Polyp dạ dày: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị

Polyp dạ dày là những tổn thương dạng nhô lên trên niêm mạc dạ dày, thường được phát hiện tình cờ khi nội soi. Phần lớn polyp lành tính, nhưng một số loại có thể liên quan đến nguy cơ ung thư. Tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu, phương pháp chẩn đoán và điều trị polyp dạ dày giúp người bệnh chủ động theo dõi và xử trí phù hợp.

1. Polyp dạ dày là gì? Dấu hiệu và những loại polyp thường gặp

Polyp dạ dày là những khối mô phát triển bất thường từ niêm mạc dạ dày, thường được phát hiện khi nội soi. Phần lớn polyp không gây triệu chứng rõ ràng nên người bệnh có thể không biết mình mắc bệnh nếu chưa kiểm tra. Dấu hiệu polyp dạ dày thường không đặc hiệu. Khi polyp lớn hoặc gây tổn thương niêm mạc, người bệnh có thể đầy bụng, khó chịu vùng thượng vị hoặc chảy máu tiêu hóa dẫn đến thiếu máu. Bác sĩ sẽ dựa vào hình ảnh nội soi, kích thước polyp dạ dày, vị trí và kết quả giải phẫu bệnh để xác định loại polyp và hướng xử trí.

Một số loại polyp dạ dày thường gặp gồm:

• Polyp tuyến đáy vị: Thường nằm ở thân và đáy dạ dày, đa số có nguy cơ ung thư thấp.

• Polyp tăng sản: Thường liên quan đến viêm niêm mạc dạ dày mạn tính, đặc biệt là nhiễm Helicobacter pylori.

• U tuyến: Ít gặp hơn nhưng có nguy cơ tiến triển thành ung thư, cần được đánh giá và điều trị phù hợp.

Với một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định cắt polyp hoặc theo dõi polyp dạ dày định kỳ tùy thuộc vào loại, kích thước, số lượng và đặc điểm mô bệnh học. Vì vậy, việc xác định chính xác bản chất polyp có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp xử trí và theo dõi lâu dài.

2. Kích thước polyp dạ dày có ý nghĩa gì? Khi nào cần lưu ý?

Kích thước polyp dạ dày là một trong những yếu tố bác sĩ cần đánh giá khi nội soi, bên cạnh vị trí, số lượng và hình dạng polyp. Thông tin này giúp nhận định nguy cơ, lựa chọn cách xử trí và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Polyp nhỏ thường ít đáng lo hơn, nhưng polyp có kích thước lớn, bề mặt bất thường hoặc thay đổi hình dạng cần được đánh giá kỹ vì có thể chứa vùng loạn sản hoặc tổn thương tiền ung thư. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào kích thước để xác định polyp lành tính hay ác tính. Bác sĩ có thể cần sinh thiết hoặc cắt polyp để làm giải phẫu bệnh.

Người bệnh nên đặc biệt lưu ý khi:

• Polyp lớn, phát triển nhanh hoặc có bề mặt bất thường.

• Có nhiều polyp, đặc biệt ở người mắc hội chứng đa polyp tuyến gia đình.

• Polyp xuất hiện trên nền niêm mạc dạ dày viêm teo hoặc chuyển sản ruột.

Vì vậy, đo chính xác kích thước polyp dạ dày có vai trò quan trọng trong đánh giá nguy cơ. Tùy loại polyp, kích thước và kết quả giải phẫu bệnh, bác sĩ sẽ quyết định cắt bỏ hoặc theo dõi polyp dạ dày định kỳ.

3. Chẩn đoán polyp dạ dày bằng cách nào?

Chẩn đoán polyp dạ dày chủ yếu dựa vào nội soi dạ dày – tá tràng kết hợp với xét nghiệm mô bệnh học. Nội soi giúp bác sĩ xác định vị trí, số lượng, kích thước và đặc điểm bề mặt của polyp. Hệ thống nội soi độ phân giải cao, phóng đại và hình ảnh tăng cường có thể hỗ trợ phát hiện những tổn thương nhỏ.

Khi phát hiện polyp, bác sĩ có thể sinh thiết để lấy mẫu mô. Với trường hợp có nhiều polyp, các mẫu đại diện có thể được lấy để đánh giá bản chất tổn thương. Kết quả mô bệnh học giúp xác định loại polyp, đồng thời phát hiện hoặc loại trừ tình trạng loạn sản, ung thư.

Nếu polyp xuất hiện trên nền niêm mạc nghi ngờ viêm teo hoặc chuyển sản ruột, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết bổ sung tại hang vị và thân vị để đánh giá toàn diện niêm mạc dạ dày. Trường hợp kết quả cho thấy loạn sản độ cao hoặc tổn thương ác tính, người bệnh cần được hội chẩn để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

4. Điều trị và theo dõi polyp dạ dày: Khi nào cần cắt polyp?

Điều trị polyp dạ dày phụ thuộc vào loại polyp, kích thước, đặc điểm mô bệnh học và nguy cơ tiến triển thành ung thư. Không phải trường hợp nào cũng cần cắt bỏ.

Polyp dạ dày thường được chỉ định cắt khi:

• Có loạn sản hoặc nguy cơ tiền ung thư, cần loại bỏ hoàn toàn tổn thương qua nội soi.

• Polyp có kích thước polyp dạ dày lớn, gây triệu chứng, chảy máu hoặc ảnh hưởng đến lưu thông tiêu hóa.

• Là polyp tuyến (u tuyến), thường cần cắt trọn để đánh giá toàn bộ tổn thương và kiểm tra diện cắt.

Ngược lại, với polyp tuyến đáy/tuyến phễu lành tính, không có loạn sản, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi thay vì cắt hoặc nội soi lặp lại không cần thiết.

Theo dõi polyp dạ dày đặc biệt quan trọng ở người có polyp tiền ung thư, hội chứng FAP hoặc niêm mạc dạ dày bị viêm teo mạn tính. Lịch nội soi sẽ được bác sĩ quyết định dựa trên kết quả mô bệnh học và các yếu tố nguy cơ.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể được kiểm tra Helicobacter pylori. Nếu dương tính, cần điều trị tiệt trừ theo chỉ định để kiểm soát viêm niêm mạc và giảm nguy cơ tổn thương tiến triển.

Nhìn chung, việc lựa chọn cắt hay theo dõi cần dựa trên bản chất polyp, kích thước, mô bệnh học và nguy cơ của từng người, thay vì chỉ dựa vào một yếu tố đơn lẻ.

Tóm lại, Polyp dạ dày đa phần là tổn thương lành tính, nhưng một số trường hợp có nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và theo dõi phù hợp. Vì vậy, khi phát hiện polyp, người bệnh nên thực hiện nội soi, sinh thiết hoặc cắt polyp theo chỉ định và tuân thủ lịch tái khám của bác sĩ. Chủ động kiểm tra sức khỏe tiêu hóa giúp phát hiện sớm những bất thường và có hướng xử trí phù hợp.