Lồng ruột ở người lớn do đâu? Điều trị và phòng ngừa thế nào?

Lồng ruột ở người lớn là tình trạng một đoạn ruột chui vào đoạn ruột kế cận, gây cản trở lưu thông trong đường tiêu hóa. Khác với trẻ em, lồng ruột ở người lớn thường liên quan đến một nguyên nhân thực thể như khối u, polyp hoặc tổn thương đường ruột. Vậy tình trạng này có dấu hiệu gì, nguy hiểm ra sao và điều trị lồng ruột ở người lớn như thế nào?

1. Bệnh lồng ruột ở người lớn là gì? Có nguy hiểm không?

Lồng ruột ở người lớn là tình trạng một đoạn ruột trượt hoặc lồng vào đoạn ruột liền kề, khiến lòng ruột bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn. Khi đó, thức ăn và dịch tiêu hóa khó lưu thông, đồng thời mạch máu nuôi đoạn ruột bị ảnh hưởng. Tình trạng này có thể xảy ra ở ruột non hoặc các vị trí khác trong đường tiêu hóa và thường cần được chẩn đoán, xử trí kịp thời.

So với trẻ em, lồng ruột người lớn hiếm gặp hơn và thường có liên quan đến một nguyên nhân hoặc “điểm khởi phát” bệnh lý như khối u lành tính, ác tính, dính ruột sau phẫu thuật hoặc bệnh viêm ruột. Triệu chứng cũng không phải lúc nào điển hình, có thể biểu hiện bằng đau bụng từng cơn, buồn nôn, nôn, chảy máu đường tiêu hóa hoặc các dấu hiệu tắc ruột.

Lồng ruột ở người lớn có nguy hiểm không còn phụ thuộc vào thời điểm phát hiện và mức độ tắc nghẽn, thiếu máu ở đoạn ruột bị lồng. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như:

• Thiếu máu và hoại tử ruột: Đoạn ruột bị lồng có thể không được cung cấp đủ máu và oxy, lâu dần dẫn đến tổn thương hoặc hoại tử.

• Thủng ruột: Ruột bị thiếu máu, hoại tử có thể dẫn đến thủng thành ruột, khiến dịch tiêu hóa và vi khuẩn tràn vào ổ bụng.

• Viêm phúc mạc: Xảy ra khi ruột bị thủng và các chất trong lòng ruột tràn ra ngoài, gây viêm nhiễm trong ổ bụng. Đây là tình trạng cấp cứu có thể đe dọa tính mạng.

• Nhiễm trùng huyết: Nhiễm trùng từ ổ bụng có thể lan vào máu, gây nhiễm trùng nặng, sốc nhiễm khuẩn và làm tăng nguy cơ tử vong.

Vì vậy, lồng ruột người lớn không nên xem nhẹ. Khi xuất hiện đau bụng bất thường, đau từng cơn kèm nôn, chướng bụng, đi ngoài ra máu hoặc dấu hiệu tắc ruột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để thăm khám và xử trí sớm.

2. Nguyên nhân nào gây lồng ruột ở người lớn?

Khác với trẻ nhỏ, lồng ruột ở người lớn thường có một nguyên nhân hoặc điểm khởi phát bệnh lý rõ ràng. Trong đó, các khối u hoặc polyp ở ruột non, đại tràng là nguyên nhân thường gặp. Khối u phát triển trong lòng ruột có thể làm thay đổi nhu động, khiến đoạn ruột chứa tổn thương bị kéo vào đoạn ruột liền kề khi ruột co bóp.

Các nguyên nhân có thể dẫn đến lồng ruột người lớn gồm:

• Khối u hoặc polyp trong ruột: Có thể là tổn thương lành tính như polyp, u mỡ, u cơ trơn, u mạch máu hoặc các khối u ác tính như ung thư đại tràng, ung thư biểu mô tuyến, u lympho và một số loại u khác.

• Bệnh viêm ruột: Bệnh Crohn và một số tình trạng viêm mạn tính ở ruột có thể khiến thành ruột phù nề, dày lên hoặc làm rối loạn nhu động, từ đó tăng nguy cơ lồng ruột.

• Viêm hồi – manh tràng mạn tính hoặc viêm hạch mạc treo: Những tình trạng này có thể gây thay đổi cấu trúc và hoạt động của ruột, tạo điều kiện cho hiện tượng lồng ruột xảy ra.

• Bất thường cấu trúc ở ruột: Túi thừa Meckel, manh tràng di động hoặc một số dị dạng khác có thể trở thành điểm khởi phát khiến đoạn ruột bị lồng.

• Dính ruột sau phẫu thuật: Mô sẹo hoặc tình trạng dính hình thành sau các cuộc phẫu thuật ở ổ bụng, đặc biệt phẫu thuật trên đường ruột, có thể liên quan đến lồng ruột.

• Một số can thiệp y khoa: Đặt ống dẫn thức ăn hoặc một số thủ thuật, phẫu thuật trên đường tiêu hóa cũng có thể làm tăng nguy cơ.

Ở người trưởng thành, phần lớn trường hợp lồng ruột ở người lớn có điểm khởi phát bệnh lý, vì vậy việc tìm nguyên nhân rất quan trọng để lựa chọn hướng điều trị và hạn chế nguy cơ tái phát. Khi xuất hiện dấu hiệu lồng ruột, người bệnh cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.

3. Dấu hiệu lồng ruột ở người lớn là gì?

Các dấu hiệu lồng ruột ở người lớn thường không đặc hiệu và dễ nhầm với nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Cơn đau có thể xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài liên tục, kèm theo buồn nôn, nôn, đầy hơi, bí trung đại tiện hoặc đi ngoài ra máu. Một số triệu chứng lồng ruột ở người lớn thường gặp gồm:

3.1. Đau bụng xuất hiện từng cơn hoặc kéo dài

Đau bụng là một trong những biểu hiện thường gặp khi bị lồng ruột. Cơn đau có thể xuất hiện từng đợt do đoạn ruột bị lồng làm cản trở sự lưu thông của thức ăn và ảnh hưởng đến mạch máu nuôi ruột. Người bệnh có thể cảm thấy bụng co cứng. Nếu đau dữ dội và kéo dài, đây có thể là dấu hiệu tình trạng lồng ruột đã tiến triển nặng, làm tăng nguy cơ thiếu máu, hoại tử hoặc nhiễm trùng.

3.2. Buồn nôn, nôn nhiều tùy vị trí lồng ruột

Lồng ruột có thể kích thích đường ruột và gây buồn nôn, nôn mửa. Mức độ nôn phụ thuộc phần ruột bị lồng: Nếu lồng ruột ở vị trí cao, người bệnh thường nôn sớm và nhiều; ngược lại, khi xảy ra ở vị trí thấp, tình trạng nôn có thể xuất hiện muộn hoặc ít hơn.

Do dễ nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường, người bệnh không nên chủ quan nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc không cải thiện.

3.3. Bí trung, đại tiện do tắc nghẽn đường ruột

Khi đoạn ruột bị lồng gây tắc nghẽn, thức ăn và dịch tiêu hóa không thể lưu thông bình thường xuống phần ruột phía dưới. Vì vậy, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng bí trung, đại tiện. Đây là một trong những biểu hiện cần lưu ý khi đánh giá các dấu hiệu lồng ruột ở người lớn.

Ngoài những triệu chứng trên, người bệnh có thể gặp đầy hơi hoặc đi ngoài ra máu. Do biểu hiện của bệnh không phải lúc nào cũng điển hình, việc chờ đợi các triệu chứng tự khỏi có thể khiến chẩn đoán và điều trị bị trì hoãn, làm tăng nguy cơ biến chứng.

4. Điều trị lồng ruột ở người lớn như thế nào?

Ở người lớn, lồng ruột thường cần được điều trị bằng phẫu thuật vì đa số trường hợp có liên quan đến một nguyên nhân thực thể như u, polyp, viêm hoặc dính ruột. Tùy vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn mổ nội soi hoặc mổ mở để giải quyết khối lồng và tình trạng tắc nghẽn.

Nếu đoạn ruột bị thiếu máu, hoại tử hoặc thủng, phần tổn thương sẽ được cắt bỏ và có thể nối lại hai đầu ruột khi điều kiện cho phép. Đồng thời, nguyên nhân gây lồng như u hoặc polyp cũng cần được xử lý để hạn chế tái phát; trường hợp nghi ngờ hoặc xác định ung thư sẽ được phẫu thuật theo nguyên tắc điều trị ung thư.

Việc tháo lồng cần được cân nhắc thận trọng, đặc biệt khi ruột đã tổn thương nặng hoặc nghi ngờ khối u ác tính. Nếu xuất hiện hoại tử, thủng ruột, viêm phúc mạc hoặc sốc nhiễm trùng, người bệnh cần được hồi sức và phẫu thuật cấp cứu.

5. Làm sao để phòng ngừa lồng ruột ở người lớn?

Lồng ruột ở người lớn thường liên quan đến một bệnh lý tiềm ẩn như khối u, polyp hoặc các tổn thương khác ở đường tiêu hóa nên không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, một số biện pháp dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ và phát hiện sớm các vấn đề liên quan:

• Duy trì chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây, uống đủ nước, hạn chế rượu bia và thức ăn nhiều dầu mỡ.

• Điều trị sớm các bệnh lý tiêu hóa: Không nên trì hoãn thăm khám khi có tình trạng đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa hoặc nghi ngờ tổn thương, khối u đường ruột.

• Khám sức khỏe định kỳ: Thực hiện kiểm tra sức khỏe và tầm soát bệnh lý đường tiêu hóa theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa.

• Chú ý các dấu hiệu bất thường: Đau bụng từng cơn, buồn nôn, chướng bụng, táo bón kéo dài hoặc đi ngoài ra máu cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.

• Theo dõi sau điều trị: Người từng bị lồng ruột cần tái khám đúng lịch, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và theo dõi các dấu hiệu bất thường để phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

Lồng ruột ở người lớn là tình trạng ít gặp nhưng có thể gây tắc nghẽn, thiếu máu nuôi ruột, hoại tử hoặc thủng ruột nếu không được xử trí kịp thời. Do bệnh thường liên quan đến một nguyên nhân tiềm ẩn, người bệnh cần thăm khám sớm khi xuất hiện đau bụng từng cơn, buồn nôn, chướng bụng, táo bón hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Việc xác định nguyên nhân và điều trị lồng ruột ở người lớn sớm giúp hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát.