Đặc tính virus hMPV Trung Quốc

Đặc tính virus hMPV Trung Quốc đang được theo dõi sát sao trong bối cảnh các bệnh đường hô hấp có dấu hiệu gia tăng theo mùa. Virus này lây lan chủ yếu qua đường hô hấp, dễ gây nhầm lẫn với cúm thông thường nhưng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

1. Virus hMPV là gì?

Nhiều người không biết virus hMPV là virus gì? Thực tế, virus Human Metapneumovirus là một loại virus gây nhiễm trùng đường hô hấp, thường gặp nhất là cảm lạnh và viêm đường hô hấp trên. Đa số ca bệnh có triệu chứng nhẹ, nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, virus hMPV có thể gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản và diễn tiến nặng. Gần đây, các thông tin về virus hMPV Trung Quốc khiến nhiều người quan tâm hơn đến loại virus này, dù thực tế nó đã tồn tại từ rất lâu trên toàn cầu.

Tên đầy đủ của hMPV là Human Metapneumovirus. Đây là hMPV virus thuộc họ Pneumoviridae, chi Metapneumovirus. Trong phân loại virus học, hMPV là một virus đường hô hấp, có họ hàng gần với virus hợp bào hô hấp RSV – tác nhân quen thuộc gây bệnh hô hấp ở trẻ em.\

Về mặt sinh học, đây là virus RNA sợi đơn, mang điện tích âm, có màng bao bên ngoài. Cấu trúc này giúp virus dễ lây truyền qua các giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc khi chạm tay vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Nhờ đặc điểm đó, virus hMPV lây lan tương tự các virus cảm lạnh thông thường và có thể xuất hiện ở nhiều quốc gia, không riêng gì các ca được nhắc đến gần đây liên quan đến virus hMPV Trung Quốc.

2. Đặc tính dịch tễ học của hMPV virus là gì?

Virus hMPV lây lan chủ yếu qua giọt bắn và khí dung khi người bệnh ho, hắt hơi. Việc tiếp xúc gần với người nhiễm hoặc chạm vào bề mặt, môi trường có virus cũng làm tăng nguy cơ lây truyền, bao gồm cả các trường hợp liên quan đến virus hMPV Trung Quốc.

Thời gian ủ bệnh của hMPV thường từ 3-5 ngày. Miễn dịch sau nhiễm không bền vững nên một người có thể tái nhiễm nhiều lần trong đời. Virus xuất hiện quanh năm nhưng ghi nhận nhiều nhất vào mùa đông và mùa xuân – thời điểm dễ xảy ra các đợt gia tăng ca bệnh, bao gồm cả hMPV Trung Quốc.

Virus Human Metapneumovirus ở người có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi. Phần lớn trường hợp chỉ ở mức nhẹ đến trung bình, tuy nhiên trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch có nguy cơ diễn biến nặng hơn. Hiện chưa có vắc-xin hay thuốc kháng virus đặc hiệu để điều trị hMPV virus.

Theo đánh giá của Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật châu Âu (ECDC), tình hình gia tăng ca bệnh liên quan đến virus hMPV Trung Quốc phản ánh xu hướng tăng theo mùa của các bệnh hô hấp thường gặp, chưa ghi nhận dấu hiệu bất thường.

3. Đặc tính lây truyền của virus hMPV là gì?

hMPV virus lây từ người sang người chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Ở các vùng ôn đới, virus này thường bùng lên vào cuối mùa đông và mùa xuân, trùng thời điểm với cúm mùa và RSV.

Ngoài giai đoạn cao điểm, virus hMPV Trung Quốc vẫn có thể âm thầm lây lan ở mức thấp quanh năm và gây bệnh cho một số người.

4. Khả năng tồn tại của virus hMPV trong môi trường

Virus hMPV (human metapneumovirus) là một loại virus đường hô hấp có màng bọc lipid, vì vậy khả năng tồn tại của virus hMPV trong môi trường bên ngoài chịu ảnh hưởng lớn bởi các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm và loại bề mặt tiếp xúc. Đặc điểm này cũng tương tự nhiều virus hô hấp khác, trong đó có các chủng hMPV Trung Quốc đang được theo dõi tại một số khu vực.

