Tế bào ung thư dạ dày hình thành như thế nào và cách nhận biết sớm

Dạ dày được cấu tạo từ nhiều loại tế bào khác nhau để thực hiện chức năng tiêu hóa và bảo vệ niêm mạc. Tuy nhiên, khi các tế bào này bị tổn thương kéo dài và phát triển bất thường, nguy cơ hình thành tế bào ung thư dạ dày có thể xuất hiện. Đây cũng là lý do nhiều người quan tâm đến việc nhận biết sớm bất thường tế bào qua nội soi và sinh thiết tế bào dạ dày.

1. Các loại tế bào của dạ dày

Theo Medical News Today, niêm mạc dạ dày được cấu tạo từ nhiều loại tế bào chuyên biệt, phối hợp với nhau để thực hiện chức năng tiêu hóa, bảo vệ niêm mạc và điều hòa hoạt động của dạ dày. Các tế bào này nằm trong lớp niêm mạc, tập trung tại các hố và tuyến dạ dày.

1.1. Tế bào nhầy bề mặt

Đây là lớp tế bào phủ toàn bộ bề mặt niêm mạc dạ dày và các hố tuyến. Chúng tiết ra một lớp chất nhầy dày giúp bảo vệ niêm mạc khỏi tác động ăn mòn của axit và men tiêu hóa. Đồng thời, lớp nhầy này còn giúp thức ăn di chuyển dễ dàng hơn trong dạ dày. Các tế bào nhầy liên tục được tái tạo để duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc.

1.2. Tế bào viền

Tế bào viền tập trung nhiều ở vùng thân và đáy dạ dày. Chúng có nhiệm vụ tiết axit hydrochloric (HCl) giúp phân giải thức ăn và tiêu diệt vi khuẩn xâm nhập theo đường ăn uống. Ngoài ra, tế bào viền còn sản xuất yếu tố nội tại (intrinsic factor) – Một protein cần thiết cho quá trình hấp thu vitamin B12 ở ruột non.

1.3. Tế bào chính

Tế bào chính nằm ở đáy các tuyến dạ dày và có vai trò tiết pepsinogen – Tiền chất của enzym pepsin. Khi gặp môi trường axit trong dạ dày, pepsinogen sẽ chuyển thành pepsin để hỗ trợ tiêu hóa protein.

1.4. Tế bào thần kinh nội tiết

Đây là nhóm tế bào giúp điều hòa hoạt động tiêu hóa thông qua việc tiết hormone và các chất trung gian sinh học. Một số loại phổ biến gồm:

• Tế bào G: tiết gastrin, hormone kích thích tăng tiết axit dạ dày
• Tế bào ECL: tiết histamin, hỗ trợ kích thích tế bào viền tiết axit
• Tế bào D: tiết somatostatin giúp ức chế tiết axit khi dạ dày quá acid
• Tế bào EC: tiết serotonin liên quan đến nhu động tiêu hóa
• Tế bào P/D1: tiết ghrelin – Hormone tạo cảm giác đói và điều hòa cảm giác thèm ăn

Sự phối hợp cân bằng giữa các loại tế bào của dạ dày giúp duy trì hoạt động tiêu hóa bình thường. Khi các tế bào này bị tổn thương kéo dài do vi khuẩn HP, viêm mạn tính, rượu bia, thuốc lá hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh, nguy cơ xuất hiện biến đổi bất thường và hình thành tế bào ung thư dạ dày có thể tăng lên theo thời gian.

2. Đặc điểm tế bào dạ dày tiến triển bất thường (ung thư)

Theo Pathology Outlines, tế bào ung thư dạ dày thường xuất hiện khi các tế bào niêm mạc bị tổn thương kéo dài và mất kiểm soát trong quá trình tăng sinh. Khác với tế bào bình thường có cấu trúc đồng đều và sắp xếp trật tự, tế bào ung thư thường có nhiều biến đổi bất thường về hình dạng và cấu trúc.

Dưới kính hiển vi, các tế bào này có thể có nhân to, méo mó, đậm màu hơn bình thường, sắp xếp hỗn loạn và tăng sinh nhanh. Một số trường hợp xuất hiện tế bào chứa nhiều chất nhầy đẩy nhân lệch sang một bên, gọi là tế bào nhẫn – Dạng thường gặp ở một số ung thư dạ dày lan tỏa.

Ngoài ra, tế bào ung thư dạ dày có thể hình thành cấu trúc tuyến bất thường hoặc mất hoàn toàn cấu trúc tuyến vốn có của niêm mạc dạ dày. Khi tiến triển nặng hơn, các tế bào này có khả năng xâm lấn sâu xuống thành dạ dày và lan sang các cơ quan khác.

