Dạ dày dương tính với vi khuẩn HP có nguy hiểm không?

Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là một trong những tác nhân phổ biến nhất gây ra các bệnh lý dạ dày. Khi nhận kết quả xét nghiệm dạ dày dương tính với loại vi khuẩn này, nhiều người không khỏi lo lắng và băn khoăn về mức độ nguy hiểm của nó. Liệu có phải cứ nhiễm HP là sẽ dẫn đến ung thư dạ dày? Hay đây chỉ là một tình trạng nhiễm trùng có thể kiểm soát được?

1. Kết quả xét nghiệm nhiễm vi khuẩn HP là gì?

Vi khuẩn Helicobacter pylori (thường gọi là HP) là loại vi khuẩn sống trong dạ dày của rất nhiều người trên thế giới. HP là loại vi khuẩn hình xoắn ốc được phát hiện vào năm 1982. Kết quả dương tính dạ dày hay dạ dày dương tính với HP nghĩa là trong dạ dày của bạn đang có vi khuẩn HP sinh sống và hoạt động. Vi khuẩn này thường lây từ nhỏ và nếu không được điều trị sẽ ở lại dạ dày lâu dài.

Môi trường bên trong cơ quan tiêu hóa chứa axit dịch vị rất mạnh, có thể tiêu diệt hầu hết vi sinh vật lạ. Tuy nhiên, vi khuẩn HP lại là ngoại lệ. Chúng tiết ra enzyme urease, phân hủy ure thành amoniac, tạo ra một đám mây kiềm tính bao quanh cơ thể. Lớp màng này giúp trung hòa axit, cho phép chúng tồn tại an toàn.

Sau khi sống sót qua môi trường axit, HP sử dụng râu để khoan sâu vào lớp nhầy bảo vệ. Chúng tiết ra độc tố phá vỡ cấu trúc màng này, khiến niêm mạc bị phơi nhiễm. Axit dịch vị nay lại tấn công trực tiếp vào tế bào trần trụi, gây sưng tấy, viêm đỏ và hình thành vết loét.

2. Dạ dày dương tính với vi khuẩn HP có nguy hiểm không?

Nhiều bệnh nhân rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý, tự hỏi liệu tình trạng dạ dày dương tính với vi khuẩn HP có thực sự đáng sợ và đồng nghĩa với ung thư hay không. Thực tế, nhiễm vi khuẩn HP có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh lý dạ dày, nhưng không phải ai nhiễm HP cũng gặp biến chứng. Nhiều người mang vi khuẩn trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, HP có thể gây viêm loét dạ dày và làm tăng nguy cơ xuất hiện các tổn thương nghiêm trọng hơn nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị phù hợp.

Các biến chứng bao gồm:

Viêm niêm mạc mạn tính: Vi khuẩn kích thích hệ miễn dịch gây viêm. Bệnh nhân thường xuyên đầy hơi, khó tiêu, ợ chua, buồn nôn, chán ăn và đau tức thượng vị. Viêm kéo dài làm tuyến tiết dịch bị teo nhỏ.
Loét dạ dày tá tràng: Khi màng nhầy bào mòn quá mức, axit ăn sâu qua lớp niêm mạc tạo ra ổ loét. Vết thương này gây đau đớn dữ dội khi đói. Khoảng 10% đến 15% người nhiễm HP tiến triển thành bệnh loét.
Xuất huyết tiêu hóa: Ổ loét ăn mòn, đâm trúng mạch máu gây chảy máu. Dấu hiệu là nôn ra máu tươi, máu đen như bã cà phê, hoặc đi ngoài phân màu đen nhánh. Đây là tình trạng cấp cứu khẩn cấp.
Thủng dạ dày: Vết loét ăn thủng hoàn toàn thành cơ quan, khiến thức ăn và dịch vị tràn thẳng vào ổ bụng gây viêm phúc mạc. Người bệnh đau đớn dữ dội, bụng cứng như gỗ.
Ung thư và U lympho: Dù HP được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm 1 gây ung thư biểu mô tuyến, tỷ lệ ung thư thực tế chỉ từ 1% đến 3%. Ung thư là quá trình dài qua nhiều năm.

*Nhiễm vi khuẩn HP có thể gây viêm loét dạ dày.*

3. Trường hợp nào khi nhận kết quả dạ dày dương tính cần bắt buộc điều trị diệt HP ngay?

Không phải lúc nào nhận kết quả dương tính dạ dày với vi khuẩn HP cũng bắt buộc bệnh nhân dùng kháng sinh. Lạm dụng kháng sinh gây mệt mỏi, tốn kém và làm tăng tình trạng vi khuẩn kháng thuốc. Theo phác đồ, bác sĩ chỉ chỉ định diệt HP cho đối tượng có nguy cơ cao.

