Viêm dạ dày cấp nên ăn gì? Gợi ý thực phẩm và món ăn phù hợp

Lựa chọn thực phẩm phù hợp khi bị viêm dạ dày cấp là một trong những biện pháp hạn chế kích thích niêm mạc dạ dày và hỗ trợ quá trình hồi phục. Vậy bị viêm dạ dày cấp nên ăn gì, viêm dạ dày cấp ăn gì tốt và cần tránh những thực phẩm nào? Bài viết này sẽ gợi ý cách lựa chọn và chế biến thực phẩm phù hợp, đồng thời chỉ ra những món ăn có thể làm các triệu chứng đau, buồn nôn, đầy bụng hoặc khó chịu ở dạ dày trở nên rõ rệt hơn.

1. Viêm dạ dày cấp là gì?

Viêm dạ dày cấp là tình trạng niêm mạc dạ dày bị viêm và tổn thương xảy ra đột ngột, thường diễn biến trong thời gian ngắn. Khi màng bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày bị suy yếu hoặc bị tác động bởi các yếu tố acid và dịch tiêu hóa trong dạ dày làm tăng kích ứng, dẫn đến phản ứng viêm và xuất hiện các triệu chứng ở đường tiêu hóa.

Bệnh gây ra bởi nhiều nguyên nhân có thể đơn độc hoặc phối hợp như:

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori): Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương và viêm niêm mạc dạ dày.
Thường xuyên sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Một số thuốc thuộc nhóm này có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày, từ đó làm tăng nguy cơ viêm.
Uống nhiều rượu bia: Rượu bia có thể trực tiếp kích thích và làm tổn thương niêm mạc dạ dày, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên hoặc với lượng lớn.
Các yếu tố gây kích ứng khác: Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, làm việc với cường độ cao và một số thói quen sinh hoạt không phù hợp có thể góp phần làm các triệu chứng dạ dày xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn.

Về biểu hiện, người bệnh có thể xuất hiện đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, buồn nôn, nôn, đầy bụng, khó tiêu, chán ăn hoặc nhanh no. Tuy nhiên, nhiều trường hợp các triệu chứng rõ ràng không biểu hiện rõ ràng cho đến khi xuất hiện các triệu chứng nặng nề là chảy máu tiêu hóa (nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen).

*Sự khác biệt giữa dạ dày bình thường và dạ dày bị viêm cấp*

2. Bị viêm dạ dày cấp nên ăn gì?

Ngoài điều trị nguyên nhân gây viêm dạ dày, xây dựng chế độ ăn uống phù hợp cũng rất quan trọng để hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng. Vậy người bị viêm dạ dày cấp nên ăn gì để hạn chế cảm giác khó chịu?

2.1. Thức ăn kết cấu mềm cháo và súp

Nếu đang băn khoăn viêm dạ dày cấp nên ăn món gì, cháo và súp là những lựa chọn tương đối phù hợp, đặc biệt khi người bệnh đang buồn nôn hoặc đau vùng thượng vị không có khẩu vị ăn uống. Có thể lựa chọn cháo thịt nạc, cháo cá, cháo bí đỏ hoặc súp rau củ nấu chín mềm. Những món này có kết cấu mềm, dễ nhai và thường dễ dung nạp, giúp dạ dày không phải co bóp quá nhiều để tiêu hóa thức ăn. Nên hạn chế cho thêm các gia vị kích ứng như tiêu, ớt, sa tế hoặc các loại gia vị cay vào cháo, súp.

2.2. Cơm mềm và thực phẩm giàu tinh bột dễ tiêu

Viêm dạ dày cấp ăn gì tốt? Người bệnh có thể lựa chọn cơm mềm, cháo, khoai tây hoặc một số thực phẩm giàu tinh bột được chế biến đơn giản. Trong giai đoạn triệu chứng rõ rệt, nên tránh ăn quá nhiều trong một bữa. Thay vào đó, có thể chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ để giảm cảm giác quá no và khó chịu sau ăn.

2.3. Rau củ nấu chín kỹ

Rau củ cung cấp nguồn vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Có thể lựa chọn các loại bí đỏ, cà rốt, bí xanh, khoai tây hoặc các loại rau lá mềm được nấu chín kỹ. Trong thời gian triệu chứng cấp tính, nên hạn chế các loại rau sống, món salad hoặc thực phẩm khó tiêu nếu chúng khiến người bệnh đầy bụng, khó chịu.

2.4. Thịt nạc, thịt gia cầm và cá

Bổ sung protein để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể, ưu tiên thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da và cá có thể được đưa vào chế độ ăn nếu người bệnh dung nạp tốt. Nên lựa chọn cách chế biến đơn giản như hấp, luộc hoặc nấu mềm. Không nên sử dụng thịt chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc chế biến cùng các loại sốt cay.

2.5. Trứng nếu cơ thể dung nạp tốt

Đây là loại thực phẩm cung cấp nguồn protein và nhiều chất dinh dưỡng, dễ ăn, dễ chế biến, phù hợp với nhiều người. Người bị viêm dạ dày cấp nên ăn gì có thể lựa chọn trứng luộc hoặc hấp nếu không xuất hiện khó chịu sau khi ăn. Nên hạn chế trứng chiên nhiều dầu mỡ vì các món ăn nhiều chất béo có thể làm tăng cảm giác đầy bụng, khó tiêu ở một số người.

