Rối loạn tiêu hoá ở người lớn nên ăn gì để nhanh hồi phục?

Rối loạn tiêu hoá là vấn đề nhiều người trưởng thành gặp phải, gây đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón. Khi gặp tình trạng này, nhiều người băn khoăn rối loạn tiêu hoá ở người lớn nên ăn gì để hồi phục nhanh. Bài viết dưới đây sẽ gợi ý những món nên ăn phù hợp cho người rối loạn tiêu hoá.

1. Nguyên tắc ăn uống khi bị rối loạn tiêu hoá

Khi hệ tiêu hoá đang nhạy cảm, việc xây dựng chế độ ăn hợp lý không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn hỗ trợ đường ruột phục hồi nhanh hơn. Ngoài việc lựa chọn thực phẩm nên ăn hay cần hạn chế, bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn cũng nên tuân thủ một số nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản dưới đây để được kiểm soát hiệu quả hơn:

• Ưu tiên thực phẩm tươi sạch, bảo đảm vệ sinh và có nguồn gốc rõ ràng để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột.
• Ăn uống đúng giờ, phân bổ bữa hợp lý: bữa sáng và trưa đầy đủ năng lượng, buổi tối nên ăn nhẹ, dễ tiêu.
• Tăng cường rau xanh và trái cây chín, đồng thời giảm các món nhiều thịt, dầu mỡ để tránh quá tải cho hệ tiêu hoá.
•  Uống đủ nước mỗi ngày (khoảng 2–3 lít), có thể xen kẽ nước khoáng giàu kali và magie để bù điện giải.
• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như ổi, bưởi hoặc các loại quả tươi nhằm hỗ trợ miễn dịch và quá trình hồi phục.

2. Rối loạn tiêu hoá ở người lớn nên ăn gì? 

Người rối loạn tiêu hoá nên ăn gì, câu trả lời nằm ở nhóm thực phẩm ngay dưới đây. Lựa chọn thực phẩm phù hợp sẽ giúp giảm kích thích đường ruột, hỗ trợ hấp thu và phục hồi nhanh hơn.

2.1. Nhóm ngũ cốc và tinh bột giàu chất xơ tốt cho tiêu hoá

Các chuyên gia dinh dưỡng từ Johns Hopkins Medicine cho rằng, nếu muốn hỗ trợ hệ tiêu hoá hoạt động ổn định, nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, bánh mì nguyên cám hoặc yến mạch thay vì chỉ dùng tinh bột tinh chế. Nhóm thực phẩm này cung cấp lượng chất xơ đáng kể, giúp thúc đẩy nhu động ruột và cải thiện quá trình tiêu hoá.
So với bánh mì trắng hay mì làm từ bột tinh luyện, ngũ cốc nguyên hạt còn bổ sung thêm vi chất và các acid béo có lợi. Khi chất xơ được vi khuẩn đường ruột lên men, chúng tạo ra acid béo chuỗi ngắn có vai trò nuôi dưỡng tế bào niêm mạc ruột và hỗ trợ miễn dịch đường tiêu hoá.

2.2. Thực phẩm tốt cho đường ruột

Khi bị rối loạn tiêu hoá, ưu tiên các thực phẩm giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh và làm dịu niêm mạc ruột sẽ hỗ trợ phục hồi nhanh hơn. Nhóm thực phẩm giàu lợi khuẩn tự nhiên như sữa chua, kefir, các món lên men truyền thống… giúp bổ sung vi khuẩn có lợi, từ đó cải thiện cân bằng hệ vi sinh đường ruột và giảm triệu chứng đầy hơi, khó tiêu.

2.3. Rau củ quả nên ăn

Các loại rau lá xanh như rau bina, cải xoăn, cải bó xôi, rau cải xanh… là nguồn cung cấp chất xơ tự nhiên rất tốt cho hệ tiêu hoá, đồng thời giàu folate, vitamin C, vitamin K và vitamin A giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn sau giai đoạn rối loạn.
Bên cạnh rau lá xanh, người đang rối loạn tiêu hoá nên ưu tiên các loại rau củ mềm, dễ tiêu như bí đỏ, cà rốt, khoai tây, mướp, bầu, rau ngót… và các loại quả chín như chuối, đu đủ, táo hấp. Khi chế biến, nên nấu chín mềm thay vì ăn sống để giảm gánh nặng cho dạ dày – ruột và giúp hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

2.4. Thực phẩm giàu đạm dễ tiêu

Thịt nạc luộc, cá hấp và trứng là nguồn protein chất lượng giúp phục hồi cơ thể, duy trì khối cơ và hỗ trợ miễn dịch. Khi chế biến đơn giản, ít dầu mỡ, các thực phẩm này thường không gây nặng bụng và phù hợp trong giai đoạn hệ tiêu hóa còn yếu.