Ở giai đoạn sớm, những thay đổi tế bào thường chỉ xuất hiện ở mức vi thể nên rất khó nhận biết bằng triệu chứng thông thường, vì vậy nội soi kết hợp sinh thiết đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bất thường.

3. Cách nào sớm nhận biết tế bào ung thư dạ dày?

Phát hiện sớm tế bào ung thư dạ dày có ý nghĩa rất quan trọng vì ung thư dạ dày giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm và ít triệu chứng rõ ràng. Hiện nay, nhiều phương pháp có thể hỗ trợ phát hiện sớm bất thường ở niêm mạc dạ dày, trong đó nội soi kết hợp sinh thiết vẫn là phương pháp quan trọng nhất.

3.1. Nội soi và sinh thiết tế bào dạ dày

Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày để phát hiện các vùng bất thường như viêm teo, dị sản ruột, loét nghi ngờ hoặc tổn thương tiền ung thư. Nếu phát hiện vùng nghi ngờ, bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết tế bào dạ dày để lấy mẫu mô kiểm tra dưới kính hiển vi. Life Imaging khẳng định đây là phương pháp giúp xác định chính xác có tế bào ung thư dạ dày hay không.

Hiện nay, nội soi không chỉ dừng ở ánh sáng trắng thông thường mà còn tích hợp nhiều công nghệ hình ảnh tăng cường giúp phát hiện sớm tổn thương nhỏ:

• Nội soi nhuộm màu: sử dụng thuốc nhuộm đặc biệt để làm nổi bật vùng niêm mạc bất thường, giúp phát hiện tổn thương sớm dễ hơn.
• Nội soi dải tần hẹp (NBI): tăng khả năng quan sát cấu trúc bề mặt niêm mạc và hệ thống vi mạch máu, những thay đổi thường xuất hiện sớm ở tổn thương ung thư.
• Siêu âm nội soi (EUS): hỗ trợ đánh giá độ xâm lấn của tổn thương vào thành dạ dày và mô xung quanh.

Dù vậy, các tổn thương dạng phẳng hoặc có kích thước siêu nhỏ vẫn tiềm ẩn nguy cơ bị bỏ sót trong quá trình nội soi, ngay cả khi chúng có khả năng ác tính cao. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bỏ sót ung thư đường tiêu hóa trên hiện dao động khoảng 6 – 11,3%. Thực trạng này chính là động lực thúc đẩy sự cải tiến không ngừng của công nghệ nội soi nhằm tối ưu hóa khả năng chẩn đoán sớm tổn thương. .

Mới đây, nội soi tiêu hóa đã có bước tiến mới với sự xuất hiện của Endocyto 520x – Công nghệ nội soi siêu phóng đại có khả năng quan sát ở cấp độ tế bào. Thu Cúc TCI hiện là đơn vị đầu tiên đưa công nghệ này vào ứng dụng thực tế tại Việt Nam. Không chỉ hỗ trợ phóng đại hình ảnh lên tới 520 lần, Endocyto 520x còn tích hợp nhiều công nghệ hình ảnh tăng cường như NBI, TXI, RDI, EDOF cùng AI hỗ trợ thời gian thực, giúp làm rõ cấu trúc niêm mạc, nhận diện bất thường vi thể và hỗ trợ định hướng sinh thiết chính xác hơn trong quá trình nội soi.

3.2. Các phương pháp hỗ trợ khác

Ngoài nội soi, một số phương pháp khác cũng có thể hỗ trợ phát hiện và đánh giá nguy cơ ung thư và ung thư dạ dày như:

• Chụp CT, MRI hoặc PET để đánh giá mức độ lan rộng của tổn thương
• Xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư
• Xét nghiệm vi khuẩn HP
• Xét nghiệm gen ở nhóm có nguy cơ di truyền cao

Tuy nhiên, các phương pháp này không thay thế được nội soi kết hợp sinh thiết trong chẩn đoán xác định ung thư dạ dày sớm.

Tế bào ung thư dạ dày thường hình thành âm thầm từ những biến đổi rất nhỏ ở niêm mạc và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Vì vậy, phát hiện sớm bất thường tế bào thông qua nội soi và sinh thiết có ý nghĩa rất quan trọng trong nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ ung thư tiến triển. Hiện nay, cùng với sinh thiết mô học, các công nghệ nội soi hiện đại như nội soi phóng đại cấp độ tế bào đang giúp bác sĩ quan sát rõ hơn những thay đổi vi thể ngay trong quá trình nội soi. Tại Thu Cúc TCI, công nghệ nội soi siêu phóng đại Endocyto 520x hỗ trợ tăng khả năng phát hiện sớm tổn thương nhỏ, định hướng sinh thiết chính xác hơn và góp phần nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư dạ dày từ giai đoạn sớm.