Người bị dạ dày trào ngược do nguyên nhân nào? Cần phải làm gì khi bị trào ngược?

Người bị dạ dày có thể gặp tình trạng trào ngược do cơ thắt thực quản dưới hoạt động không hiệu quả, dạ dày làm rỗng chậm hoặc ảnh hưởng từ chế độ ăn uống, sinh hoạt. Triệu chứng thường gặp gồm ợ chua, ợ nóng, nóng rát vùng ngực hoặc khó chịu sau ăn. Vậy người bị dạ dày trào ngược do đâu, cần phải làm gì để kiểm soát triệu chứng và hạn chế tái phát?

1. Hiểu rõ về trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng các chất chứa trong dạ dày, đặc biệt là axit, pepsin hoặc dịch mật, di chuyển ngược lên thực quản. Nguyên nhân thường liên quan đến sự hoạt động bất thường của cơ vòng thực quản dưới (bộ phận có nhiệm vụ ngăn dịch vị đi ngược chiều sau khi thức ăn đã xuống dạ dày). Khi cơ vòng này bị giãn hoặc giảm khả năng đóng kín, dịch dạ dày có thể tiếp xúc với niêm mạc thực quản và gây ra các triệu chứng như nóng rát vùng ngực, ợ chua, ợ nóng, cảm giác vướng nghẹn hoặc khó chịu sau khi ăn.

Tình trạng trào ngược dạ dày có thể xuất hiện do nhiều yếu tố khác nhau. Một số trường hợp liên quan đến việc cơ thắt thực quản dưới giãn tạm thời, giảm áp lực cơ thắt hoặc nhu động thực quản hoạt động kém khiến dịch vị khó được làm sạch. Bên cạnh đó, những bất thường về cấu trúc như thoát vị hoành cũng có thể tạo điều kiện cho dịch trong dạ dày trào lên thực quản. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, axit và các thành phần trong dịch vị có thể kích thích, làm tổn thương niêm mạc thực quản và gây ra các biến chứng nếu không được kiểm soát phù hợp.

2. Người bị dạ dày vì sao dễ bị trào ngược?

Người bị dạ dày có thể xuất hiện trào ngược khi cơ chế ngăn dịch vị đi ngược lên thực quản hoạt động không hiệu quả hoặc dạ dày chịu áp lực quá lớn. Ngoài bệnh lý, cân nặng, thai kỳ, thuốc lá và thói quen ăn uống cũng có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày.

2.1. Những nguyên nhân nào khiến người bị dạ dày dễ trào ngược?

Cơ thắt thực quản dưới có nhiệm vụ đóng kín sau khi thức ăn đi xuống dạ dày, giúp ngăn axit và các chất trong dạ dày đi ngược lên thực quản. Khi cơ thắt giảm trương lực hoặc thường xuyên giãn tạm thời, dịch vị có thể trào lên và gây các triệu chứng như ợ chua, ợ nóng, nóng rát sau xương ức.

Bên cạnh đó, một số bất thường về cấu trúc và hoạt động của hệ tiêu hóa cũng có thể góp phần gây trào ngược dạ dày:

• Thoát vị hoành: Làm thay đổi vị trí và hoạt động của cơ thắt thực quản dưới, từ đó ảnh hưởng đến cơ chế chống trào ngược.

• Chậm làm rỗng dạ dày: Thức ăn và dịch vị lưu lại lâu làm tăng áp lực trong dạ dày, tạo điều kiện để dịch vị trào lên thực quản.

• Tăng áp lực ổ bụng: Ho kéo dài, thường xuyên gập người hoặc các tình trạng làm tăng áp lực trong ổ bụng có thể thúc đẩy dịch dạ dày di chuyển ngược lên.

2.2. Những ai có nguy cơ trào ngược dạ dày cao hơn?

Một số đối tượng dễ gặp tình trạng này hơn do đặc điểm cơ thể, bệnh lý hoặc thói quen sinh hoạt. Người bị dạ dày nên chú ý nếu thuộc một trong các nhóm sau:

• Người thừa cân, béo phì: Mỡ thừa vùng bụng có thể làm tăng áp lực ổ bụng và thúc đẩy dịch vị trào ngược.

• Phụ nữ mang thai: Thay đổi nội tiết có thể làm cơ thắt thực quản dưới giãn hơn, trong khi tử cung lớn dần làm tăng áp lực lên dạ dày.

• Người hút thuốc lá: Thuốc lá có thể làm giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới và ảnh hưởng đến cơ chế bảo vệ niêm mạc.

• Người mắc bệnh lý tiêu hóa: Một số tình trạng như thoát vị hoành hoặc chậm làm rỗng dạ dày có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.

• Người có thói quen ăn uống, sinh hoạt chưa phù hợp: Ăn quá no, ăn khuya, nằm ngay sau ăn hoặc sử dụng nhiều rượu bia có thể khiến triệu chứng dễ xuất hiện hơn.

• Người thường xuyên căng thẳng: Stress có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa và khiến cảm nhận các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn.

Vì vậy, người bị dạ dày nên chú ý những yếu tố có thể thúc đẩy trào ngược, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt phù hợp để kiểm soát triệu chứng. Nếu tình trạng trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân.

3. Người bị trào ngược dạ dày không nên làm những gì?

Để kiểm soát trào ngược dạ dày, người bị dạ dày cần hạn chế những thói quen có thể làm tăng áp lực lên dạ dày hoặc khiến axit dễ trào lên thực quản. Cụ thể:

• Không ăn quá no, ăn khuya hoặc nằm ngay sau khi ăn. Người bị dạ dày nên nghỉ ngơi ở tư thế phù hợp và tránh mặc quần áo quá chật quanh vùng bụng.

• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và cà phê, bởi các chất này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện hoặc khiến triệu chứng trào ngược dạ dày trở nên khó chịu hơn.

• Tránh thức ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt khi các món này thường xuyên xuất hiện trong chế độ ăn hằng ngày.

• Hạn chế thực phẩm và đồ uống có tính axit hoặc dễ kích thích triệu chứng như món cay nóng, nước ngọt có ga, chanh, quất, dứa. Những thực phẩm này có thể khiến người bị dạ dày dễ xuất hiện ợ nóng, ợ chua và các biểu hiện trào ngược.

Trào ngược dạ dày có thể được kiểm soát tốt hơn khi người bệnh chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và duy trì những thói quen lành mạnh mỗi ngày. Hy vọng những thông tin trên đã giúp người bị dạ dày hiểu rõ hơn về nguyên nhân, yếu tố nguy cơ cũng như cách hạn chế các triệu chứng khó chịu. Nếu tình trạng trào ngược kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, bạn nên thăm khám bác sĩ để được đánh giá và điều trị phù hợp.