Khám xơ vữa mạch máu như thế nào?

Xơ vữa mạch máu thường tiến triển âm thầm, nhưng có thể gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều biến chứng nguy hiểm. Vậy khám xơ vữa mạch máu gồm những bước nào, khám gì để biết xơ vữa động mạch và nên thực hiện ở đâu? Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ quy trình thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh thường được bác sĩ chỉ định.

1. Quy trình thăm khám lâm sàng và khai thác tiền sử nguy cơ tim mạch

1.1. Thăm khám trực tiếp để nhận diện dấu hiệu bất thường

Khi khám xơ vữa mạch máu, bác sĩ trước tiên sẽ hỏi bệnh và thực hiện thăm khám lâm sàng. Mục tiêu là phát hiện dấu hiệu gợi ý tuần hoàn bị ảnh hưởng hoặc động mạch có bất thường.

Khám mạch ngoại vi: Bác sĩ kiểm tra mạch tại các vị trí như cổ tay, cổ chân và các động mạch nông dễ thăm khám.
Đo huyết áp: Đánh giá huyết áp nhằm xác định tình trạng tuần hoàn và phát hiện tăng huyết áp.
Nghe tim – mạch bằng ống nghe: Phát hiện tiếng thổi bất thường trên động mạch.
Đánh giá chỉ số BMI: Đánh giá nguy cơ béo phì và nhận diện nguy cơ rối loạn chuyển hóa liên quan đến xơ vữa mạch máu.

Dựa vào các thông tin thăm khám lâm sàng, Đại tá, PGS.TS, BSCK II Nội chung, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Văn Quýnh - chuyên khoa Tim mạch sẽ chỉ định các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cận lâm sàng phù hợp — Dựa vào các thông tin thăm khám lâm sàng, Đại tá, PGS.TS, BSCK II Nội chung, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Văn Quýnh – chuyên khoa Tim mạch sẽ chỉ định các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cận lâm sàng phù hợp

1.2. Khai thác tiền sử nguy cơ – Cách khám xơ vữa động mạch

Bác sĩ sẽ đánh giá nhiều yếu tố từ lối sống, bệnh nền và tiền sử gia đình:

Các thói quen như hút thuốc lá, ít vận động, ăn nhiều chất béo bão hòa hoặc thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh
Một số bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu
Tiền sử gia đình đặc biệt khi người thân từng nhồi máu cơ tim hoặc đột tử ở độ tuổi tương đối trẻ.
Từ những thông tin thu thập được, bác sĩ có thể sử dụng công cụ đánh giá nguy cơ tim mạch phù hợp. Kết quả giúp phân tầng nguy cơ thấp, trung gian hoặc cao.

2. Chỉ định các cận lâm sàng chuyên sâu trong tầm soát xơ vữa động mạch

2.1. Xét nghiệm máu – Tầm soát xơ vữa mạch máu

Xét nghiệm máu thường được sử dụng để kiểm tra cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol và triglyceride. Đường huyết cũng có thể được kiểm tra nhằm đánh giá nguy cơ chuyển hóa. Tùy loại xét nghiệm, người bệnh có thể cần nhịn ăn trước khi lấy máu.

2.2. Siêu âm Doppler khảo sát dòng máu trong động mạch

Siêu âm Doppler là phương pháp không xâm lấn, sử dụng sóng siêu âm để quan sát cấu trúc và dòng máu trong mạch. Phương pháp này có thể giúp bác sĩ phát hiện vùng mạch hẹp, đánh giá tốc độ dòng máu và nhận diện một số bất thường tuần hoàn. Tùy vị trí nghi ngờ, Doppler có thể được thực hiện ở động mạch cảnh, chi trên, chi dưới hoặc những mạch máu phù hợp khác.

Kỹ thuật siêu âm này giúp bác sĩ đánh giá chính xác tốc độ tuần hoàn và vị trí các mảng xơ vữa gây tắc nghẽn

2.3. Điện tâm đồ (ECG) – Khám gì để biết xơ vữa động mạch?

Điện tâm đồ ECG ghi lại hoạt động điện của tim thông qua các điện cực đặt trên da. Đây là xét nghiệm đơn giản, nhanh chóng và không gây đau. Kết quả có thể giúp bác sĩ đánh giá nhịp tim, rối loạn dẫn truyền hoặc một số dấu hiệu liên quan đến tổn thương cơ tim.

