Barrett thực quản có chữa khỏi không, những điều cần biết về điều trị và theo dõi
Barrett thực quản là tình trạng niêm mạc thực quản bị thay đổi do tiếp xúc kéo dài với axit trào ngược từ dạ dày. Đây được xem là tổn thương tiền ung thư, khiến nhiều người lo lắng liệu Barrett thực quản có chữa khỏi không, có thể điều trị dứt điểm hay vẫn có nguy cơ tái phát về sau.
1. Barrett thực quản có chữa khỏi không? Vì sao?
Barrett thực quản là tình trạng niêm mạc thực quản bị biến đổi bất thường sau thời gian dài tiếp xúc với axit trào ngược từ dạ dày. Thay vì lớp tế bào vảy bình thường, niêm mạc thực quản dần xuất hiện các tế bào dạng trụ giống niêm mạc ruột. Đây được xem là một dạng tổn thương thực quản Barrett có nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.
Nhiều người lo lắng liệu Barrett thực quản có chữa được không. Thực tế, nếu phát hiện sớm khi tổn thương mới ở giai đoạn biến đổi niêm mạc và chưa xuất hiện ung thư, bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt, thậm chí loại bỏ vùng tổn thương bằng các phương pháp điều trị phù hợp.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Barrett thực quản là tình trạng liên quan đến biến đổi cấu trúc tế bào nên không phải lúc nào niêm mạc cũng phục hồi hoàn toàn như ban đầu. Nếu tổn thương đã tiến triển đến loạn sản nặng hoặc ung thư thực quản, việc điều trị sẽ phức tạp hơn và khả năng chữa khỏi giảm đi đáng kể.
2. Mục tiêu điều trị Barrett thực quản thường là gì?
Ở người mắc Barrett thực quản, mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở việc giảm triệu chứng khó chịu mà còn hướng tới kiểm soát nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản. Các mục tiêu điều trị chính thường gồm:
- Kiểm soát tình trạng trào ngược dạ dày thực quản
- Giảm tổn thương và viêm niêm mạc thực quản
- Phát hiện sớm loạn sản hoặc ung thư nếu xuất hiện
- Ngăn Barrett thực quản tiến triển nặng hơn
- Cải thiện chất lượng sống cho người bệnh
Trong đó, kiểm soát trào ngược được xem là yếu tố nền tảng vì axit dạ dày tiếp xúc kéo dài chính là nguyên nhân khiến niêm mạc thực quản tiếp tục bị tổn thương. Việc điều trị trào ngược tích cực từ sớm có thể giúp giảm nguy cơ tiến triển ung thư tốt hơn so với chỉ xử lý khi triệu chứng đã nặng.
3. Các phương pháp điều trị Barrett thực quản
Theo John Hopkins Medicine, việc điều trị Barrett thực quản thường được cá thể hóa tùy theo mức độ tổn thương, tình trạng loạn sản và mức độ trào ngược của người bệnh. Mục tiêu chính là kiểm soát axit dạ dày, hạn chế tổn thương tiến triển và giảm nguy cơ ung thư thực quản.
3.1. Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống
Đây là nền tảng quan trọng trong điều trị Barrett thực quản, đặc biệt ở người có trào ngược dạ dày thực quản kéo dài. Một số thay đổi thường được khuyến nghị gồm:
- Hạn chế thực phẩm làm tăng tiết axit như cà phê, trà đặc, đồ uống chứa caffeine
- Tránh rượu bia, nước có gas, bạc hà, socola và thức ăn nhiều chất béo
- Không ăn quá no hoặc ăn khuya
- Giữ tư thế thẳng sau ăn, tránh nằm ngay sau bữa ăn
- Kê cao đầu khi ngủ
- Giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì
- Ngừng hút thuốc lá
Những điều chỉnh này giúp giảm tần suất trào ngược và hạn chế kích thích lên niêm mạc thực quản.
3.2. Điều trị bằng thuốc
Nếu thay đổi lối sống chưa đủ kiểm soát triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhằm giảm axit và cải thiện trào ngược. Các nhóm thuốc thường dùng gồm:
- Thuốc kháng axit: giúp giảm nhanh triệu chứng ợ nóng hoặc nóng rát nhẹ.
- Thuốc kháng histamin H2: hỗ trợ giảm tiết axit dạ dày.
- Thuốc ức chế bơm proton (PPI): nhóm thuốc quan trọng nhất trong điều trị Barrett thực quản vì giúp kiểm soát axit mạnh và kéo dài hơn.
- Thuốc tăng nhu động tiêu hóa: hỗ trợ tăng vận động đường tiêu hóa trên, giúp thức ăn xuống dạ dày nhanh hơn và giảm trào ngược.
Trong nhiều trường hợp, thuốc cần được sử dụng lâu dài theo hướng dẫn của bác sĩ để duy trì hiệu quả kiểm soát bệnh.