2. 5. Người rối loạn tiêu hoá nên tránh ăn gì

Người bị rối loạn tiêu hoá nên hạn chế thực phẩm tái, sống, đồ bảo quản lâu ngày hoặc không rõ nguồn gốc vì dễ chứa vi khuẩn gây nhiễm khuẩn đường ruột, làm triệu chứng nặng hơn. Đồng thời cần tránh rượu bia, cà phê, thuốc lá và các chất kích thích do có thể làm tăng kích ứng niêm mạc tiêu hoá.

Ngoài ra, nên giảm trái cây quá chua, hoa quả sấy nhiều đường, các món chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng hoặc nêm gia vị đậm. Những nhóm này có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, táo bón hoặc khiến ruột co bóp bất thường, làm quá trình hồi phục chậm hơn.

3. Có nên dùng men tiêu hoá khi bị rối loạn tiêu hoá? 

Men tiêu hoá có thể hỗ trợ giảm đầy bụng, khó tiêu và cải thiện hấp thu trong một số trường hợp rối loạn tiêu hoá nhẹ. Tuy nhiên, đây không phải thuốc điều trị nguyên nhân nên cần dùng đúng thời điểm và theo tư vấn chuyên môn để tránh che lấp triệu chứng bệnh lý đường ruột.

3.1. Khi nào có thể dùng men tiêu hóa khi bị rối loạn tiêu hóa

Men tiêu hoá có thể được cân nhắc khi rối loạn tiêu hoá xuất hiện sau ăn uống thất thường, ăn quá nhiều chất béo, đồ lạ hoặc thay đổi chế độ sinh hoạt khiến hệ tiêu hoá tạm thời quá tải. Ngoài ra, sau khi dùng kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung chế phẩm phù hợp để hỗ trợ phục hồi tiêu hoá.

3.2. Trường hợp không nên tự ý dùng

Người bị rối loạn tiêu hoá không nên tự dùng men tiêu hoá nếu chưa có chỉ định, vì đây là thuốc hỗ trợ phân giải thức ăn chứ không phải dùng cho mọi trường hợp. Việc dùng sai có thể khiến niêm mạc tiêu hoá bị kích thích và làm triệu chứng nặng hơn.

• Rối loạn tiêu hoá kèm đau bụng kéo dài, chưa rõ nguyên nhân, cần khám trước khi dùng.
• Nghi ngờ viêm loét dạ dày – tá tràng, viêm tụy, tăng tiết axit, nhiễm khuẩn ruột thường không thiếu enzyme nên không cần bổ sung.
• Đang nhịn ăn, ăn rất ít hoặc dùng kéo dài không kiểm soát có thể gây kích ứng, bào mòn niêm mạc.

Nếu rối loạn tiêu hoá tái diễn nhiều ngày, tốt nhất nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự mua men dùng lâu dài.

4. Khi nào rối loạn tiêu hóa cần đi khám bác sĩ?

Cần chủ động đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, vì đây có thể là biểu hiện rối loạn tiêu hóa nặng hoặc biến chứng:

• Đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày, kéo dài liên tục.
• Nôn ói lặp lại, nôn nhiều khiến cơ thể mệt và khó ăn uống.
• Triệu chứng nặng dần hoặc kèm sốt, đặc biệt là sốt cao.
• Khát nước nhiều, có dấu hiệu mất nước.
• Ăn uống kém rõ rệt hoặc không thể ăn.
• Tình trạng không cải thiện sau khoảng 48 giờ tự chăm sóc tại nhà.

Rối loạn tiêu hoá là tình trạng thường gặp và hoàn toàn có thể cải thiện nếu xây dựng chế độ ăn hợp lý. Khi băn khoăn rối loạn tiêu hoá ở người lớn nên ăn gì, hãy ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, giàu chất xơ tốt, lợi khuẩn và hạn chế đồ dầu mỡ, kích thích. Kết hợp theo dõi triệu chứng, dùng men tiêu hoá đúng hướng dẫn và đi khám sớm khi dấu hiệu kéo dài sẽ giúp hệ tiêu hoá phục hồi nhanh và ổn định hơn.