2.4. Nghiệm pháp gắng sức đánh giá tim khi vận động

Nghiệm pháp gắng sức giúp theo dõi phản ứng của tim khi nhu cầu oxy tăng lên. Một số bất thường tuần hoàn có thể biểu hiện rõ hơn trong quá trình vận động. Người bệnh thường được theo dõi điện tâm đồ, nhịp tim và huyết áp trong suốt quá trình kiểm tra. Nếu không thể vận động, bác sĩ có thể lựa chọn phương án dùng thuốc phù hợp.

2.5. Chụp CT khảo sát động mạch vành và vôi hóa

Trong một số trường hợp, khám xơ vữa mạch máu có thể cần chẩn đoán hình ảnh bằng CT. Đây là phương pháp sử dụng tia X để tạo hình ảnh chi tiết của tim và mạch máu. CT động mạch vành có thể giúp đánh giá lòng mạch và phát hiện những vị trí nghi ngờ hẹp.

Tại Thu Cúc TCI, hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại gồm CT đa dãy đa tầng hỗ trợ bác sĩ đánh giá nhiều bệnh lý tim mạch. Kết quả được kết hợp cùng khám lâm sàng và xét nghiệm để đưa ra nhận định toàn diện hơn.

Hệ thống thiết bị liên tục được cập nhật với CT đa dãy đa tầng hỗ trợ quá trình kiểm tra và theo dõi bệnh lý tim mạch, phát hiện sớm xơ vữa mạch máu

2.6. Chụp cộng hưởng từ MRI

MRI là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không sử dụng tia X, có khả năng cung cấp hình ảnh chi tiết của thành mạch và mô xung quanh. Trong một số trường hợp chuyên biệt, MRI có thể hỗ trợ đánh giá thành động mạch, đặc điểm mảng xơ vữa hoặc tổn thương mạch máu.

3. Đánh giá mức độ nặng và các tư vấn cần thiết cho người bệnh

3.1. Điều chỉnh chế độ ăn để bảo vệ hệ tim mạch

Người có nguy cơ xơ vữa nên hạn chế mỡ động vật, nội tạng, thực phẩm chiên rán và những món chứa nhiều chất béo bão hòa. Thay vào đó, nên tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và nguồn chất béo không bão hòa phù hợp. Với người huyết áp cao hoặc có nguy cơ tim mạch cao, cần chú ý kiểm soát lượng muối và hạn chế thực phẩm đóng hộp.

Người bệnh nên tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và cá béo chứa nhiều chất xơ cùng Omega-3

3.2. Duy trì cân nặng và tăng cường vận động

Duy trì cân nặng phù hợp giúp kiểm soát nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến xơ vữa động mạch. Người thừa cân nên xây dựng kế hoạch giảm cân an toàn. Hoạt động thể chất đều đặn cũng góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch và kiểm soát các yếu tố chuyển hóa. Có thể bắt đầu bằng đi bộ, đạp xe hoặc bơi.

3.3. Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia

Thuốc lá có thể gây tổn thương thành mạch và thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa. Vì vậy, bỏ thuốc là một bước quan trọng để bảo vệ tim mạch. Người bệnh cũng nên hạn chế rượu bia và tránh các loại đồ uống chứa nhiều đường. Thay đổi những thói quen này giúp giảm thêm gánh nặng cho hệ tim mạch.

3.4. Theo dõi sức khỏe và tuân thủ điều trị

Kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường liên quan. Nếu được chẩn đoán tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị. Không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì cảm thấy khỏe hoặc các chỉ số đã cải thiện. Kiểm soát đều đặn giúp hạn chế nguy cơ biến chứng tim mạch về lâu dài.

4. Xơ vữa động mạch khám ở đâu và nên khám ở khoa nào?

Nếu đang băn khoăn xơ vữa động mạch khám khoa nào, người bệnh có thể bắt đầu tại chuyên khoa Tim mạch. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và chỉ định các kiểm tra cần thiết. Đặc biệt, người có đau ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt hoặc tiền sử bệnh tim mạch nên chủ động thăm khám sớm.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh có thể lựa chọn khám Tim mạch hoặc Gói khám chức năng và bệnh lý tim phổi. Quy trình được đội ngũ chuyên gia tim mạch xây dựng nhằm đánh giá sức khỏe tim phổi và những yếu tố nguy cơ liên quan. Đặt lịch qua ứng dụng TCI Hospital để được tư vấn và hướng dẫn lựa chọn dịch vụ phù hợp: app.thucuc.vn.