Cần khám gì để biết suy thận?

Suy thận thường tiến triển âm thầm nên nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã nặng. Vì vậy, không ít người băn khoăn khám gì để biết suy thận và cần thực hiện những xét nghiệm nào để kiểm tra chức năng thận chính xác. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện bất thường kịp thời, từ đó có hướng điều trị và bảo vệ chức năng thận hiệu quả hơn.

1. Vì sao cần phát hiện suy thận sớm?

Suy thận là bệnh lý nguy hiểm nhưng thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài, đặc biệt ở giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, việc phát hiện sớm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Ở giai đoạn đầu, dù thận đã bắt đầu bị tổn thương nhưng các phần thận còn lại vẫn có khả năng hoạt động bù trừ nên người bệnh thường không nhận thấy bất thường. Nếu được phát hiện kịp thời, bác sĩ có thể đưa ra hướng điều trị phù hợp như kiểm soát huyết áp, đường huyết, điều chỉnh chế độ ăn uống và sử dụng thuốc để làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận.

Ngược lại, khi bệnh được phát hiện muộn, chức năng thận thường đã suy giảm nghiêm trọng và rất khó phục hồi. Lúc này, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng như tăng huyết áp kéo dài, thiếu máu, phù nề, rối loạn điện giải, bệnh tim mạch hoặc thậm chí phải chạy thận nhân tạo. Không chỉ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, việc điều trị ở giai đoạn muộn cũng phức tạp và tốn kém hơn nhiều.

Ngoài ra, phát hiện sớm suy thận còn giúp người bệnh chủ động thay đổi lối sống để bảo vệ thận tốt hơn, như hạn chế ăn mặn, không lạm dụng thuốc giảm đau, bỏ thuốc lá và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tiểu đường hay cao huyết áp. Vậy làm sao để biết suy thận?

2. Bác sĩ sẽ hỏi gì khi khám nghi ngờ suy thận?

Bác sĩ sẽ khám gì để biết suy thận? Khi khám nghi ngờ suy thận, bác sĩ thường hỏi về các triệu chứng như mệt mỏi, phù chân, tiểu đêm nhiều, tiểu ít, nước tiểu có bọt, chán ăn hoặc khó thở. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang suy giảm.

Bạn có thường xuyên mệt mỏi, chán ăn hoặc buồn nôn không?
Gần đây bạn có bị phù chân, phù mặt hoặc tăng cân bất thường không?
Bạn có đi tiểu đêm nhiều, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc có bọt không?
Bạn có mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch không?
Bạn từng bị sỏi thận, nhiễm trùng tiểu hay bệnh thận trước đây chưa?
Bạn có đang dùng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng kéo dài không?
Trong gia đình có ai mắc bệnh thận hoặc từng chạy thận nhân tạo không?
Bạn có hút thuốc, uống rượu bia hoặc ăn mặn thường xuyên không?
Gần đây bạn có khó thở, mất ngủ hoặc chuột rút nhiều không?
Bạn đã từng kiểm tra chức năng thận hoặc xét nghiệm nước tiểu trước đây chưa?

Sau khi hỏi bệnh và khám lâm sàng, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc siêu âm thận để đánh giá chức năng thận chính xác hơn.

3. Xét nghiệm máu nào giúp phát hiện suy thận?

Khám suy thận như thế nào là băn khoăn của nhiều người. Thực tế, các xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng trong phát hiện và theo dõi suy thận. Trong đó, creatinine máu và độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) là hai chỉ số quan trọng nhất.

Creatinine máu: Creatinine là chất thải sinh ra từ hoạt động của cơ bắp và được thận lọc ra ngoài. Khi chức năng thận suy giảm, nồng độ creatinine trong máu sẽ tăng lên.
eGFR (độ lọc cầu thận ước tính): Đây là chỉ số giúp đánh giá khả năng lọc máu của thận dựa trên creatinine, tuổi và giới tính. eGFR càng thấp cho thấy chức năng thận càng suy giảm. Nếu eGFR dưới 60 ml/phút/1,73m² kéo dài, có thể gợi ý bệnh thận mạn.

