiền sử gia đình ảnh hưởng thế nào đến bệnh ung thư tụy? 

2.1. Bản chất của đột biến gen di truyền

Khác với các đột biến xuất hiện trong quá trình sống, đột biến gen di truyền đã tồn tại ngay từ khi một người được sinh ra. Những thay đổi này có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư trong tương lai. Đây cũng là con đường duy nhất khiến ung thư tụy mang tính chất di truyền trong gia đình.

2.2. Nguy cơ tăng lên khi nhiều thành viên trong gia đình mắc bệnh

Nguy cơ ung thư tụy không chỉ phụ thuộc vào một người thân mắc bệnh mà còn liên quan đến số lượng thành viên bị ảnh hưởng trong gia đình. Khi có nhiều người thân mắc ung thư tụy hoặc các bệnh ung thư liên quan đến đột biến gen di truyền, nguy cơ mắc bệnh có xu hướng gia tăng. Đặc biệt cần lưu ý nếu gia đình có tiền sử ung thư vú, ung thư buồng trứng, ung thư đại trực tràng,…

2.3. Một số hội chứng di truyền làm tăng nguy cơ ung thư tụy

Ngoài tiền sử ung thư tụy trong gia đình, nhiều hội chứng di truyền hiếm gặp cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường. Một số tình trạng nổi bật bao gồm viêm tụy di truyền, hội chứng Lynch, hội chứng Peutz-Jeghers hoặc các hội chứng liên quan đến đột biến gen BRCA.

3. Ai có nguy cơ cao do di truyền? 

3.1. Đột biến gen BRCA1 và BRCA2

BRCA1 và BRCA2 là những gen liên quan đến nguy cơ ung thư vú và ung thư buồng trứng. Cả nam và nữ đều có thể mang các đột biến này. Ngoài những loại ung thư phổ biến kể trên, đột biến BRCA2 còn được ghi nhận làm tăng nguy cơ ung thư tụy. Nguy cơ có thể khác nhau giữa các gia đình tùy thuộc vào kiểu đột biến và tiền sử bệnh lý của từng dòng họ.

3.2. Đột biến gen PALB2

PALB2 là gen có liên quan mật thiết đến BRCA2 và tham gia vào quá trình sửa chữa tổn thương DNA. Khi xuất hiện đột biến, nguy cơ ung thư vú tăng đáng kể, đồng thời nguy cơ ung thư tụy cũng cao hơn so với dân số chung.

3.3. Hội chứng Peutz-Jeghers

Đây là hội chứng di truyền đặc trưng bởi sự xuất hiện nhiều polyp lành tính trong đường tiêu hóa cùng các đốm sắc tố sẫm màu trên môi, tay hoặc mặt. Phần lớn trường hợp liên quan đến đột biến gen STK11. Người mắc hội chứng này có nguy cơ cao mắc nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư tụy.

3.4. Hội chứng FAMMM

FAMMM là hội chứng di truyền liên quan đến đột biến gen CDKN2A hoặc CDK4. Người mắc hội chứng này thường có nhiều nốt ruồi bất thường trên da và nguy cơ cao phát triển u hắc tố ác tính. 

3.5. Hội chứng Lynch

Hội chứng Lynch phát sinh do đột biến ở các gen sửa chữa DNA như MLH1, MSH2, MSH6 hoặc PMS2. Đây là nguyên nhân làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng và một số loại ung thư khác, bao gồm cả ung thư tụy.

4. Các cách phòng ngừa ung thư tụy – Chủ động bảo vệ sức khỏe

4.1. Ngừng hút thuốc lá

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, thói quen hút thuốc lá là nguyên nhân trực tiếp gây ra 25% tổng số ca ung thư tụy. Các chất độc trong khói thuốc khi hít vào cơ thể sẽ tổn thương tế bào và kích thích các khối u ác tính phát triển. Vì vậy khi ngừng hút thuốc lá lâu dài, nguy cơ mắc ung thư tụy sẽ giảm theo thời gian.

4.2. Kiểm soát và phòng ngừa bệnh tiểu đường

Ung thư tụy thường có xu hướng xuất hiện phổ biến hơn ở những người có tiền sử mắc bệnh tiểu đường, đặc biệt là tuýp 2. Các nghiên cứu năm 2023 trên Tạp chí y khoa BMC cho thấy người bị tiểu đường tuýp 2 lâu năm có nguy cơ mắc ung thư tụy cao gấp 1,5 – 2 lần. Duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thường xuyên và xây dựng chế độ ăn lành mạnh là những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ đái tháo đường.

4.3. Tầm soát sức khỏe toàn diện 

Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, nhiều xét nghiệm và kỹ thuật chẩn đoán hiện đại có thể hỗ trợ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện được thiết kế với hệ thống xét nghiệm chuyên sâu kết hợp chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao.

• Xét nghiệm chỉ dấu sinh học: Hoạt động dựa trên cơ chế phát hiện DNA từ tế bào ung thư hoặc định lượng kháng nguyên CA 19-9, CEA.
• Siêu âm ổ bụng: Phát hiện những bất thường tại tuyến tụy để hỗ trợ định hướng chẩn đoán ung thư tụy.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Sử dụng chùm tia X quét liên tục qua ổ bụng để thu về hàng loạt hình ảnh chi tiết ở nhiều góc độ khác nhau.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Sử dụng từ trường mạnh để khảo sát sâu hơn các tổn thương tại tụy.

4.4. Hạn chế rượu bia

Lạm dụng rượu bia kéo dài có thể dẫn đến viêm tụy mạn tính. Tình trạng viêm kéo dài khiến mô tụy liên tục bị tổn thương và tạo điều kiện cho các biến đổi bất thường trong tế bào. Để bảo vệ sức khỏe, người bệnh nên hạn chế tối đa lượng rượu bia tiêu thụ hoặc tránh sử dụng nếu có thể. Việc kết hợp tránh thuốc lá và kiểm soát đồ uống có cồn sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, bao gồm ung thư tụy.

Câu trả lời cho thắc mắc ung thư tuyến tụy có di truyền không là có. Những người có người thân mắc ung thư tụy hoặc mang các đột biến gen nguy cơ cao cần đặc biệt chú trọng theo dõi sức khỏe. Với những bệnh ung thư khó nhận biết sớm như ung thư tụy, việc thực hiện gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện tại Thu Cúc TCI giúp đánh giá sức khỏe tổng quát, kết hợp xét nghiệm chuyên sâu và chẩn đoán hình ảnh hiện đại nhằm phát hiện bất thường từ sớm.