Lòi dom là gì? Nguyên nhân và những triệu chứng bệnh lòi dom

Lòi dom là cách gọi dân gian thường dùng để chỉ tình trạng búi trĩ sa ra ngoài hậu môn, gây vướng víu, đau rát hoặc chảy máu khi đi đại tiện. Tình trạng này có thể gặp ở người bị trĩ lâu ngày, đặc biệt khi búi trĩ ngày càng sa nhiều và khó tự co lên. Vậy lòi dom do nguyên nhân nào và đâu là những triệu chứng bệnh lòi dom cần nhận biết để thăm khám và điều trị kịp thời?

1. Thông tin về bệnh lòi dom là gì?

Lòi dom là gì? Lòi dom có phải bệnh trĩ không? Phải, lòi dom dùng để chỉ tình trạng búi trĩ phát triển và sa ra ngoài hậu môn, thường gặp ở người mắc trĩ nội giai đoạn tiến triển hoặc trĩ ngoại. Người bệnh có thể nhận thấy một khối mềm hoặc phần mô bất thường nhô ra khi đi đại tiện, kèm theo các biểu hiện như cộm vướng, đau rát, ngứa hoặc chảy máu hậu môn.

Về cơ chế, bệnh lòi dom có thể liên quan đến tình trạng các mạch máu và mô nâng đỡ vùng hậu môn – trực tràng bị giãn, suy yếu, khiến búi trĩ dần tăng kích thước và sa xuống. Ban đầu, lòi dom có thể chỉ xuất hiện khi rặn đại tiện và tự co lên sau đó. Khi bệnh tiến triển, búi trĩ có thể sa thường xuyên hơn, thậm chí nằm ngoài hậu môn và gây nhiều khó chịu.

Triệu chứng lòi dom không nên xem nhẹ, đặc biệt khi búi trĩ sa kéo dài, chảy máu nhiều hoặc gây đau rát ảnh hưởng đến sinh hoạt. Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân, mức độ tổn thương và phân biệt bệnh lòi dom với các bệnh lý khác ở vùng hậu môn – trực tràng, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

*Bệnh lòi dom là tình trạng búi trĩ sa ra ngoài hậu môn*

2. Nguyên nhân nào gây bệnh lòi dom?

Lòi dom thường xuất hiện khi áp lực lên vùng hậu môn – trực tràng tăng kéo dài, khiến các mạch máu và mô nâng đỡ bị giãn, suy yếu, tạo điều kiện cho búi trĩ sa xuống. Vì vậy, bệnh lòi dom có thể liên quan đến nhiều yếu tố trong sinh hoạt và sức khỏe hằng ngày.

Một số nguyên nhân và yếu tố thường gặp gồm:

Táo bón kéo dài: Phân cứng khiến người bệnh phải rặn nhiều khi đại tiện, làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch hậu môn và tạo điều kiện cho búi trĩ hình thành, sa xuống.
Ngồi lâu, ít vận động: Thói quen này có thể làm giảm hoạt động của nhu động ruột, đồng thời gia tăng áp lực tại vùng hậu môn – trực tràng, từ đó làm tăng nguy cơ lòi dom.
Chế độ ăn thiếu chất xơ và uống ít nước: Dễ dẫn đến táo bón, phân khô cứng và phải rặn khi đi tiêu. Đây là yếu tố có thể thúc đẩy sự tiến triển của bệnh lòi dom.
Mang thai và sinh nở: Thai nhi và sự gia tăng áp lực ổ bụng có thể gây chèn ép hệ tĩnh mạch vùng chậu. Quá trình rặn khi sinh cũng làm tăng áp lực lên vùng hậu môn, khiến nguy cơ sa búi trĩ cao hơn.
Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể lớn có thể làm tăng áp lực lên vùng bụng và hệ tĩnh mạch, góp phần làm xuất hiện hoặc tiến triển triệu chứng.
Một số bệnh lý và đặc thù công việc: Bệnh gan mạn tính, công việc phải ngồi hoặc đứng trong thời gian dài như lái xe, làm việc văn phòng… cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến tĩnh mạch hậu môn.