3.3. Điều trị với phẫu thuật và nội soi can thiệp
Nếu Barrett thực quản xuất hiện loạn sản hoặc nguy cơ tiến triển ung thư, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp can thiệp nội soi nhằm loại bỏ vùng niêm mạc bất thường. Một số kỹ thuật hiện nay gồm:
- Cắt niêm mạc qua nội soi
- Đốt niêm mạc bằng sóng cao tần
- Liệu pháp đông lạnh
- Các kỹ thuật phá hủy mô bất thường khác
Mục tiêu là loại bỏ vùng tổn thương trước khi tiến triển thành ung thư xâm lấn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật nếu trào ngược dạ dày quá nặng, điều trị nội khoa không hiệu quả hay Barrett tiến triển nặng, có nguy cơ ung thư cao. Phẫu thuật cũng thường nhằm tăng cường hàng rào chống trào ngược giữa dạ dày và thực quản, giúp hạn chế axit trào ngược lâu dài.
3.4. Theo dõi nội soi định kỳ
Barrett thực quản là tình trạng có khả năng tái phát và nguy cơ ác tính cao, nên người bệnh thường cần được nội soi theo dõi định kỳ, ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện. Mục tiêu của việc theo dõi là phát hiện sớm loạn sản hoặc các biến đổi ác tính trước khi tổn thương tiến triển sâu hơn.
Tần suất nội soi sẽ phụ thuộc mức độ Barrett thực quản, tình trạng loạn sản và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể kết hợp sinh thiết để đánh giá mô học nếu phát hiện vùng nghi ngờ.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại tình trạng bỏ sót ung thư ống tiêu hóa, tức không phát hiện tổn thương trong vòng 3 năm sau lần nội soi trước đó. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ bỏ sót ung thư tiêu hóa trên khoảng 6 – 11,3%.
Nguyên nhân thường liên quan đến tổn thương quá nhỏ, dạng phẳng khó nhận biết, kinh nghiệm người thực hiện hoặc giới hạn của hệ thống hình ảnh nội soi thông thường.
Chính vì vậy, nâng cấp công nghệ nội soi đang trở thành yếu tố rất quan trọng trong theo dõi các bệnh lý có nguy cơ phát triển thành ung thư cao như Barrett thực quản. Hiện nay, Thu Cúc TCI là đơn vị đầu tiên đưa vào ứng dụng thực tế công nghệ nội soi siêu phóng đại cấp độ tế bào Endocyto 520x.
Công nghệ nội soi này có khả năng phóng đại hình ảnh ở mức rất cao, hỗ trợ quan sát bất thường ngay từ cấp độ tế bào trong quá trình nội soi. Không chỉ dừng ở khả năng phóng đại, Endocyto 520x còn được tích hợp nhiều công nghệ hình ảnh tăng cường như NBI, TXI, RDI, EDOF cùng AI hỗ trợ thời gian thực, giúp làm rõ cấu trúc niêm mạc, nhận diện vi mạch bất thường và tăng khả năng phát hiện tổn thương nhỏ hoặc giai đoạn sớm.
Nhờ đó, Endocyto 520x hỗ trợ nâng cao độ chính xác trong phát hiện, đánh giá bất thường tiêu hóa, định hướng sinh thiết đúng vùng nghi ngờ và giảm sinh thiết lan man không cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả theo dõi và tầm soát ung thư tiêu hóa sớm.
4. Barrett thực quản có tái phát không và bao lâu cần theo dõi bằng nội soi?
Câu trả lời là có thể tái phát, ngay cả khi vùng Barrett đã được điều trị hoặc loại bỏ trước đó. Nguyên nhân chính là do tình trạng trào ngược dạ dày thực quản vẫn có thể tiếp tục diễn ra và gây kích thích niêm mạc thực quản trong thời gian dài. Chính vì lý do đó, Barrett thực quản cần được theo dõi định kỳ với nội soi tùy từng trường hợp, cụ thể:
- Theo Mayo Clinic, nếu Barrett thực quản không có loạn sản, người bệnh thường được nội soi kiểm tra lại sau khoảng 1 năm đầu tiên. Nếu ổn định, các lần theo dõi tiếp theo có thể cách nhau khoảng 3 – 5 năm.
- Mặt khác, các trường hợp loạn sản mức độ nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định nội soi lại sau khoảng 6 tháng và tiếp tục theo dõi định kỳ mỗi 6 – 12 tháng tùy đáp ứng điều trị.
- Nếu xuất hiện loạn sản mức độ cao, nguy cơ ung thư thực quản tăng lên đáng kể. Khi đó, người bệnh thường cần điều trị can thiệp như cắt niêm mạc, đốt sóng cao tần, liệu pháp đông lạnh hoặc phẫu thuật, đồng thời theo dõi sát hơn sau điều trị.
Ngoài ra, nếu lần nội soi đầu tiên ghi nhận tình trạng viêm thực quản nhiều, bác sĩ có thể điều trị kiểm soát axit trước rồi nội soi đánh giá lại sau vài tháng.
Barrett thực quản có chữa khỏi không phụ thuộc vào mức độ tổn thương và thời điểm phát hiện bệnh. Dù không phải trường hợp nào cũng phục hồi hoàn toàn niêm mạc thực quản, nhưng điều trị đúng cách có thể giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ ung thư và cải thiện chất lượng sống lâu dài. Nếu có triệu chứng trào ngược kéo dài, ợ nóng thường xuyên hoặc đã được chẩn đoán Barrett thực quản, người bệnh nên theo dõi định kỳ tại cơ sở uy tín có hệ thống nội soi hiện đại để tăng khả năng phát hiện sớm bất thường và điều trị kịp thời.
