Polyp đại tràng ngang có nguy hiểm không? Chẩn đoán và điều trị thế nào?

Polyp đại tràng ngang là tổn thương dạng nhô lên trên bề mặt niêm mạc của đoạn đại tràng nằm ngang. Phần lớn polyp đại tràng lành tính, tuy nhiên một số loại có khả năng phát triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Vậy nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị Polyp đại tràng ngang như thế nào?

1. Polyp đại tràng ngang là gì? Nguyên nhân do đâu?

Polyp đại tràng ngang là những khối mô phát triển bất thường từ lớp niêm mạc của đại tràng ngang – đoạn ruột nằm giữa đại tràng lên và đại tràng xuống. Polyp có hình dạng, kích thước và đặc điểm mô học khác nhau. Một số loại lành tính, trong khi polyp tuyến hoặc tổn thương có loạn sản có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian. Bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng và được phát hiện qua nội soi đại tràng. Nguyên nhân hình thành polyp liên quan đến sự phát triển bất thường của tế bào niêm mạc. Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm:

• Tuổi tác: Nguy cơ tăng ở người từ 45 – 50 tuổi trở lên.

• Tiền sử bệnh: Từng mắc polyp hoặc có người thân mắc polyp, ung thư đại trực tràng.

• Chế độ ăn và sinh hoạt: Ăn nhiều thịt đỏ, ít chất xơ, thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.

• Thói quen có hại: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia.

• Bệnh lý nền: Một số bệnh viêm ruột mạn tính làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp và ung thư đại trực tràng.

2. Polyp đại tràng ngang gây triệu chứng gì?

Phần lớn polyp đại tràng, đặc biệt polyp nhỏ, không gây triệu chứng. Người bệnh thường chỉ phát hiện khi thực hiện nội soi đại tràng tầm soát hoặc kiểm tra vì một lý do khác. Khi polyp có kích thước lớn hoặc gây tổn thương niêm mạc, người bệnh có thể gặp các triệu chứng sau:

• Đi ngoài ra máu hoặc máu lẫn trong phân;

• Thay đổi thói quen đại tiện, chẳng hạn tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài;

• Đau bụng, đầy hơi hoặc khó chịu vùng bụng;

• Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi polyp gây chảy máu kéo dài. Các triệu chứng trên không đặc hiệu cho polyp. Vì vậy, khi có dấu hiệu bất thường kéo dài, người bệnh nên được bác sĩ tiêu hóa thăm khám để xác định nguyên nhân.

3. Chẩn đoán polyp đại tràng ngang bằng phương pháp nào?

Chẩn đoán polyp đại tràng ngang chủ yếu dựa vào nội soi đại tràng. Đây là phương pháp cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc đại tràng, xác định vị trí, số lượng, hình dạng và kích thước của polyp.

Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt polyp để làm giải phẫu bệnh. Kết quả mô bệnh học giúp xác định loại polyp, mức độ loạn sản và nguy cơ tiến triển thành ung thư.

Một số xét nghiệm khác như xét nghiệm máu ẩn trong phân có thể hỗ trợ sàng lọc tổn thương đại trực tràng nhưng không thay thế nội soi trong việc xác định và xử trí polyp.

Kích thước polyp đại tràng ngang là một trong những yếu tố được bác sĩ quan tâm khi đánh giá nguy cơ. Nhìn chung, polyp càng lớn thì khả năng chứa các thay đổi tiền ung thư hoặc ung thư càng cao, nhưng kích thước không phải yếu tố duy nhất quyết định mức độ nguy hiểm.

Những polyp có kích thước lớn, đặc biệt từ khoảng 10 mm trở lên, thường cần được đánh giá và xử trí tích cực hơn. Bên cạnh kích thước, bác sĩ còn xem xét hình dạng polyp, số lượng polyp, vị trí, đặc điểm bề mặt và quan trọng nhất là kết quả mô bệnh học. Vì vậy, người bệnh không nên tự đánh giá nguy cơ ung thư chỉ dựa vào kích thước được ghi trên kết quả nội soi.

4. Điều trị polyp đại tràng ngang như thế nào?

Điều trị polyp đại tràng ngang phụ thuộc vào kích thước, hình dạng, số lượng, đặc điểm tổn thương và kết quả giải phẫu bệnh.

• Cắt polyp qua nội soi, trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể sử dụng kìm sinh thiết, thòng lọng hoặc các kỹ thuật cắt nội soi phù hợp để loại bỏ tổn thương.

• Đối với những polyp lớn, có đặc điểm phức tạp, bác sĩ sẽ lựa chọn các kỹ thuật chuyên sâu như cắt niêm mạc qua nội soi (EMR) hoặc bóc tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD) tùy trường hợp.

• Sau khi cắt, mẫu bệnh phẩm thường được gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh nhằm xác định bản chất tổn thương và đánh giá nguy cơ còn sót hoặc tiến triển.

• Phẫu thuật polyp đại tràng ngang không phải lựa chọn đầu tiên đối với đa số polyp có thể cắt an toàn qua nội soi. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể được cân nhắc khi polyp rất lớn, có nguy cơ hoặc bằng chứng ung thư xâm lấn, không thể cắt hoàn toàn bằng nội soi hoặc vị trí và hình dạng tổn thương khiến việc cắt nội soi không đảm bảo an toàn.

• Nếu giải phẫu bệnh sau cắt polyp phát hiện tế bào ung thư với các đặc điểm nguy cơ cao, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cắt đoạn đại tràng để loại bỏ tổn thương và đánh giá hạch lympho.

Tóm lại, polyp đại tràng ngang thường không gây triệu chứng nhưng một số loại có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng. Nội soi đại tràng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện, đánh giá và loại bỏ polyp. Kích thước polyp đại tràng ngang, hình dạng, số lượng và kết quả giải phẫu bệnh là những yếu tố giúp bác sĩ xác định nguy cơ và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.