3. Lòi dom có những triệu chứng nào dễ nhận biết?

Các biểu hiện lòi dom thường xuất hiện từ nhẹ đến nặng và có thể thay đổi tùy mức độ sa búi trĩ. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy cộm, ngứa hoặc khó chịu ở hậu môn. Khi bệnh lòi dom tiến triển, búi trĩ có thể sa ra ngoài, chảy máu và gây đau rát rõ rệt.

3.1. Dấu hiệu khởi phát bệnh

Một số triệu chứng thường gặp gồm:

Cộm, vướng hoặc khó chịu quanh hậu môn, đặc biệt sau khi đại tiện.
Ngứa, rát do dịch tiết từ búi trĩ kích thích vùng da xung quanh.
Chảy máu khi đi tiêu, thường thấy máu trên giấy vệ sinh hoặc bề mặt phân.
Cảm giác đi tiêu chưa hết, vẫn muốn rặn dù đã đại tiện.

3.2. Khi lòi dom tiến triển

Búi trĩ nội có thể sa ra ngoài khi rặn rồi tự co lên ở giai đoạn đầu. Về sau, búi trĩ có thể phải dùng tay đẩy vào hoặc nằm thường xuyên bên ngoài hậu môn. Người bệnh cũng có thể gặp đau rát, tiết dịch nhầy, ẩm ướt hậu môn và chảy máu nhiều hơn.

Nếu đang tìm hiểu lòi dom có phải bệnh trĩ không, hình ảnh thực tế có thể giúp nhận biết đặc điểm búi trĩ sa ra ngoài. Tuy nhiên, hình ảnh lòi dom chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế cho thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ.

3.3. Dấu hiệu cần thăm khám sớm

Búi trĩ sưng to, tím tái kèm đau dữ dội, xuất hiện khối cứng quanh hậu môn, mủ hoặc dịch có mùi hôi có thể là dấu hiệu biến chứng như nghẹt búi trĩ, huyết khối hoặc nhiễm trùng. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh nên chủ động thăm khám để được xử trí phù hợp.

4. Chẩn đoán lòi dom như thế nào?

Chẩn đoán lòi dom giúp bác sĩ xác định tình trạng sa búi trĩ, đánh giá mức độ bệnh và loại trừ một số nguyên nhân khác gây chảy máu hoặc khối bất thường ở hậu môn – trực tràng. Tùy triệu chứng và kết quả thăm khám, người bệnh có thể được thực hiện:

Khai thác bệnh sử: Bác sĩ tìm hiểu thời điểm xuất hiện triệu chứng, tình trạng chảy máu, đau rát, sa búi trĩ; đồng thời hỏi về táo bón, tiêu chảy kéo dài, thói quen rặn khi đại tiện, chế độ ăn uống, mức độ vận động, thời gian ngồi trong ngày, tiền sử bệnh hậu môn – trực tràng và tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng.
Khám vùng hậu môn – trực tràng: Bác sĩ quan sát hậu môn để đánh giá búi trĩ có sa ra ngoài hay không, kích thước, số lượng và tình trạng tổn thương. Thăm trực tràng có thể được thực hiện để kiểm tra cơ vòng, phát hiện búi trĩ hoặc những khối bất thường khác.
Đánh giá dấu hiệu thiếu máu: Với người chảy máu kéo dài, bác sĩ có thể kiểm tra các dấu hiệu như da xanh, niêm mạc nhợt, mệt mỏi và chỉ định xét nghiệm công thức máu khi cần.
Nội soi hậu môn – trực tràng: Phương pháp này giúp quan sát trực tiếp vùng hậu môn và trực tràng, hỗ trợ đánh giá tổn thương và loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.
Xét nghiệm bổ sung: Tùy tình trạng, người bệnh có thể được chỉ định thêm xét nghiệm đông máu, đặc biệt trước khi thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật.

