Điều trị sỏi niệu quản 1/3 giữa như thế nào?
Sỏi niệu quản ⅓ giữ dễ gây đau quặn, tắc nghẽn dòng nước tiểu và tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bài viết dưới đây giải thích ngắn gọn sỏi niệu quản 1/3 giữa là gì, điều trị sỏi niệu quản ⅓ giữa thế nào và giúp người bệnh hiểu rõ lựa chọn phù hợp nhất.
1. Sỏi niệu quản 1/3 giữa là gì?
Sỏi niệu quản 1/3 giữa là tình trạng viên sỏi mắc lại ở đoạn giữa của niệu quản – ống dẫn nước tiểu nối từ thận xuống bàng quang. So với sỏi ở các vị trí khác, sỏi tại 1/3 giữa thường khó tự đào thải và khó xử lý hơn.
Về bản chất, sỏi không hình thành trong niệu quản mà xuất phát từ thận. Khi theo dòng nước tiểu di chuyển xuống, sỏi có thể bị kẹt lại ở đoạn giữa niệu quản. Nếu kích thước đủ lớn, sỏi có thể gây tắc nghẽn đường tiểu, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiết niệu và chức năng thận.
Niệu quản là một ống dài khoảng 25cm, đường kính chỉ 2 – 4mm, có nhiệm vụ dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Với cấu trúc dài và hẹp như vậy, niệu quản cần luôn thông thoáng để nước tiểu thoát xuống thuận lợi và đào thải chất cặn ra ngoài.
Ở giai đoạn đầu, sỏi kẹt tại niệu quản có thể còn nhỏ và chưa gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, theo thời gian, các khoáng chất trong nước tiểu tiếp tục lắng đọng, khiến viên sỏi tăng dần kích thước, cản trở dòng chảy nước tiểu và dẫn đến ứ nước thận.
Sỏi niệu quản 1/3 giữa là sỏi thận bị kẹt tại đoạn niệu quản chéo qua động mạch chậu vị trí được đánh giá là dễ gây biến chứng và gây nhiều khó khăn trong điều trị, đòi hỏi theo dõi và xử trí đúng thời điểm.
1.2. Sỏi niệu quản ⅓ giữa ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe?
Sỏi niệu quản 1/3 giữa không chỉ gây đau mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời.
- Ứ nước thận, giãn đài bể thận
Khi sỏi nằm ở đoạn 1/3 giữa niệu quản, dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang có thể bị cản trở. Nước tiểu ứ lại ngày càng nhiều khiến thận nhanh chóng rơi vào tình trạng thận ứ nước, lâu dần gây giãn đài bể thận. Sự ứ đọng này tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến viêm đài bể thận, viêm thận, giãn niệu quản và làm suy giảm chức năng lọc máu của thận. Ở những trường hợp nặng, người bệnh đau kéo dài, khó kiểm soát và có thể phải can thiệp dẫn lưu hoặc phẫu thuật. Nếu tổn thương thận tiến triển, nguy cơ suy thận là rất cao.
- Viêm đường tiết niệu
Nhiều người mắc sỏi niệu quản 1/3 giữa đều gặp viêm đường tiết niệu. Sỏi di chuyển trong niệu quản gây cọ xát, làm tổn thương niêm mạc, chảy máu vi thể và tạo điều kiện cho vi khuẩn trong nước tiểu xâm nhập. Người bệnh thường có biểu hiện sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, đau vùng hông lưng, cơn đau có thể lan xuống bẹn và xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài.
- Suy thận cấp và suy thận mạn
Sỏi niệu quản 1/3 giữa gây tắc nghẽn kéo dài, đặc biệt khi kèm thận ứ nước và nhiễm trùng tiết niệu, có thể dẫn đến tổn thương thận cấp. Trường hợp tắc hoàn toàn niệu quản, nước tiểu không thoát được sẽ gây vô niệu và suy thận cấp do chất thải không được đào thải. Nếu tình trạng viêm và ứ nước diễn ra lâu ngày, thận có thể bị tổn thương không hồi phục, dẫn đến suy thận mạn và người bệnh có nguy cơ phải điều trị thay thế thận lâu dài.
2. Điều trị sỏi niệu quản 1/3 giữa như thế nào?
2.1. Điều trị sỏi niệu quản ⅓ giữa bằng nội khoa (dùng thuốc)
Phương pháp này thường được áp dụng cho trường hợp sỏi nhỏ (thường dưới khoảng 5mm) và không gây tắc nghẽn nghiêm trọng.
Thông thường, bác sĩ sẽ kê thuốc giãn niệu quản và giảm đau, đồng thời theo dõi quá trình sỏi di chuyển ra ngoài theo đường tiểu tự nhiên.
2.2. Điều trị ngoại khoa sỏi niệu quản ⅓ giữa
Khi sỏi niệu quản 1/3 giữa không đáp ứng nội khoa, kích thước lớn, gây tắc nghẽn, đau dữ dội hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp loại bỏ sỏi.
Tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL)
Theo NCBI (Hoa Kỳ), phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích sử dụng sóng xung kích để phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ hơn, giúp chúng dễ dàng di chuyển ra ngoài theo nước tiểu. Đây là thủ thuật ít xâm lấn và là lựa chọn phù hợp với nhiều trường hợp sỏi ở đoạn niệu quản giữa.
Tuy nhiên, không phải lúc nào đây cũng là lựa chọn tốt nhất để điều trị sỏi niệu quản 1 3 giữa. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự thành công của can thiệp bao gồm: Thành phần sỏi (sỏi được tạo thành từ Cystine và một số loại canxi không bị phân hủy dưới sóng xung kích), vị trí sỏi (sỏi trong niệu quản rất hẹp có thể gặp khó khăn khi đào thải hoặc lấy ra ngay cả sau khi vỡ), kích thước sỏi, bệnh nền,.. có thể làm cho ESWL kém hiệu quả hơn.
Tán sỏi nội soi ngược dòng
Tán sỏi nội soi ngược dòng là phương pháp thường được áp dụng trong điều trị sỏi niệu quản 1/3 giữa. Với kỹ thuật này, bác sĩ đưa ống nội soi mềm đi qua niệu đạo, vào bàng quang rồi tiếp cận trực tiếp niệu quản nơi có viên sỏi. Khi xác định đúng vị trí sỏi niệu quản, năng lượng laser sẽ được sử dụng để tán vỡ sỏi thành những mảnh rất nhỏ. Các mảnh sỏi sau đó được lấy ra ngoài hoặc theo nước tiểu đào thải tự nhiên ra khỏi cơ thể.
Tán sỏi qua da hoặc phẫu thuật mở:
Được cân nhắc khi sỏi rất lớn, phức tạp hoặc không thể xử lý bằng các phương pháp ít xâm lấn. Với tiến bộ y học, phẫu thuật sỏi niệu quản bằng mổ mở truyền thống hiện nay rất ít dùng.
Sỏi niệu quản 1/3 giữa tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho chức năng thận nếu chậm can thiệp. Việc điều trị sỏi niệu quản 1/3 giữa cần dựa trên kích thước sỏi, mức độ tắc nghẽn, biến chứng kèm theo và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa tiết niệu sớm để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương án điều trị phù hợp, tránh biến chứng lâu dài.
Nguồn tham khảo: National Center for Biotechnology Information (NCBI) – Hoa Kỳ
