Biến chứng chọc dịch ổ bụng có thể gặp, chỉ định và chống chỉ định

Biến chứng chọc dịch ổ bụng là vấn đề y khoa không thể xem nhẹ, có thể xảy ra nếu thủ thuật không được chỉ định đúng hoặc thực hiện không đúng kỹ thuật. Dù chọc dịch ổ bụng thường được áp dụng để chẩn đoán và điều trị các bệnh lý như cổ trướng, nhiễm trùng hay ung thư, người bệnh vẫn có nguy cơ gặp phải các biến chứng như nhiễm trùng, chảy máu, tụt huyết áp hoặc tổn thương cơ quan lân cận nếu không được theo dõi và chăm sóc phù hợp.

1. Các biến chứng chọc dịch ổ bụng có thể gặp

Nhiều người thắc mắc “chọc dịch ổ bụng có nguy hiểm không?” hay “chọc dịch ổ bụng có đau không?”. Thực tế, đây là thủ thuật tương đối đơn giản, ít đau và an toàn nếu được thực hiện đúng quy trình và theo dõi chặt chẽ trước – trong – sau thủ thuật. Các biến chứng chọc dịch ổ bụng tuy không phổ biến nhưng vẫn có thể xảy ra bao gồm:

• Quai ruột che đầu kim: Trong lúc hút dịch, dịch có thể chảy chậm hoặc ngừng dù ổ bụng vẫn còn dịch. Nguyên nhân thường do quai ruột áp vào đầu kim. Bác sĩ sẽ xử lý bằng cách đổi tư thế người bệnh hoặc điều chỉnh hướng kim. Trường hợp này đa phần không nguy hiểm và hiếm khi gây tổn thương nghiêm trọng.
• Kim chọc vào ruột: Đây là biến chứng rất hiếm, thường gặp ở trẻ nhỏ không hợp tác. Khi xảy ra, bác sĩ sẽ rút kim ngay, xử trí vị trí chọc và theo dõi sát các dấu hiệu đau bụng, sốt để can thiệp kịp thời nếu cần.
• Kim chọc vào mạch máu: Dấu hiệu nhận biết là có máu lẫn trong dịch hút ra. Khi phát hiện, thủ thuật sẽ được dừng ngay để tránh nguy cơ biến chứng nặng hơn, đặc biệt ở người có nguy cơ nhiễm trùng máu.
• Nhiễm khuẩn thứ phát: Biến chứng này có thể xảy ra nếu khâu sát khuẩn không đảm bảo hoặc thao tác không đúng kỹ thuật. Người bệnh có thể sốt, đau bụng, sưng đỏ tại vị trí chọc kim và cần được xử trí sớm.
• Choáng do hút quá nhiều dịch hoặc hút quá nhanh: Khi lượng dịch rút ra lớn, người bệnh có thể chóng mặt, tụt huyết áp, tim đập nhanh, lạnh người. Bác sĩ sẽ giảm tốc độ hút hoặc truyền dịch bù để ổn định tình trạng.

Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp hạn chế tối đa các biến chứng chọc dịch ổ bụng.

2. Chỉ định chọc  dịch ổ bụng

Mục đích của chọc dịch ổ bụng là lấy mẫu dịch để xét nghiệm giúp bác sĩ xác định được nguyên nhân của tích tụ dịch hoặc giảm áp lực lên các cơ quan nội tạng do lượng dịch trong ổ bụng quá lớn. Những trường hợp được chỉ định chọc dịch ổ bụng bao gồm: 

• Bệnh nhân có nghi ngờ viêm phúc mạc hoặc xuất huyết trong ổ bụng. 
• Bệnh nhân có chẩn đoán nhiễm trùng dịch màng bụng. 
• Bệnh nhân cần thực hiện xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây ra tình trạng ứ đọng dịch trong khoang bụng. 
• Bệnh nhân có dấu hiệu giảm bớt lượng dịch với tình trạng cổ trướng nặng, hoặc gây ảnh hưởng nặng đến chức năng thận, hệ tiêu hoá, đau ngực và hệ hô hấp. 
• Người bệnh cần kiểm tra các tổn thương hoặc tình trạng nhiễm trùng có thể xảy ra khi chấn thương. 
• Người bệnh theo dõi và kiểm tra một số bệnh lý như ung thư, chẳng hạn như là ung thư gan. 
• Người bệnh thực hiện khi đó là bệnh nhi bị cổ trướng, khó thở. 
• Ở phụ nữ đang mang thai, dịch quá nhiều có thể gây ảnh hưởng lớn tới sức khỏe thai nhi. 

3. Chống chỉ định chọc dịch ổ bụng

Phương pháp chọc dịch ổ bụng mặc dù không chống chỉ định tuyệt đối, những bác sĩ cần đánh giá kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ biến chứng để đưa ra quyết định có thực hiện hay không. Một số trường hợp có thể bị chống chỉ định chọc dịch ổ bụng bao gồm: 

• Những người có vấn đề về tình trạng đông máu hoặc bị chảy máu nhiều, vì nguy cơ tái biến.
• Những người mắc bệnh lý tim mạch như rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim…
• Những người bị chứng sợ hãi và không thể tham gia được.

Tóm lại, chọc dịch ổ bụng là một thủ thuật quan trọng trong chẩn đoán và điều trị, nhưng không hoàn toàn không có rủi ro. Nếu thực hiện không đúng chỉ định, kỹ thuật không đảm bảo hoặc người bệnh không được theo dõi sát sau thủ thuật, biến chứng chọc dịch ổ bụng có thể xảy ra, ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình hồi phục. Vì vậy, người bệnh cần được thực hiện tại cơ sở y tế uy tín, bởi đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm, đồng thời tuân thủ hướng dẫn theo dõi và chăm sóc sau thủ thuật để đảm bảo an toàn tối đa.