Viêm tinh hoàn là bệnh gì?

Viêm tinh hoàn là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại một hoặc cả hai bên tinh hoàn, có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra, gặp ở cả trẻ em và nam giới trưởng thành. Nhiều người còn băn khoăn triệu chứng viêm tinh hoàn biểu hiện ra sao, cách chữa viêm tinh hoàn như thế nào và làm sao để phòng ngừa hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các vấn đề này, đồng thời phân biệt viêm tinh hoàn cấp và viêm tinh hoàn mạn tính.

1. Viêm tinh hoàn là gì, triệu chứng viêm tinh hoàn thường gặp ra sao?

Viêm tinh hoàn là phản ứng viêm xảy ra tại mô tinh hoàn, khiến cơ quan này sưng to, đau và có thể kèm theo các triệu chứng toàn thân khác tùy nguyên nhân gây bệnh. Tình trạng viêm có thể xuất hiện đột ngột (viêm tinh hoàn cấp) hoặc kéo dài, tái phát nhiều lần (viêm tinh hoàn mạn tính), mỗi dạng có đặc điểm và cách xử lý khác nhau.

1.1. Viêm tinh hoàn cấp có biểu hiện gì?

Viêm tinh hoàn cấp thường khởi phát nhanh, trong vòng vài giờ đến vài ngày, với các triệu chứng rõ rệt:

– Đau nhức tinh hoàn, mức độ từ vừa đến dữ dội, có thể lan lên vùng bẹn, bụng dưới.

– Sưng to, nóng đỏ vùng bìu bên bị viêm, đôi khi cả hai bên nếu viêm lan rộng.

– Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi toàn thân.

– Cảm giác nặng, căng tức vùng bìu, đau tăng khi vận động hoặc chạm vào.

– Nếu nguyên nhân do vi khuẩn từ đường tiết niệu, có thể kèm theo tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục.

– Với viêm tinh hoàn do quai bị, thường xuất hiện sau khi tuyến mang tai đã sưng đau vài ngày trước đó, không phải là triệu chứng khởi phát đầu tiên.

1.2. Viêm tinh hoàn mạn tính khác gì viêm cấp?

Viêm tinh hoàn mạn tính thường có triệu chứng âm ỉ hơn, kéo dài liên tục hoặc tái phát nhiều đợt trong thời gian dài, thay vì bùng phát dữ dội như thể cấp tính. Người bệnh có thể cảm thấy đau tức nhẹ, khó chịu kéo dài vùng bìu, đôi khi kèm sưng nhẹ không rõ rệt như viêm cấp. Dạng mạn tính thường liên quan đến tình trạng viêm tái phát nhiều lần do điều trị viêm cấp chưa dứt điểm, hoặc liên quan đến các bệnh lý viêm mào tinh hoàn mạn tính đi kèm.

2. Nguyên nhân gây viêm tinh hoàn

Nguyên nhân gây viêm tinh hoàn được chia thành hai nhóm chính: do virus và do vi khuẩn, mỗi nhóm có cơ chế lây nhiễm và hướng điều trị khác nhau.

2.1. Viêm tinh hoàn do virus quai bị

Virus quai bị (Mumps virus) là nguyên nhân virus phổ biến nhất gây viêm tinh hoàn, đặc biệt ở nam giới sau tuổi dậy thì. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), viêm tinh hoàn là một trong những biến chứng thường gặp của bệnh quai bị ở nam giới trong độ tuổi sau dậy thì, thường xuất hiện trong vòng khoảng một tuần sau khi tuyến mang tai bắt đầu sưng. Virus tấn công trực tiếp vào mô tinh hoàn, gây viêm và sưng đau, có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai bên.

2.2. Viêm tinh hoàn do vi khuẩn

Viêm tinh hoàn do vi khuẩn thường không xảy ra đơn độc mà đi kèm hoặc là hậu quả của viêm mào tinh hoàn do vi khuẩn trước đó, với vi khuẩn lây lan ngược dòng từ niệu đạo, bàng quang hoặc tuyến tiền liệt đang viêm nhiễm. Nhóm nguyên nhân này thường gặp ở nam giới có tiền sử nhiễm trùng đường tiết niệu, phì đại tuyến tiền liệt gây ứ đọng nước tiểu, hoặc lây truyền qua đường tình dục với một số loại vi khuẩn như lậu cầu, Chlamydia. Ngoài ra, biến chứng sau thủ thuật tiết niệu hoặc đặt ống thông tiểu kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng gây viêm.