Ngoài ra để trả lời câu hỏi khám gì để biết suy thận, bác sĩ có thể chỉ định thêm:

Ure máu: Tăng khi thận lọc chất thải kém.
Điện giải máu (natri, kali, canxi, phốt pho): Giúp phát hiện rối loạn điện giải do suy thận.
Công thức máu: Kiểm tra thiếu máu – biến chứng thường gặp ở bệnh thận mạn.
Khí máu hoặc bicarbonate máu: Đánh giá tình trạng toan chuyển hóa do chức năng thận suy giảm.

4. Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện gì?

Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương thận và đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán bệnh thận mạn.

Tiểu đạm vi thể (microalbumin niệu): Đây là dấu hiệu sớm và nhạy cảm của tổn thương thận. Khi cầu thận bị tổn thương, protein sẽ rò rỉ vào nước tiểu thay vì được giữ lại trong máu.
Tỷ lệ albumin/creatinine niệu (ACR): Xét nghiệm này giúp phát hiện sớm tình trạng tiểu đạm, đồng thời hỗ trợ chẩn đoán và phân loại mức độ bệnh thận mạn.
Tiểu máu: Sự xuất hiện của hồng cầu trong nước tiểu có thể là dấu hiệu của tổn thương thận hoặc các bệnh lý đường tiết niệu.

Ngoài ra, tổng phân tích nước tiểu còn giúp bác sĩ đánh giá khả năng bài tiết của thận và theo dõi tiến triển của bệnh theo thời gian.

5. Siêu âm thận có vai trò gì?

Siêu âm thận là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát cấu trúc và hình dạng của thận một cách chi tiết. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện các bất thường như thận nhỏ, giãn đài bể thận, sỏi thận, nang thận, khối u hoặc tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu.

Ngoài ra, siêu âm còn giúp đánh giá kích thước và vị trí của thận, hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân gây suy thận và theo dõi tiến triển của bệnh theo thời gian. Đây là kỹ thuật đơn giản, không đau và không sử dụng tia xạ nên thường được chỉ định sớm khi nghi ngờ bệnh thận.

6. Khi nào cần làm thêm xét nghiệm chuyên sâu?

Khám gì để biết suy thận ngoài xét nghiệm cơ bản, người bệnh thường được chỉ định làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu khi kết quả xét nghiệm cơ bản cho thấy chức năng thận bất thường hoặc có nguy cơ cao mắc bệnh thận.

Bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện thêm siêu âm, CT Scan, xét nghiệm microalbumin niệu, độ thanh thải creatinin hoặc sinh thiết thận trong các trường hợp:

Creatinin máu tăng hoặc eGFR giảm bất thường.
Có protein niệu, tiểu máu hoặc thay đổi bất thường trong xét nghiệm nước tiểu.
Nghi ngờ có sỏi thận, tắc nghẽn đường tiểu, nang thận hoặc khối u.
Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn cần theo dõi tiến triển bệnh.
Chức năng thận suy giảm nhanh nhưng chưa rõ nguyên nhân.
Trước và sau ghép thận hoặc trước khi dùng thuốc cản quang.
Bệnh nhân nặng như nhiễm khuẩn huyết, hồi sức tích cực hoặc sau phẫu thuật lớn.

Các xét nghiệm chuyên sâu giúp bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương thận, tìm nguyên nhân chính xác và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

7. Những dấu hiệu cảnh báo nên đi khám thận sớm

Nhiều trường hợp suy thận diễn tiến âm thầm nên người bệnh dễ chủ quan. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, bạn nên đi khám sớm để kiểm tra chức năng thận:

Mệt mỏi, suy nhược kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.
Tiểu nhiều, tiểu ít bất thường hoặc tiểu đêm thường xuyên.
Nước tiểu có bọt, đổi màu, có mùi lạ hoặc lẫn máu.
Phù chân, phù tay hoặc sưng mặt do cơ thể giữ nước.
Đau lưng, đau vùng hông kéo dài không rõ nguyên nhân.
Da ngứa, phát ban hoặc khô kéo dài.
Hơi thở có mùi hôi, miệng có vị kim loại.
Khó thở, hụt hơi hoặc ngáy to kéo dài khi ngủ.
Tăng huyết áp khó kiểm soát.

Ngoài ra, người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên kiểm tra chức năng thận định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Có thể thấy việc làm sao để biết suy thận sớm sẽ giúp người bệnh có cơ hội kiểm soát bệnh tốt hơn, làm chậm tiến triển tổn thương thận và hạn chế nhiều biến chứng nguy hiểm. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh nên chủ động đi khám và kiểm tra chức năng thận định kỳ.