Hantavirus là bệnh gì?

Hantavirus là một bệnh truyền nhiễm hiếm gặp nhưng có thể gây tổn thương phổi, suy hô hấp hoặc suy thận nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc hiểu rõ Hantavirus là bệnh gì, nguyên nhân, đường lây và dấu hiệu nhận biết sẽ giúp chủ động phòng tránh căn bệnh nguy hiểm này.

1. Hantavirus là bệnh gì? Mức độ nguy hiểm ra sao?

Virus Hanta thuộc họ Hantaviridae trong bộ Bunyavirales. Mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm riêng đóng vai trò vật chủ trung gian. Khi mang virus, các loài động vật này thường không có biểu hiện bệnh rõ rệt nhưng vẫn có thể đào thải virus ra môi trường qua nước tiểu, phân hoặc nước bọt.

Hiện nay, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều loại hantavirus trên thế giới, tuy nhiên chỉ một số chủng có khả năng gây bệnh cho người. Tại khu vực Bắc, Trung và Nam Mỹ, Hantavirus chủ yếu liên quan đến hội chứng tim phổi do hantavirus (HCPS). Trong đó, virus Andes là chủng đặc biệt vì có thể lây truyền hạn chế từ người sang người khi tiếp xúc gần và kéo dài, chủ yếu ghi nhận ở Argentina và Chile. Trong khi đó, các chủng virus Hanta lưu hành tại châu Âu và châu Á thường gây bệnh sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).

Hantavirus là bệnh gì? — Virus Hanta thuộc họ Hantaviridae trong bộ Bunyavirales

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Hantavirus có thể gây ra hai hội chứng nghiêm trọng là:

Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS/HCPS): Thường gặp ở châu Mỹ, ảnh hưởng nặng đến phổi và tim.
Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS): Phổ biến hơn ở châu Âu và châu Á, gây tổn thương mạch máu và suy thận.

Điều đáng lo ngại là bệnh có thể tiến triển rất nhanh. Ban đầu, người bệnh thường có các triệu chứng giống cúm như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng nên dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, sau vài ngày, bệnh có thể chuyển nặng với biểu hiện khó thở, tụ dịch phổi, tụt huyết áp, suy hô hấp hoặc suy thận cấp.

Mức độ nguy hiểm của Hantavirus được đánh giá khá cao do tỷ lệ tử vong lớn ở một số chủng virus. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hội chứng tim phổi do Hantavirus tại châu Mỹ có tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50% nếu bệnh diễn tiến nặng. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine được sử dụng rộng rãi, vì vậy việc phát hiện sớm và điều trị hỗ trợ tích cực là yếu tố quyết

2. Nguồn gốc và con đường lây nhiễm virus Hanta là gì?

Hantavirus là nhóm virus có nguồn gốc chủ yếu từ các loài gặm nhấm hoang dã như chuột, đặc biệt là chuột deer mouse, chuột cống, chuột đồng và một số loài chuột rừng khác. Đây là loại virus lây truyền từ động vật sang người (zoonotic virus), tồn tại tự nhiên trong cơ thể chuột nhưng thường không làm chúng phát bệnh.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), con người có thể nhiễm Hantavirus khi tiếp xúc với nước tiểu, phân, nước bọt hoặc bụi không khí có chứa virus từ loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Virus thường xâm nhập qua đường hô hấp khi con người hít phải các hạt bụi li ti bị nhiễm virus trong môi trường kín như kho chứa đồ, nhà bỏ hoang, chuồng trại, tầng hầm hoặc nơi có nhiều chuột sinh sống.

Ngoài việc hít phải virus trong không khí, Hantavirus cũng có thể lây khi:

Chạm tay vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng;
Bị chuột mang virus cắn hoặc cào;
Tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột nhiễm bệnh.

Phần lớn các chủng Hantavirus không lây từ người sang người. Tuy nhiên, WHO cho biết chủng Andes virus tại Nam Mỹ là trường hợp hiếm hoi đã ghi nhận khả năng lây hạn chế giữa người với người khi tiếp xúc gần kéo dài.

3. Tình hình dịch Hantavirus ở Việt Nam

Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Hantavirus trên người. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn đang theo dõi sát diễn biến dịch tễ trên thế giới sau khi WHO thông báo xuất hiện chùm ca bệnh nghi do virus Hanta trên một tàu du lịch quốc tế ở Nam Đại Tây Dương.

Cụ thể, đầu tháng 5/2026, WHO ghi nhận 7 trường hợp liên quan đến virus Hanta, trong đó có 2 ca xác định dương tính, 5 ca nghi ngờ và đã có 3 trường hợp tử vong. Sự việc này khiến nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, tăng cường giám sát nguy cơ lây nhiễm từ động vật gặm nhấm sang người.

Dù chưa xuất hiện ca bệnh trong nước, Bộ Y tế nhận định nguy cơ xâm nhập vẫn tồn tại vì chuột – vật chủ mang virus Hanta xuất hiện phổ biến trong môi trường sống, đặc biệt ở khu vực kho bãi, cống rãnh, nông trại hoặc nơi vệ sinh kém. Virus có thể tồn tại trong nước tiểu, phân, nước bọt của chuột và lây sang người khi hít phải bụi khí chứa mầm bệnh hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật nhiễm virus.

Hiện nay, Bộ Y tế đang phối hợp với WHO và các cơ quan chuyên môn để cập nhật tình hình dịch, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh bằng cách:

Giữ vệ sinh nhà cửa, kho chứa thực phẩm và khu vực sinh hoạt.
Hạn chế để chuột xâm nhập nơi ở.
Đeo khẩu trang, găng tay khi dọn dẹp khu vực có phân hoặc nước tiểu chuột.
Không tiếp xúc trực tiếp với chuột sống hoặc chết.
Đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện sốt, khó thở, đau cơ sau khi tiếp xúc môi trường có nguy cơ.

Hy vọng qua bài viết, bạn đã hiểu rõ hơn Hantavirus là bệnh gì, nguyên nhân lây truyền cũng như mức độ nguy hiểm của căn bệnh này. Dù tỷ lệ mắc không cao nhưng Hantavirus vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu chủ quan trong phòng ngừa và điều trị. Việc giữ môi trường sống sạch sẽ, kiểm soát chuột và nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cá nhân chính là chìa khóa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hiệu quả.