3. Viêm tinh hoàn có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp viêm tinh hoàn, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, đúng nguyên nhân, có thể hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, nếu chậm trễ điều trị hoặc điều trị không đầy đủ, viêm tinh hoàn có thể dẫn đến một số biến chứng đáng lo ngại: teo tinh hoàn do mô tinh hoàn bị tổn thương kéo dài, áp xe tinh hoàn cần can thiệp dẫn lưu, hoặc trong một số trường hợp viêm nặng cả hai bên do quai bị, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh và giảm khả năng sinh sản về sau.

Mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản thường liên quan nhiều hơn đến các trường hợp viêm nặng, viêm cả hai bên hoặc không được điều trị đúng cách, không phải mọi trường hợp viêm tinh hoàn đều dẫn đến vô sinh.

4. Cách chữa viêm tinh hoàn

Cách chữa viêm tinh hoàn được xây dựng dựa trên nguyên nhân cụ thể gây bệnh, được xác định qua thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng như xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, siêu âm Doppler bìu.

4.1. Điều trị viêm tinh hoàn do vi khuẩn

Với viêm tinh hoàn do vi khuẩn, kháng sinh là phương pháp điều trị chính, được lựa chọn dựa trên loại vi khuẩn nghi ngờ hoặc xác định qua xét nghiệm. Người bệnh cần dùng đủ liều, đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng giảm để tránh vi khuẩn kháng thuốc hoặc bệnh tái phát. Bên cạnh kháng sinh, các biện pháp hỗ trợ như nghỉ ngơi, nâng đỡ vùng bìu bằng băng treo hoặc quần lót nâng đỡ, chườm lạnh giảm sưng đau cũng thường được áp dụng song song.

4.2. Điều trị viêm tinh hoàn do virus

Với viêm tinh hoàn do virus quai bị, hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, nên hướng điều trị chủ yếu là hỗ trợ giảm triệu chứng: dùng thuốc giảm đau, hạ sốt theo chỉ định, nghỉ ngơi, chườm lạnh và nâng đỡ vùng bìu để giảm sưng đau. Trong thời gian này, người bệnh cần được theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu biến chứng như teo tinh hoàn hoặc áp xe nếu có.

Với cả hai nhóm nguyên nhân, việc thăm khám sớm ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ giúp bác sĩ can thiệp kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng lâu dài.

5. Phòng ngừa viêm tinh hoàn bằng cách nào?

Phòng ngừa viêm tinh hoàn cần hướng đến cả hai nhóm nguyên nhân chính đã đề cập ở trên:

– Tiêm phòng vắc xin quai bị đầy đủ theo lịch tiêm chủng khuyến cáo là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất với viêm tinh hoàn do virus quai bị.

– Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp để giảm nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục có thể dẫn đến viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn do vi khuẩn.

– Điều trị dứt điểm các bệnh lý nhiễm trùng đường tiết niệu, không để tình trạng viêm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần mà không thăm khám.

– Vệ sinh vùng kín sạch sẽ, đúng cách, đặc biệt với người có bao quy đầu hẹp hoặc dài chưa xử lý, nhằm hạn chế nguy cơ viêm nhiễm ngược dòng.

– Thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường ở đường tiết niệu (tiểu buốt, tiểu rắt) để điều trị kịp thời, tránh vi khuẩn lây lan xuống tinh hoàn.

– Khám nam khoa định kỳ, đặc biệt với người có tiền sử viêm nhiễm tiết niệu – sinh dục tái phát nhiều lần, giúp phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Viêm tinh hoàn có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra, với triệu chứng và hướng điều trị khác nhau tùy nguyên nhân, nhưng đều cần được thăm khám sớm để tránh biến chứng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Để được bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, người bệnh nên đặt lịch khám tại chuyên khoa Tiết niệu – Nam học của Thu Cúc TCI.

Để đặt lịch khám nhanh chóng, người bệnh có thể tải và sử dụng ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.