Các trường hợp bắt buộc điều trị bao gồm:

Bệnh nhân có vết loét tiến triển: Dù vết loét đang chảy máu, đang viêm cấp hay chỉ là sẹo cũ, tiêu diệt HP là bắt buộc nhằm giúp tổn thương mau lành, ngăn ngừa chảy máu tái phát.
Người mắc chứng khó tiêu chức năng: Đây là nhóm bệnh nhân thường xuyên ợ chua, buồn nôn, đau thượng vị kéo dài nhưng nội soi không thấy viêm loét nghiêm trọng. Điều trị HP giúp cải thiện đáng kể triệu chứng.
Bệnh nhân ung thư: Những người đã từng phẫu thuật cắt bỏ một phần khối u hoặc mắc khối u lympho MALT bắt buộc dùng thuốc tiêu diệt HP nhằm ngăn chặn bệnh tiến triển, tái phát.
Có tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa: Nếu bố, mẹ, anh, chị ruột từng mắc ung thư, bệnh nhân nhiễm HP cần điều trị sớm để loại bỏ yếu tố nguy cơ.
Người sử dụng thuốc giảm đau kháng viêm: Người mắc bệnh khớp hoặc tim mạch phải dùng thuốc NSAID (như ibuprofen) hoặc Aspirin lâu dài sẽ có nguy cơ xuất huyết cao gấp nhiều lần nếu đồng thời nhiễm HP.
Người mắc bệnh lý huyết học: Bệnh nhân thiếu máu do thiếu sắt hoặc xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn cũng được khuyến cáo tiêu diệt vi khuẩn này do các phản ứng của hệ miễn dịch.

*Những người có tiền sử gia định mắc ung thư tiêu hóa cần điều trị vi khuẩn HP.*

4. Các phương pháp điều trị và phòng ngừa lây nhiễm khi kết quả dạ dày dương tính với HP?

Điều trị diệt HP thường dùng phác đồ kết hợp 3 – 4 loại thuốc trong 10 – 14 ngày: thuốc giảm acid (PPI hoặc thuốc tương tự) + kháng sinh + đôi khi bismuth. Hiện nay, do kháng thuốc tăng cao, phác đồ bismuth bốn thuốc (PPI + bismuth + tetracycline + metronidazole) 14 ngày được ưu tiên làm lựa chọn đầu tay ở nhiều nơi khi chưa biết độ nhạy cảm kháng sinh. Các phác đồ khác (đồng thời hoặc rifabutin) cũng có thể dùng tùy vùng và tiền sử dùng kháng sinh trước đó.

Điều trị thành công khi diệt sạch vi khuẩn (kiểm tra lại sau ít nhất 4 tuần bằng test hơi thở hoặc phân). Phải uống đủ liều, đúng giờ, không tự ý ngừng để tránh kháng thuốc và thất bại.

Phòng ngừa lây nhiễm (chủ yếu đường miệng – phân hoặc miệng – miệng):

Rửa tay kỹ bằng xà phòng 20 giây trước bữa ăn và sau khi đi vệ sinh.
Chỉ dùng thực phẩm tươi sống đã được nấu chín kỹ, sử dụng nguồn nước đun sôi khử khuẩn để uống.
Không dùng chung muỗng đũa, ly uống nước, bát nước chấm. Dùng một bộ muỗng đũa sạch chuyên biệt để gắp thức ăn từ đĩa chung giúp cắt đứt chuỗi lây nhiễm chéo trong các bữa cơm gia đình.
Không nhai mớm thức ăn cho trẻ nhỏ.
Cải thiện vệ sinh môi trường và nguồn nước.
Kiểm tra và điều trị các thành viên trong gia đình nếu cần.

Sau khi diệt HP, duy trì chế độ ăn lành mạnh (ít muối, nhiều rau quả), không hút thuốc, hạn chế rượu và thuốc NSAID không cần thiết sẽ giúp dạ dày hồi phục tốt hơn.

Tóm lại, việc dạ dày dương tính với vi khuẩn HP không đồng nghĩa với việc bạn nhất định sẽ mắc bệnh nguy hiểm, nhưng đây chắc chắn là dấu hiệu cảnh báo bạn cần theo dõi sát sao và có kế hoạch điều trị phù hợp. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, nguy cơ tiến triển thành loét hay ung thư dạ dày có thể được kiểm soát hiệu quả, do đó đừng quá hoang mang khi nhận kết quả xét nghiệm. Điều quan trọng là hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cụ thể.