2.6. Trái cây chín, mềm

Một số loại trái cây chín mềm, ít acid có thể được sử dụng với lượng vừa phải. Chuối chín, lê chín mềm hoặc táo được nấu chín là những lựa chọn có thể cân nhắc tùy khả năng dung nạp. Không phải tất cả người bệnh đều phản ứng giống nhau với từng loại trái cây. Vì vậy, nếu một loại thực phẩm làm tăng đau bụng, đầy bụng hoặc khó chịu, nên tạm thời hạn chế.

*Chuối chín là lựa chọn phù hợp khi bị viêm dạ dày, nhờ kết cấu mềm và dễ tiêu hóa*

3. Viêm dạ dày cấp ăn gì tốt? Gợi ý thực đơn

Nếu vẫn chưa biết viêm dạ dày cấp ăn gì, người bệnh có thể tham khảo cách xây dựng thực đơn đơn giản dưới đây, có thể thay đổi món mỗi ngày để đảm bảo dinh dưỡng:

Bữa sáng: Cháo thịt nạc hoặc cháo bí đỏ, có thể dùng thêm một phần trái cây chín mềm nếu dung nạp tốt.
Bữa phụ: Một phần nhỏ trái cây chín hoặc thực phẩm mềm phù hợp.
Bữa trưa: Cơm mềm, cá hấp hoặc thịt nạc luộc, rau củ nấu chín.
Bữa phụ chiều: Có thể lựa chọn một món ăn nhẹ dễ tiêu như sữa chua, nước trái cây ngọt,… tùy khả năng dung nạp.
Bữa tối: Cơm mềm hoặc cháo, thịt nạc/cá và rau củ được nấu chín kỹ.

Thực đơn trên chỉ mang tính tham khảo. Lượng thức ăn cần được điều chỉnh theo tuổi, tình trạng dinh dưỡng, mức độ triệu chứng và bệnh lý đi kèm của từng người.

4. Viêm dạ dày cấp nên kiêng ăn gì?

Không chỉ cần biết người bị viêm dạ dày cấp nên ăn gì, người bệnh cũng cần hạn chế những thực phẩm có thể làm triệu chứng khó chịu hơn như:

Các loại đồ ăn cay nóng như ớt, tiêu, sa tế và các món chứa nhiều gia vị cay có thể gây cảm giác nóng rát hoặc khó chịu ở một số người. Vì vậy, nên hạn chế trong giai đoạn dạ dày đang bị kích thích.
Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ – Thực phẩm chứa nhiều chất béo có thể gây đầy bụng, khó tiêu ở một số người. Do đó, nên ưu tiên món hấp, luộc hoặc nấu mềm thay vì chiên, rán.
Rượu bia – có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Người đang bị viêm dạ dày cấp nên tránh uống rượu bia, đặc biệt trong thời gian đang có triệu chứng. Cà phê và đồ uống chứa caffeine có thể làm các triệu chứng tiêu hóa khó chịu hơn ở một số người. Nếu nhận thấy đau thượng vị, buồn nôn hoặc khó chịu tăng sau khi uống, nên hạn chế.
Thực phẩm hoặc đồ uống có tính acid cao có thể khiến triệu chứng khó chịu hơn ở người nhạy cảm. Không nhất thiết mọi người đều phải loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên hạn chế những sản phẩm khiến triệu chứng tăng lên.

*Cần tránh thực phẩm cay nóng, có ga khi bị viêm dạ dày cấp*

Ngoài việc lựa chọn viêm dạ dày cấp nên ăn thực phẩm gì, người bệnh cũng cần điều chỉnh cách ăn uống để hạn chế gây áp lực và kích thích lên dạ dày. Một số lưu ý có thể áp dụng gồm:

Chia nhỏ các bữa ăn: Không nên ăn quá nhiều trong một lần, thay vào đó có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
Ăn chậm, nhai kỹ: Giúp thức ăn được nghiền nhỏ trước khi xuống dạ dày, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa.
Ưu tiên thức ăn mềm, nấu chín kỹ: Các món mềm, dễ tiêu thường phù hợp hơn trong giai đoạn dạ dày đang bị kích thích.
Không nằm ngay sau khi ăn: Nên duy trì tư thế ngồi hoặc vận động nhẹ thay vì nằm ngay sau bữa ăn.
Uống đủ nước: Ưu tiên nước lọc và bổ sung lượng nước phù hợp trong ngày.
Tránh thực phẩm làm triệu chứng tăng lên: Nếu một món ăn khiến đau bụng, đầy bụng, buồn nôn hoặc khó chịu rõ rệt hơn, nên tạm thời hạn chế hoặc tránh sử dụng.

Chế độ ăn uống chủ yếu có vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng và tạo điều kiện cho niêm mạc dạ dày hồi phục, không thay thế việc điều trị nguyên nhân. Trường hợp viêm dạ dày cấp liên quan đến H. pylori, sử dụng thuốc NSAID hoặc một bệnh lý khác, người bệnh nên được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Tóm lại, viêm dạ dày cấp nên ăn gì cần được dựa trên mức độ triệu chứng và khả năng dung nạp của từng người. Nên ưu tiên các món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm, rau củ nấu chín, thịt nạc và cá chế biến đơn giản. Hạn chế rượu bia, đồ cay, món chiên rán nhiều dầu mỡ và những thực phẩm làm triệu chứng tăng lên. Chế độ ăn phù hợp kết hợp với thăm khám và điều trị nguyên nhân sẽ giúp kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục.