Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày có khác nhau không?

Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày là hai bệnh lý phổ biến thuộc hệ tiêu hóa, gây ra nhiều biểu hiện khó chịu và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống. Vậy hai bệnh lý này là gì, có phải là một bệnh không, có cách nào để nhận biết hay không? Cùng Thu Cúc TCI tìm hiểu lời giải đáp thông qua bài viết dưới đây.

1. Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày là bệnh lý thế nào?

Theo Bumrungrad International Hospital (Thái Lan), hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn chức năng đặc trưng bởi đau bụng, khó chịu hoặc đầy hơi liên quan đến việc đi đại tiện hoặc thay đổi thói quen đại tiện mà không có bất thường về cấu trúc. IBS có thể được kích hoạt bởi căng thẳng, một số loại thực phẩm, nhiễm trùng hoặc thay đổi nội tiết tố,..

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn chức năng phổ biến ở hệ tiêu hóa

Đối với bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), theo Gleneagles Hospital (Singapore), bệnh còn được gọi là trào ngược axit hoặc ợ nóng, là bệnh tiêu hóa mạn tính. Bệnh xảy ra khi axit trong dạ dày trào ngược lên thực quản (ống dẫn thức ăn). Tình trạng trào ngược axit này gây kích ứng và đôi khi có thể làm tổn thương lớp niêm mạc thực quản. Axit dạ dày cũng có thể tiếp xúc với dây thanh hoặc thậm chí tràn ngược vào phổi.

Trong quá trình tiêu hóa bình thường, van cơ giữa dạ dày và thực quản, gọi là cơ thắt thực quản dưới, mở ra để đưa thức ăn vào dạ dày và đóng lại để ngăn thức ăn và dịch axit dạ dày trào ngược vào thực quản. GERD thường xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu hoặc khiếm khuyết, tình trạng này khiến cho axit dạ dày tràn ngược vào thực quản.

2. Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày có khác nhau không, khác nhau thế nào (nếu có)?

2.1. Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày có phải là một không?

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn chức năng đường ruột, trong khi trào ngược dạ dày thực quản (GERD) liên quan đến trào ngược axit. Mỗi bệnh có nguyên nhân và biến chứng tiềm ẩn khác nhau. Bởi vậy, mặc dù có nhiều có nhiều nghiên cứu chứng minh có sự liên quan giữa hai bệnh lý này, đây vẫn là hai bệnh lý khác nhau.

2.2. Cách phân biệt hai bệnh lý IBS và GERD dựa trên triệu chứng

Có thể phân biệt hai bệnh lý này dựa trên các triệu chứng khác biệt nhau như sau: 

• Hội chứng ruột kích thích (IBS) đặc trưng bởi các triệu chứng phổ biến bao gồm táo bón, tiêu chảy, táo bón và tiêu chảy xen kẽ, đầy hơi quá mức, cảm giác muốn đi đại tiện, cảm giác đi ngoài không hết,.. Ngoài ra, theo Nerve Health, IBS thường được chẩn đoán dựa trên triệu chứng đau bụng kéo dài ít nhất 12 tuần trong một năm, kèm theo ít nhất hai trong số các triệu chứng sau: Thay đổi tần suất đi ngoài, thay đổi về hình dạng phân, cơn đau thay đổi trong quá trình đi đại tiện.

Tuy nhiên, các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích (IBS) trùng lặp với các bệnh lý khác như không dung nạp lactose, do đó người mắc các triệu chứng trên cần thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.

• Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản (GERD) đặc trưng bởi các triệu chứng ợ hơi xuất hiện với tần suất cao, kể cả khi bụng đói, cảm giác nóng rát lan từ dạ dày hoặc vùng ngực dưới lên cổ, kèm vị chua trong miệng, tình trạng ợ chua do dịch hoặc thức ăn trào lên họng, thường rõ hơn sau ăn và nặng về ban đêm. 

Người bệnh cũng có thể buồn nôn, nôn khi ăn quá no hoặc nằm ngay sau bữa ăn, kèm cảm giác nóng, tức ngực. Một số dấu hiệu khác là tăng tiết nước bọt, khó nuốt hoặc cảm giác vướng nghẹn ở cổ họng. Khi trào ngược xảy ra vào ban đêm, bệnh còn có thể gây ho kéo dài, viêm thanh quản, làm khởi phát hoặc nặng hơn các triệu chứng hen suyễn, đồng thời khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Tuy nhiên, nên thăm khám để được chẩn đoán chuyên khoa, từ đó phát hiện đúng bệnh và điều trị hiệu quả, đặc biệt là với những trường hợp xuất hiện triệu chứng của cả hai bệnh lý này.

3. Hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày ảnh hưởng qua lại lẫn nhau ko và như thế nào?

Theo PubMed, có đến 79% bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) báo cáo các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản (GERD), và có đến 71% bệnh nhân GERD báo cáo các triệu chứng hội chứng ruột kích thích (IBS). 

Một số người băn khoăn hội chứng ruột kích thích gây trào ngược dạ dày hay không và ngược lại, hoặc chúng có liên hệ với nhau hay không. Có hai giả thuyết chính giải thích sự xuất hiện phổ biến của các triệu chứng IBS ở bệnh nhân GERD. 

• Giả thuyết đầu tiên cho rằng GERD và IBS có biểu hiện chồng chéo nhau ở một số lượng đáng kể bệnh nhân. Giả thuyết này được hỗ trợ bởi các nghiên cứu di truyền và sự tương đồng trong các bất thường cảm giác vận động đường tiêu hóa, có thể do rối loạn đường tiêu hóa nói chung của cơ trơn hoặc các dây thần kinh cảm giác hướng tâm. 
• Giả thuyết thứ hai cho rằng các triệu chứng giống IBS là một phần của phổ biểu hiện GERD, được hỗ trợ bởi các nghiên cứu chứng minh sự cải thiện các triệu chứng giống IBS ở bệnh nhân GERD được điều trị chống trào ngược. 

Mối quan hệ chặt chẽ giữa GERD và IBS có thể được giải thích bởi GERD ảnh hưởng đến các mức độ khác nhau của đường tiêu hóa hoặc tỷ lệ chồng chéo cao giữa GERD và IBS do rối loạn chức năng đường tiêu hóa tiềm ẩn tương tự.

Theo Everyday Health, mối liên hệ giữa GERD và IBS chủ yếu là giả thuyết nhưng có lẽ liên quan đến sự nhạy cảm tăng cao của hệ tiêu hóa.

Có thể thấy, hội chứng ruột kích thích và trào ngược dạ dày là hai bệnh lý khác nhau về cơ chế và vị trí tổn thương, song vẫn có những giả thuyết đặt ra về sự liên quan chặt chẽ và tỷ lệ đồng mắc cao. Sự chồng lấp triệu chứng và các rối loạn chức năng chung của đường tiêu hóa, đặc biệt là tăng nhạy cảm nội tạng và rối loạn vận động, khiến việc phân biệt và điều trị trở nên phức tạp hơn. Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc phối hợp nhiều biểu hiện ở cả đường tiêu hóa trên và dưới, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán toàn diện, điều trị phù hợp, cải thiện hiệu quả kiểm soát triệu chứng và chất lượng cuộc sống lâu dài.

Nguồn: pubmed, bumrungrad, nervahealth, everydayhealth