Chỉ số đường huyết 160 – 220 là cao hay bình thường?

Chỉ số đường huyết 160 đã vượt ngưỡng bình thường và có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm rối loạn chuyển hóa đường hoặc đái tháo đường nếu lặp lại nhiều lần. Hiểu đúng ý nghĩa của con số này sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và thăm khám kịp thời để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

1. Chỉ số đường huyết 160 – 220 là cao hay bình thường?

 Muốn biết chỉ số đường huyết 160 – 220 là cao hay bình thường, trước hết cần hiểu rõ đơn vị đo và thời điểm đo. Tại Việt Nam, đường huyết thường được đo bằng mg/dL hoặc mmol/L và có thể quy đổi với công thức: mmol/L = mg/dL / 18. Theo đó, chỉ số đường huyết 160mg/dL tương đương khoảng 8,9 mmol/L, còn chỉ số đường huyết 220 mg/dL tương đương khoảng 12,2 mmol/L. Mức này có đáng lo không thì câu trả lời là: CÓ và mức độ lo ngại sẽ khác nhau tùy từng đối tượng.

Với người bình thường chưa từng được chẩn đoán đái tháo đường, đây được xem là mức đường huyết cao bất thường. Ở người khỏe mạnh, đường huyết lúc đói thường dưới 100 mg/dL, còn đường huyết sau ăn 2 giờ hiếm khi vượt quá 140 mg/dL. Khoảng 100 – 125 mg/dL được xếp vào nhóm tiền đái tháo đường, còn từ 126 mg/dL trở lên đã đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường type 2. Vì vậy, nếu một người chưa từng bị tiểu đường nhưng đo được chỉ số đường huyết 160 hoặc thậm chí chỉ số đường huyết 220 mg/dL (dù đo lúc đói hay sau ăn), nguy cơ rơi vào tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường là rất cao và cần đi khám sớm để làm xét nghiệm HbA1c xác định.

Đối với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, mức 160 – 220 mg/dL được xem là tăng đường huyết và chưa đạt mục tiêu kiểm soát, nhưng thường chưa phải tình trạng cấp cứu nguy hiểm ngay lập tức. Mục tiêu điều trị phổ biến là đường huyết lúc đói trong khoảng 80–130 mg/dL và đường huyết sau ăn dưới 180 mg/dL. Do đó, khi chỉ số đường huyết 160 hoặc chỉ số đường huyết 220 xuất hiện thường xuyên, điều đó cho thấy việc kiểm soát đường huyết chưa tốt và nếu kéo dài có thể làm tăng nguy cơ biến chứng mạn tính.

2. Chỉ số đường huyết 160 – 220 mg/dL có nguy hiểm không?

 Chỉ số đường huyết 160 – 220 mg/dL có nguy hiểm, đặc biệt nếu tình trạng này kéo dài, nhưng thường không gây tử vong ngay lập tức (ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt).

Về bản chất, khi chỉ số đường huyết 160 hoặc chỉ số đường huyết 220 mg/dL, lượng đường trong máu đã vượt ngưỡng an toàn. Mức tăng này đủ cao để gây rối loạn hoạt động của cơ thể và làm tăng nguy cơ tiền tiểu đường hoặc tiểu đường thực sự. Có thể chia mức độ nguy hiểm thành hai nhóm: Ngắn hạn và dài hạn.

Nguy cơ ngắn hạn (cấp tính)

Trong khoảng 160 – 220 mg/dL, cơ thể thường chưa rơi vào tình trạng cấp cứu ngay như hôn mê tăng đường huyết (thường gặp khi đường huyết trên 250 mg/dL hoặc rất cao trên 600 mg/dL). Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể gặp nhiều triệu chứng khó chịu như mệt mỏi kéo dài, khát nước liên tục, đi tiểu nhiều, nhìn mờ tạm thời hoặc dễ bị nhiễm trùng hơn.

Lưu ý quan trọng: Với người mắc tiểu đường type 1, nếu chỉ số đường huyết 220 mg/dL đi kèm tình trạng thiếu insulin nghiêm trọng, nguy cơ nhiễm toan ceton có thể xảy ra. Đây là tình trạng nguy hiểm, cần cấp cứu y tế ngay.

Nguy cơ dài hạn (mạn tính)

Đây mới là mối đe dọa lớn nhất của khoảng đường huyết 160 – 220 mg/dL. Mức này được xem là “vùng xám”: chưa đủ cao để phải nhập viện ngay, nhưng lại đủ để âm thầm gây tổn thương tế bào nếu duy trì trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Hiện tượng này còn gọi là ngộ độc đường (glucotoxicity).

Hậu quả lâu dài có thể bao gồm suy thận, tổn thương võng mạc dẫn đến giảm thị lực hoặc mù lòa, tổn thương thần kinh gây tê bì tay chân. Ngoài ra, đường huyết cao kéo dài còn làm tăng xơ vữa động mạch, từ đó tăng nguy cơ đột quỵ não, nhồi máu cơ tim và làm suy yếu hệ miễn dịch.

Tóm lại, chỉ số đường huyết 160 – 220 mg/dL không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm tức thì, nhưng nếu chủ quan và để kéo dài, nguy cơ biến chứng nghiêm trọng về lâu dài là rất cao. Việc theo dõi đường huyết thường xuyên và điều chỉnh lối sống, điều trị sớm là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe.

3. Phải làm gì khi có chỉ số đường huyết 160 – 220 mg/dL?

Khi thấy đường huyết tăng lên mức này, bạn không nên hoảng sợ nhưng cũng không được chủ quan. Hãy xử lý theo các bước đơn giản, rõ ràng dưới đây.

Bước 1: Kiểm tra lại và đánh giá tình huống (làm ngay)

Trước hết, hãy đo lại đường huyết để tránh sai số. Rửa tay sạch, lau khô và dùng que thử mới.
Sau đó, xác định thời điểm đo:

• Nếu đo lúc đói mà đường huyết 160–220 mg/dL: Cần sớm trao đổi với bác sĩ.
• Nếu đo sau ăn 1 giờ: Mức này có thể chấp nhận tạm thời, nhưng cần theo dõi xem sau 2 giờ có giảm xuống dưới 180 mg/dL hay không.
• Nếu đo sau ăn 2–3 giờ mà vẫn cao: Nhiều khả năng bữa ăn trước đó chứa quá nhiều tinh bột hoặc đường.

Bước 2: Xử lý nhanh tại nhà

Ngay lúc này, hãy uống thêm nước lọc, khoảng 500–700 ml trong vòng 1–2 giờ để hỗ trợ cơ thể đào thải bớt đường qua thận. Kết hợp vận động nhẹ như đi bộ chậm 15–20 phút để cơ bắp tiêu thụ bớt glucose trong máu. Lưu ý không tập nặng nếu đường huyết trên 250 mg/dL. Nếu bạn đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin, hãy kiểm tra xem có quên liều hay dùng sai giờ không và xử lý theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Bước 3: Điều chỉnh ngay bữa ăn kế tiếp

Ở bữa tiếp theo, cần giảm tối đa tinh bột nhanh và đồ ngọt. Tránh cơm trắng, bánh mì, bún, phở, nước ngọt, bánh kẹo.
Ưu tiên cách chia đĩa ăn như sau:

• Một nửa đĩa là rau xanh (rau luộc, rau hấp hoặc salad).
• Một phần tư đĩa là chất đạm như thịt nạc, cá, trứng.
• Phần tinh bột chỉ chiếm tối đa một phần tư đĩa, hoặc có thể bỏ qua; nếu dùng thì chọn gạo lứt, khoai lang với lượng nhỏ.

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu đường huyết không giảm sau khi đã uống nước, vận động và điều chỉnh ăn uống, hoặc vẫn trên 200mg/dL. Xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như nôn ói, đau bụng nhiều, thở có mùi trái cây chín, lú lẫn, khó thở. Ngoài ra, nếu chỉ số 160 – 220 mg/dL lặp đi lặp lại liên tục trong 3 – 4 ngày, đó là dấu hiệu cho thấy chế độ ăn uống hoặc phác đồ điều trị hiện tại không còn phù hợp và cần được bác sĩ điều chỉnh.

Tóm lại, chỉ số đường huyết 160 không nên xem nhẹ, đặc biệt nếu xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài, vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn đường huyết và nguy cơ tiến triển thành tiền tiểu đường hoặc tiểu đường thực sự. Việc theo dõi đường huyết định kỳ, điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động hợp lý và tuân thủ tư vấn y tế sẽ giúp kiểm soát chỉ số này hiệu quả hơn.

Nguồn thông tin tham khảo: Joslin.org, Idf.org, Diabetesjournals.org, Nutrisense.io, Pmc.ncbi.nlm.nih.gov, Ynhhs.org