*Chẩn đoán lòi dom để đánh giá mức độ bệnh*

5. Cách chữa lòi dom hiện nay là gì?

Cách chữa lòi dom phụ thuộc vào mức độ sa búi trĩ, triệu chứng và tình trạng sức khỏe của từng người. Với trường hợp nhẹ, người bệnh có thể bắt đầu bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà nhằm giảm đau, ngứa, chảy máu và hạn chế táo bón. Khi búi trĩ sa nhiều, chảy máu kéo dài, đau nhiều hoặc các biện pháp chăm sóc không cải thiện, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

5.1. Thay đổi chế độ ăn và thói quen sinh hoạt

Tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và uống đủ nước giúp làm mềm phân, hạn chế táo bón và giảm phải rặn khi đi đại tiện. Người bệnh cũng nên tránh ngồi lâu trên bồn cầu, không nhịn đi đại tiện và duy trì vận động phù hợp để giảm áp lực lên vùng hậu môn.

5.2. Ngâm hậu môn bằng nước ấm

Ngâm vùng hậu môn trong nước ấm khoảng 10–15 phút, 2–3 lần mỗi ngày có thể giúp giảm cảm giác đau rát, khó chịu và thư giãn cơ vùng hậu môn. Sau khi ngâm, cần nhẹ nhàng lau khô vùng hậu môn, tránh chà xát mạnh.

5.3. Sử dụng thuốc khi có chỉ định

Một số thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc uống có thể được sử dụng để giảm các triệu chứng như đau, ngứa, sưng hoặc chảy máu do trĩ. Người bệnh không nên tự ý sử dụng kéo dài, đặc biệt với các sản phẩm chứa corticoid, mà cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

5.4. Thủ thuật điều trị lòi dom

Khi búi trĩ gây chảy máu hoặc sa kéo dài và các biện pháp chăm sóc không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc các thủ thuật ít xâm lấn như:

Thắt vòng cao su: Thường được áp dụng với trĩ nội, bác sĩ đặt vòng cao su vào gốc búi trĩ để ngăn dòng máu nuôi, sau đó búi trĩ teo lại và rụng.
Tiêm xơ: Bác sĩ tiêm một dung dịch vào mô trĩ nhằm làm búi trĩ co lại và giảm chảy máu.
Điều trị bằng hồng ngoại hoặc các phương pháp nhiệt: Sử dụng năng lượng nhiệt để tác động lên mô trĩ, giúp giảm chảy máu và làm búi trĩ co lại.

Việc lựa chọn thủ thuật nào phụ thuộc vào vị trí, mức độ sa và đặc điểm của búi trĩ.

5.5. Phẫu thuật khi lòi dom mức độ nặng

Nếu búi trĩ lớn, sa nhiều, tái phát hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật. Một số phương pháp gồm cắt trĩ (hemorrhoidectomy) hoặc khâu treo/ghim búi trĩ (stapled hemorrhoidopexy) trong những trường hợp phù hợp.

Cắt trĩ giúp loại bỏ trực tiếp mô trĩ gây triệu chứng nhưng thường gây đau sau phẫu thuật và cần thời gian hồi phục. Phẫu thuật bằng phương pháp ghim có thể ít đau hơn ở một số trường hợp nhưng nguy cơ tái phát có thể cao hơn so với cắt trĩ. Bác sĩ sẽ dựa trên mức độ bệnh và tình trạng cụ thể để lựa chọn phương pháp phù hợp.

5.6. Có nên dùng các mẹo dân gian chữa lòi dom tại nhà?

Các nguyên liệu như diếp cá, nha đam, trầu không, dầu dừa hoặc cây trinh nữ từng được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian để giảm khó chịu do trĩ. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khẳng định những phương pháp này có thể làm búi trĩ co lại hoặc chữa khỏi lòi dom.

Đặc biệt, không nên tự đắp lá, bôi các loại thảo dược hoặc xông nóng trực tiếp vùng hậu môn khi đang chảy máu, viêm hoặc có tổn thương da vì có thể gây kích ứng, bỏng hoặc nhiễm trùng. Nếu muốn sử dụng bất kỳ phương pháp hỗ trợ nào tại nhà, người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.

Lòi dom có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và tái phát nếu không được kiểm soát đúng cách. Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước, hạn chế rặn khi đi tiêu và chủ động thăm khám khi có triệu chứng bất thường sẽ giúp giảm nguy cơ tiến triển. Khi được chẩn đoán và áp dụng cách chữa lòi dom, người bệnh có thể cải thiện triệu chứng và hạn chế biến chứng.