Hạch giao cảm là gì? Vai trò và mối liên hệ với tăng tiết mồ hôi

Nhiều người thắc mắc hạch giao cảm là gì và vì sao hệ thần kinh này lại liên quan đến tình trạng ra mồ hôi quá mức. Trên thực tế, hạch thần kinh giao cảm đóng vai trò quan trọng trong điều hòa nhiều chức năng tự động của cơ thể, trong đó có hoạt động của tuyến mồ hôi.

1. Hạch giao cảm là gì và tác dụng của nó?

Hạch thần kinh giao cảm là gì? Hạch giao cảm (hay hạch thần kinh giao cảm) là các cấu trúc thuộc hệ thần kinh giao cảm – Một phần của hệ thần kinh tự chủ có vai trò điều khiển các phản ứng tự động của cơ thể. Các hạch này chứa hàng chục nghìn tế bào thần kinh và tạo thành hệ thống dẫn truyền tín hiệu giữa não – tủy sống và các cơ quan.

Theo Cleveland Clinic, hệ thần kinh giao cảm còn được biết đến với vai trò điều khiển phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” khi cơ thể gặp căng thẳng hoặc nguy hiểm. Khi được kích hoạt, hệ này sẽ gây ra hàng loạt thay đổi sinh lý như:

Giãn đồng tử để tăng khả năng quan sát
Tăng nhịp tim, tăng lưu lượng máu đến các cơ quan
Giãn đường thở giúp hô hấp hiệu quả hơn
Giảm hoạt động tiêu hóa để ưu tiên năng lượng cho vận động
Huy động năng lượng dự trữ từ gan

Bên cạnh đó, hạch thần kinh giao cảm còn tham gia điều hòa nhiều chức năng quan trọng như tiết mồ hôi, điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, hoạt động của tuyến nước bọt và hệ tiêu hóa. Nhờ đó, cơ thể có thể thích nghi nhanh với các thay đổi từ môi trường bên ngoài cũng như các tình trạng căng thẳng bên trong.

2. Hạch giao cảm ở đâu trong cơ thể?

Nhiều người thắc mắc hạch giao cảm ở đâu hay hạch thần kinh giao cảm nằm ở đâu. Trên thực tế, các hạch thần kinh giao cảm được sắp xếp thành một chuỗi đối xứng hai bên cột sống, còn gọi là chuỗi hạch cạnh đốt sống.

Chuỗi này nằm sát phía trước và hai bên tủy sống, kéo dài từ vùng cổ xuống đến tận xương cụt. Dọc theo chiều dài đó, các hạch liên kết với nhau tạo thành một hệ thống liên tục, chi phối hoạt động của nhiều cơ quan như tim, phổi, mạch máu, tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt và hệ tiêu hóa.

Thông thường, chuỗi hạch giao cảm gồm khoảng 21 – 23 cặp hạch, phân bố theo từng vùng:

Vùng cổ: khoảng 3 cặp hạch
Vùng ngực: khoảng 12 cặp hạch
Vùng thắt lưng: khoảng 4 cặp hạch
Vùng xương cùng: khoảng 4 cặp hạch
Ngoài ra có một hạch đơn lẻ ở phía trước xương cụt

Bên cạnh chuỗi hạch chính, còn có các hạch trước cột sống (hạch trước đốt sống) nằm trong ổ bụng như hạch tạng (celiac), hạch mạc treo tràng trên và dưới. Các hạch này nhận tín hiệu từ hệ thần kinh và truyền đến các cơ quan nội tạng vùng bụng – chậu, góp phần điều hòa hoạt động tiêu hóa và chuyển hóa.

Nhờ phân bố rộng khắp như vậy, hệ thống hạch giao cảm có thể kiểm soát nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể một cách linh hoạt và nhanh chóng.

3. Hạch giao cảm liên quan đến tăng tiết mồ hôi thế nào?

Nghiên cứu của International Hyperhidrosis Society (Hiệp hội Tăng tiết mồ hôi Quốc tế) cho thấy, ở người bị tăng tiết mồ hôi, cấu trúc tuyến mồ hôi không có sự khác biệt so với người bình thường.
Do đó, nguyên nhân chính không phải là số lượng hay kích thước tuyến tăng lên, mà do thần kinh giao cảm tăng tiết mồ hôi hoạt động quá mức. Điều này khiến cơ thể có ngưỡng tiết mồ hôi thấp hơn và phản ứng mạnh hơn với các kích thích như căng thẳng, nhiệt độ hoặc vận động.

Đặc biệt, các hạch giao cảm vùng ngực (T2 – T3) được xác định có vai trò quan trọng trong việc điều khiển tiết mồ hôi ở lòng bàn tay. Khi các hạch này bị kích thích quá mức, mồ hôi có thể tiết ra liên tục, ngay cả khi không có yếu tố kích thích rõ ràng.

Ngoài ra, một “vòng xoắn” cũng có thể xảy ra: khi mồ hôi tiết ra nhiều, da bị làm mát, từ đó kích thích ngược lại hệ thần kinh giao cảm và tiếp tục làm tăng tiết mồ hôi. Điều này khiến tình trạng kéo dài và khó kiểm soát hơn.

Một số nghiên cứu cũng ghi nhận người bệnh có phản ứng thần kinh giao cảm mạnh hơn bình thường khi gặp các kích thích đơn giản, cho thấy hệ thần kinh này dễ bị “kích hoạt quá mức”. Điều này củng cố giả thuyết rằng tăng tiết mồ hôi là rối loạn liên quan đến chức năng của hệ thần kinh tự chủ, trong đó hạch giao cảm tăng tiết mồ hôi đóng vai trò trung tâm.

Tóm lại, hiểu rõ hạch giao cảm là gì giúp lý giải vì sao rối loạn hệ thần kinh này có thể gây tăng tiết mồ hôi kéo dài. Trong các trường hợp nặng, can thiệp vào hạch giao cảm có thể giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả. Tại Thu Cúc TCI, phương pháp phẫu thuật nội soi đốt hạch giao cảm được triển khai với kỹ thuật ít xâm lấn, hỗ trợ cải thiện rõ rệt tình trạng ra mồ hôi một cách an toàn, hiệu quả.