Vôi hoá động mạch vành là gì, có nguy hiểm không?

Vôi hoá động mạch vành là gì là thắc mắc thường gặp khi người bệnh phát hiện canxi trong thành mạch qua chụp CT hoặc khám tim mạch. Đây thường là dấu hiệu có liên quan đến quá trình xơ vữa động mạch kéo dài. Nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp, tổn thương mạch vành có thể tiến triển, ảnh hưởng đến lượng máu nuôi tim và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

1. Vôi hoá động mạch vành là gì?

1.1. Cơ chế hình thành vôi hóa động mạch vành là gì?

Động mạch vành là hệ thống mạch máu đưa máu giàu oxy đến nuôi cơ tim. Theo thời gian, cholesterol, chất béo và nhiều thành phần khác có thể tích tụ trong thành mạch, tạo thành mảng xơ vữa.

Khi mảng xơ vữa tiến triển, canxi có thể lắng đọng tại vị trí tổn thương và tạo thành vùng vôi hóa. Vì vậy, vôi hoá động mạch vành có thể hiểu đơn giản là tình trạng canxi xuất hiện trong thành động mạch vành, thường trên nền xơ vữa.

Đây là một quá trình sinh học phức tạp, có liên quan đến:

– Tổn thương lớp nội mạc mạch máu

– Phản ứng viêm kéo dài

– Tích tụ lipid trong thành động mạch

– Hình thành và phát triển mảng xơ vữa

– Lắng đọng canxi theo thời gian

Sự xuất hiện của canxi cho thấy động mạch đã có tổn thương xơ vữa. Tuy nhiên, mức độ vôi hóa không đồng nghĩa hoàn toàn với mức độ hẹp của từng đoạn mạch.

1.2. Những ai dễ bị vôi hóa động mạch vành?

Vôi hóa động mạch vành có xu hướng tăng dần theo tuổi. Tuy nhiên, người trẻ hơn vẫn có thể gặp tình trạng này nếu có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch sau đây:

– Tuổi trung niên và cao tuổi

– Tăng huyết áp

– Rối loạn mỡ máu

– Đái tháo đường

– Hút thuốc lá

– Thừa cân, béo phì

– Ít vận động

– Tiền sử gia đình mắc bệnh động mạch vành sớm

– Một số trường hợp bệnh thận mạn

Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và lối sống ít vận động cũng có thể góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa.

Điểm đáng lưu ý là vôi hóa có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây biểu hiện rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện tình trạng này khi chụp CT hoặc kiểm tra tim mạch vì một lý do khác.

2. Vôi hoá động mạch vành có nguy hiểm không?

2.1. Ảnh hưởng của vôi hóa động mạch vành là gì?

Mức độ nguy hiểm nguy hiểm của vôi hóa mạch vành phụ thuộc vào mức độ xơ vữa, tình trạng hẹp mạch, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ đi kèm.

Khi mảng xơ vữa phát triển, thành động mạch có thể dày và cứng hơn, khiến lòng mạch dần thu hẹp. Khi đó, lượng máu đến nuôi cơ tim có thể giảm, đặc biệt trong lúc vận động hoặc gắng sức. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng:

– Đau tức hoặc nặng ngực

– Khó thở

– Nhanh mệt

– Giảm khả năng gắng sức

– Đau ngực lan lên vai, cánh tay, cổ hoặc hàm

Nhiều trường hợp vôi hoá gây tắc nghẽn động mạch vành nhưng không phải cứ phát hiện vôi hóa là động mạch vành đã bị tắc. Vôi hóa là một thành phần của mảng xơ vữa chứ không phải nguyên nhân duy nhất gây tắc nghẽn.

Do đó, bác sĩ không chỉ dựa vào việc có vôi hóa hay không mà còn cần đánh giá mức độ hẹp mạch, triệu chứng lâm sàng và nguy cơ tim mạch tổng thể để chẩn đoán.

2.2. Nguy cơ thiếu máu cơ tim và nhồi máu cơ tim

Khi động mạch vành bị hẹp đáng kể, cơ tim có thể không nhận đủ oxy, dẫn đến thiếu máu cơ tim và đau thắt ngực.

