Lưu ý khi dùng thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai và cho con bú

Thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai hay cho con bú không là băn khoăn thường gặp của nhiều mẹ bầu, mẹ cho con bú bị táo bón nhưng lo ngại ảnh hưởng đến bé. Vậy, khi nào được dùng thuốc, mức độ an toàn ra sao và cần lưu ý gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp các mẹ hiểu rõ để sử dụng an toàn và đúng cách.

1. Trường hợp nào phụ nữ có thai/cho con bú sẽ đc chỉ định thuốc nhuận tràng?

Trong thai kỳ và giai đoạn cho con bú, táo bón thường được khuyến cáo xử trí trước bằng các biện pháp không dùng thuốc như điều chỉnh chế độ ăn, tăng chất xơ, uống đủ nước và vận động phù hợp.
Thuốc nhuận tràng chỉ được cân nhắc khi các biện pháp trên không mang lại hiệu quả và tình trạng táo bón kéo dài gây khó chịu rõ rệt hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Việc chỉ định thuốc thường đặt ra trong các trường hợp như táo bón dai dẳng, phân khô cứng khó đào thải khiến người bệnh phải rặn nhiều khi đi ngoài. Khi đó, bác sĩ sẽ đánh giá lợi ích – nguy cơ để lựa chọn loại thuốc phù hợp, ưu tiên các thuốc có mức độ hấp thu toàn thân thấp và được xem là tương đối an toàn trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú.

thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai — Mẹ bầu hoặc mẹ đang cho bé bú cần cẩn trọng khi sử dụng các loại thuốc nhuận tràng

2. Dùng thuốc nhuận tràng cho phụ nữ có thai/cho con bú có an toàn không?

Việc dùng thuốc nhuận tràng khi mang thai hoặc đang cho con bú không an toàn tuyệt đối cho mọi trường hợp và cần được cân nhắc tùy loại thuốc cũng như theo chỉ định của bác sĩ. Không phải loại nhuận tràng nào cũng phù hợp với phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, và biện pháp không dùng thuốc cần được ưu tiên áp dụng trước.
Một số thuốc nhuận tràng được xem là tương đối an toàn:

Docusate (thuốc làm mềm phân): Có thể được dùng khi mang thai và cho con bú vì ít hấp thu vào máu cũng như không có bằng chứng gây hại rõ rệt cho thai nhi hoặc trẻ bú mẹ.
Lactulose: Được đánh giá có thể dùng trong thai kỳ và không vào sữa mẹ nên an toàn cho phụ nữ có thai hoặc đang trong thời kỳ cho con bú.
Macrogol (PEG) như Movicol/Laxido: Có thể sử dụng cả khi mang thai và trong giai đoạn cho con bú do không qua sữa mẹ và rất ít hấp thu vào máu.
Senna: Dùng khi thật sự cần thiết, có ít dữ liệu ghi nhận loại thuốc này gây hại cho cơ thể mẹ hoặc bé nhưng thường được lựa chọn sau khi cân nhắc các loại khác không hiệu quả.

Ngược lại, thuốc viên hoặc đặt hậu môn như Bisacodyl thường không khuyến cáo cho phụ nữ có thai. Tuy nhiên, mẹ cho bé bú vẫn có thể sử dụng, do chưa ghi nhận truyền qua sữa mẹ. Nhằm đảm bảo an toàn, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng.

3. Các lưu ý khi dùng thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai và cho con bú

3.1. Lưu ý chi tiết khi sử dụng thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai và cho con bú

Khi dùng thuốc nhuận tràng trong thai kỳ hoặc thuốc nhuận tràng cho phụ nữ cho con bú, cần tuân thủ các nguyên tắc sau để đảm bảo an toàn:

Chỉ sử dụng thuốc nhuận tràng khi đã được bác sĩ chỉ định và trong trường hợp thực sự cần thiết, sau khi các biện pháp không dùng thuốc không hiệu quả, vì không phải thuốc nhuận tràng nào cũng phù hợp cho mẹ bầu hoặc mẹ cho con bú.
Ưu tiên các thuốc có mức hấp thu thấp vào máu (như docusate, macrogol, lactulose) để giảm nguy cơ ảnh hưởng thai nhi hoặc trẻ bú mẹ.
Không tăng liều hoặc dùng kéo dài mà không có chỉ định y tế, vì có thể ảnh hưởng đến cân bằng điện giải và quá trình tiêu hóa.
Tránh tự dùng thuốc kích thích mạnh như thuốc nhuận tràng kích thích mà chưa có chỉ dẫn của bác sĩ.
Trong quá trình sử dụng, cần chú ý các biểu hiện của cơ thể. Nếu có dấu hiệu đau bụng, tiêu chảy kéo dài hoặc triệu chứng khác thường, nên dừng thuốc và chủ động đi khám sớm.

3.2. Một số phương pháp hỗ trợ cải thiện táo bón khác

Ngoài thuốc, nhiều biện pháp an toàn có thể thực hiện để giảm táo bón mà không gây ảnh hưởng đến mẹ và bé:

Tăng chất xơ tự nhiên trong chế độ ăn từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để hỗ trợ nhu động ruột.

Uống đủ nước mỗi ngày theo cân nặng sẽ giúp duy trì cung cấp đủ lượng sữa mẹ, làm mềm phân và hỗ trợ quá trình tiêu hóa.
Vận động nhẹ nhàng hằng ngày, chẳng hạn đi bộ hoặc thực hiện các bài tập phù hợp sẽ giúp hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện tiêu hóa.
Giữ tâm trạng thoải mái, không nên quá lo lắng khi thay đổi thói quen đại tiện hoặc không thể đại tiện hàng ngày. Cùng với đó, người bệnh cần tạo thói quen đi vệ sinh đều đặn và tránh nhịn đại tiện, giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn.
Nên giảm tiêu thụ các món nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, giàu đường hoặc tinh bột tinh chế vì dễ làm tình trạng táo bón nặng hơn.

Thuốc nhuận tràng an toàn cho phụ nữ có thai chỉ nên sử dụng khi đã thăm khám và có chỉ định từ bác sĩ. Trong quá trình dùng thuốc, mẹ cần theo dõi sát phản ứng của cơ thể để kịp thời xử trí nếu có dấu hiệu bất thường. Kết hợp lựa chọn thuốc phù hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học sẽ giúp cải thiện táo bón hiệu quả, đồng thời đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.