Virus hMPV có thể tồn tại trong môi trường ngoài cơ thể người trong một khoảng thời gian nhất định, đặc biệt là trên các bề mặt cứng, không xốp như nhựa, kim loại hoặc thép không gỉ. Trong điều kiện nhiệt độ phòng và độ ẩm trung bình, hMPV virus vẫn có khả năng duy trì khả năng lây nhiễm trong vòng từ vài giờ đến khoảng 24-48 giờ. Điều này làm tăng nguy cơ lây truyền gián tiếp nếu con người chạm tay vào các bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mũi, miệng hoặc mắt.

Ngược lại, trên các bề mặt xốp như giấy, vải hoặc khăn giấy, virus hMPV thường tồn tại trong thời gian ngắn hơn. Cấu trúc của những vật liệu này khiến virus nhanh chóng mất khả năng lây nhiễm, thường chỉ sau vài giờ. Do đó, nguy cơ lây truyền qua các vật dụng xốp được đánh giá thấp hơn so với các bề mặt phẳng và cứng thường gặp trong không gian sinh hoạt hoặc nơi công cộng.

Nhiệt độ và độ ẩm cũng đóng vai trò quan trọng đối với khả năng sống sót của virus hMPV Trung Quốc cũng như các chủng hMPV khác. Nhiệt độ cao và môi trường khô ráo có xu hướng làm virus bất hoạt nhanh hơn, trong khi điều kiện mát mẻ, ẩm vừa phải có thể giúp virus tồn tại lâu hơn trên bề mặt. Đây là một trong những lý do khiến các ca nhiễm hMPV Trung Quốc thường gia tăng vào mùa đông – xuân, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus đường hô hấp tồn tại.

5. Độc lực của hMPV virus như thế nào? (tỉ lệ tử vong..)

Xét về độc lực, hMPV không được xếp vào nhóm virus có tỷ lệ tử vong cao trong cộng đồng nói chung. Dù vậy, các nghiên cứu tại bệnh viện cho thấy ở những ca bệnh nặng cần điều trị nội trú, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, mức độ nguy hiểm của hMPV tăng lên rõ rệt. Một nghiên cứu đăng trên PubMed ghi nhận rằng trong nhóm bệnh nhân trưởng thành có nguy cơ cao mắc hMPV, khoảng một nửa cần nhập viện, một tỷ lệ nhỏ phải điều trị hồi sức tích cực, và tỷ lệ tử vong dao động quanh mức gần 10%.

Ở các trường hợp nặng hơn, đặc biệt là bệnh nhân viêm phổi do hMPV phải vào ICU, tỷ lệ tử vong có thể cao hơn. Một số phân tích cho thấy tỷ lệ tử vong trong bệnh viện ở nhóm này có thể từ khoảng 10% và tăng lên trên 20% nếu bệnh nhân có nhiều bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch. Điều này cho thấy độc lực của hMPV phụ thuộc rất lớn vào tình trạng sức khỏe nền của người mắc, chứ không phản ánh mức độ nguy hiểm chung cho toàn bộ dân số.

Khi so sánh với các virus hô hấp quen thuộc như cúm mùa, một số nghiên cứu cho thấy ở những ca viêm phổi nặng, tỷ lệ tử vong do hMPV có thể tương đương với cúm trong cùng điều kiện điều trị. Tuy nhiên, ở cộng đồng, hMPV thường gây bệnh nhẹ hơn và ít gây tử vong hàng loạt.

Trong bối cảnh các bệnh đường hô hấp có xu hướng gia tăng, việc hiểu đúng và cập nhật thông tin chính xác về virus hMPV là điều cần thiết để người dân chủ động bảo vệ sức khỏe. Dù đa số ca bệnh có triệu chứng nhẹ và tự hồi phục, virus này vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây biến chứng nặng ở nhóm dễ tổn thương. Vì vậy, theo dõi khuyến cáo y tế, giữ gìn vệ sinh cá nhân và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và hạn chế lây lan trong cộng đồng.