Các bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành

Bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành là nhóm bệnh lý tim mạch phổ biến, có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm trước khi gây ra những biến chứng nguy hiểm. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ bệnh tim mạch do xơ vữa là gì, các biểu hiện thường gặp và thời điểm cần thăm khám sẽ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa.

1. Bệnh tim mạch do xơ vữa là gì?

Bệnh tim mạch do xơ vữa xảy ra khi các mảng xơ vữa hình thành bên trong thành động mạch, làm lòng mạch hẹp dần, giảm lưu lượng máu đến các cơ quan quan trọng như tim, não, chi dưới hoặc động mạch chủ.

Mảng xơ vữa được tạo thành từ cholesterol, chất béo, canxi, tế bào viêm và các chất cặn tích tụ lâu ngày trong thành mạch. Theo thời gian, các mảng bám này ngày càng lớn, khiến thành động mạch mất tính đàn hồi và cản trở quá trình lưu thông máu. Khi lượng máu giàu oxy không được cung cấp đầy đủ, các cơ quan sẽ bắt đầu xuất hiện tình trạng thiếu máu và suy giảm chức năng.

2. Các bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành

2.1. Bệnh tim thiếu máu cục bộ mạn tính và biểu hiện đau thắt ngực ổn định

Đây là một trong những dạng phổ biến nhất của bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành. Tình trạng này xảy ra khi mảng xơ vữa phát triển tương đối ổn định, làm lòng động mạch vành bị hẹp nhưng chưa gây tắc hoàn toàn. Máu vẫn có thể lưu thông qua vị trí hẹp, tuy nhiên lượng oxy cung cấp cho cơ tim sẽ không đáp ứng đủ khi cơ thể tăng nhu cầu hoạt động. Triệu chứng điển hình nhất là đau thắt ngực ổn định:

• Vị trí và hướng lan: Cơn đau thường xuất hiện ở vùng sau xương ức, có xu hướng lan lên cổ, hàm, vai trái và tay trái.
• Biểu hiện lâm sàng: Bệnh nhân thường cảm thấy lồng ngực bị đè nặng, bó nghẹt như có vật nặng nề nén chặt lên vùng tim.
• Thời gian diễn ra: Cơn đau kéo dài khoảng 3 – 5 phút và sẽ thuyên giảm nhanh chóng khi người bệnh nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc.

2.2. Hội chứng vành cấp: Nhồi máu cơ tim cấp và đau thắt ngực không ổn định

Nếu đau thắt ngực ổn định là hậu quả của mảng xơ vữa phát triển tương đối bền vững thì hội chứng vành cấp lại xảy ra khi mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ đột ngột. Lúc này, tiểu cầu và các yếu tố đông máu nhanh chóng tập trung tại vị trí tổn thương, hình thành cục máu đông làm hẹp hoặc tắc hoàn toàn động mạch vành. Hội chứng vành cấp bao gồm ba tình trạng chính:

Nhồi máu cơ tim ST chênh lên

Tình trạng cấp cứu tim mạch nghiêm trọng, xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn hoàn toàn, đòi hỏi phải nhanh chóng tái thông mạch máu bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp mạch vành qua da nhằm hạn chế tổn thương cơ tim.

Nhồi máu cơ tim không ST chênh lên

Tình trạng này xảy ra khi động mạch vành bị hẹp hoặc tắc một phần khiến cơ tim bị thiếu máu và tổn thương. Bệnh thường được chẩn đoán dựa trên các triệu chứng đau hoặc tức ngực, kết hợp với thay đổi trên điện tâm đồ và sự tăng của các dấu ấn sinh học tim, phản ánh tình trạng hoại tử cơ tim.

Đau thắt ngực không ổn định

Cơn đau xuất hiện ngay cả lúc nghỉ ngơi hoặc chỉ vận động rất nhẹ, kéo dài trên 20 phút. Tình trạng này tái phát nhiều lần hoặc ngày càng tăng về cường độ và tần suất so với trước. Người bệnh còn có thể xuất hiện khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt, hồi hộp hoặc cảm giác lo lắng dữ dội.

2.3. Rối loạn nhịp tim và suy tim mạn tính hậu quả từ tổn thương mạch vành

Khi bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành tiến triển trong thời gian dài mà không được kiểm soát tốt, cơ tim sẽ liên tục rơi vào tình trạng thiếu máu và thiếu oxy. Điều này không chỉ làm giảm khả năng co bóp của tim mà còn ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền điện, từ đó dẫn đến rối loạn nhịp tim hoặc suy tim mạn tính. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài, tùy thuộc vào mức độ tổn thương cơ tim và hệ thống dẫn truyền.

Một trong những rối loạn nhịp thường gặp ở người mắc bệnh mạch vành là rung nhĩ. Bệnh làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong tim, từ đó dẫn đến đột quỵ não nếu cục máu di chuyển lên động mạch não. Ngoài ra, các rối loạn nhịp thất nguy hiểm còn có thể gây ngừng tim đột ngột nếu không được cấp cứu kịp thời.

2.4. Đột tử do bệnh tim và các biến cố đe dọa tính mạng người bệnh xơ vữa

Sau nhiều năm xơ vữa động mạch, cơ tim có thể hình thành các vùng sẹo hoặc tổn thương lan rộng. Đây là điều kiện thuận lợi để xuất hiện các rối loạn nhịp thất nguy hiểm như nhịp nhanh thất hoặc rung thất. Khi xảy ra, tim chỉ rung lên thay vì co bóp hiệu quả, khiến máu không được đưa đến não và các cơ quan quan trọng.

Người bệnh thường đột ngột ngã quỵ, mất ý thức, ngừng thở hoặc không còn bắt được mạch. Nếu không được hồi sinh tim phổi (CPR) và khử rung tim trong những phút đầu tiên, nguy cơ tử vong sẽ tăng rất nhanh. Ngoài đột tử, xơ vữa động mạch vành còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng khác như sốc tim, suy tim cấp, phù phổi cấp hoặc tái phát nhồi máu cơ tim nhiều lần.

3. Khám – kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh xơ vữa động mạch vành

3.1. Hệ thống thiết bị chẩn đoán hiện đại

Hệ thống thiết bị hiện đại như CT đa dãy đa tầng, MRI, Holter điện tâm đồ, siêu âm tim, điện tim và hệ thống xét nghiệm tự động bằng robot giúp chẩn đoán chính xác, phát hiện sớm tổn thương mạch vành.

3.2. Chuyên gia thăm khám lâm sàng – điều trị

Đội ngũ chuyên gia Tim mạch giàu kinh nghiệm gồm TTND, PGS, TS, BSCKII tại Thu Cúc TCI trực tiếp thăm khám, tư vấn và điều trị nhiều bệnh lý tim mạch phức tạp.

3.3. Phác đồ điều trị cá thể hóa

Phác đồ được xây dựng dựa trên mức độ bệnh và các yếu tố nguy cơ của từng người, đồng thời được theo dõi, điều chỉnh linh hoạt trong suốt quá trình điều trị. Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, thừa cân, hút thuốc lá và duy trì lối sống lành mạnh sẽ góp phần làm chậm quá trình xơ vữa động mạch.

Phần lớn bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, khám tim mạch định kỳ là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các bất thường, đánh giá nguy cơ tim mạch và can thiệp kịp thời trước khi xảy ra biến chứng nguy hiểm. Đặt lịch nhanh với chuyên gia Tim mạch qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.