Trong một số trường hợp, mảng xơ vữa có thể mất ổn định, nứt hoặc vỡ. Lúc này, cục máu đông có thể hình thành tại vị trí tổn thương và gây tắc đột ngột động mạch vành. Nếu dòng máu đến một vùng cơ tim bị gián đoạn kéo dài, nhồi máu cơ tim có thể xảy ra.

Điều đáng lưu ý là nhiều người có vôi hóa động mạch vành vẫn không có triệu chứng trong thời gian dài. Vì vậy, không nên chờ đến khi đau ngực mới đi kiểm tra.

3. Cách phòng ngừa và phát hiện sớm vôi hóa động mạch vành

3.1. Kiểm soát yếu tố nguy cơ tim mạch

Vôi hóa đã hình thành trong thành động mạch không thể đơn giản được “làm tan” chỉ nhờ ăn uống hoặc sử dụng các sản phẩm bổ sung. Mục tiêu quan trọng là làm chậm quá trình xơ vữa và giảm nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch. Một số biện pháp được khuyến cáo duy trì là:

– Hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa

– Tăng rau xanh, chất xơ, cá và các nguồn chất béo có lợi

– Duy trì cân nặng hợp lý

– Vận động thường xuyên

– Không hút thuốc lá

– Hạn chế rượu bia

– Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu

Với người đã mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu, cần điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý ngừng thuốc khi chỉ số tạm thời trở về mức bình thường.

3.2. Khám tim mạch sớm giúp phát hiện bất thường

Do xơ vữa và vôi hóa mạch vành thường tiến triển âm thầm, khám tim mạch chủ động có vai trò quan trọng trong phát hiện nguy cơ sớm.

Những ai nên đi khám sớm?

– Người trung niên, cao tuổi

– Người tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu

– Người thừa cân, béo phì

– Người hút thuốc lá

– Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm

– Người thường xuyên đau tức ngực, khó thở hoặc nhanh mệt

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm mỡ máu, đường huyết, điện tâm đồ, siêu âm tim hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Kiểm tra vôi hóa động mạch vành bằng cách nào?

Chụp cắt lớp vi tính tim (CT tim) có thể được sử dụng để đánh giá điểm canxi động mạch vành. Điểm canxi càng cao thường cho thấy gánh nặng xơ vữa vôi hóa càng lớn, từ đó hỗ trợ bác sĩ phân tầng nguy cơ tim mạch.

Nếu cần đánh giá rõ hơn tình trạng lòng mạch hoặc nghi ngờ có hẹp động mạch vành, bác sĩ có thể cân nhắc chụp CT động mạch vành hoặc các phương pháp thăm dò khác.

Không phải tất cả mọi người đều cần thực hiện các kỹ thuật này. Chỉ định cần dựa trên tuổi, triệu chứng, bệnh nền và nguy cơ tim mạch của từng người.

3.3. Khi nào cần đi khám ngay?

Người bệnh nên thăm khám sớm nếu xuất hiện đau tức ngực tái diễn, khó thở khi vận động, hồi hộp hoặc giảm khả năng gắng sức so với trước.

Đặc biệt, nếu đau ngực dữ dội kéo dài, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc choáng, cần đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu của hội chứng vành cấp hoặc nhồi máu cơ tim.

Việc hiểu đúng vôi hoá động mạch vành là gì hi vọng sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch, không chủ quan nhưng cũng không quá lo lắng vì không phải mọi trường hợp vôi hóa đều có nghĩa là tắc nghẽn nghiêm trọng. Quan trọng là chủ động đánh giá nguy cơ và kiểm soát các yếu tố liên quan từ sớm.

Nếu có yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc thường xuyên đau tức ngực, khó thở, nhanh mệt khi vận động, người bệnh nên chủ động khám chuyên khoa Tim mạch. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, bác sĩ Tim mạch thực hiện thăm khám, đánh giá nguy cơ, tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp và xây dựng hướng theo dõi, điều trị theo từng tình trạng cụ thể.