Giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên và 1 bên: Những điều nam giới cần biết

Giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên là bệnh lý nam khoa có liên quan mật thiết đến sức khỏe sinh sản của nam giới. So với giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên, tình trạng xuất hiện đồng thời ở cả 2 bên khá hiếm nhưng lại khiến tuần hoàn máu tại tinh hoàn bị ảnh hưởng nhiều hơn. Dù không phải trường hợp nào cũng gây biến chứng, nam giới vẫn cần thăm khám sớm để bảo tồn chức năng sinh sản.

1. Giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên là gì?

Giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên là tình trạng các tĩnh mạch nằm trong thừng tinh ở cả hai bên tinh hoàn bị giãn và xoắn bất thường, khiến máu lưu thông kém và bị ứ đọng tại bìu. Đây là bệnh lý nam khoa có thể ảnh hưởng đến chức năng của tinh hoàn, đặc biệt là quá trình sản xuất tinh trùng.

Đa số các trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh xảy ra ở bên trái, còn gọi là giãn tĩnh mạch thừng tinh trái. Tỷ lệ mắc giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên chỉ khoảng 10% nhưng lại nguy hiểm bởi có thể tác động đến cả hai tinh hoàn.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên tiến triển âm thầm và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Người bệnh sẽ chỉ cảm thấy đau âm ỉ, nặng tức vùng bìu, đặc biệt sau khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc vận động mạnh. Khi các tĩnh mạch giãn nhiều, vùng phía trên bìu bắt đầu xuất hiện khối sưng nổi rõ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể làm suy giảm chất lượng tinh trùng, gây teo tinh hoàn và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.

2. Giãn tĩnh mạch thừng tinh trái (1 bên) là gì?

Giãn tĩnh mạch thừng tinh bên trái là tình trạng các tĩnh mạch thuộc đám rối tĩnh mạch sinh tinh phía trên tinh hoàn trái bị giãn và xoắn bất thường. Khi hệ thống van tĩnh mạch hoạt động không hiệu quả, máu không thể lưu thông bình thường về tim mà bị ứ đọng trong các tĩnh mạch thừng tinh, làm tăng áp lực trong lòng mạch và dẫn đến hiện tượng giãn tĩnh mạch.

Đây là dạng bệnh thường gặp nhất trong các trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh, chiếm khoảng 90% tổng số ca mắc. Nguyên nhân là do cấu trúc giải phẫu của bên trái có những đặc điểm riêng khiến máu từ tinh hoàn trái phải di chuyển qua quãng đường dài hơn và chịu áp lực lớn hơn trước khi đổ về hệ tuần hoàn trung tâm. Các triệu chứng thường gặp:

Đau âm ỉ hoặc cảm giác khó chịu ở vùng bìu, đặc biệt là bên tinh hoàn trái.
Cảm giác ngồi nặng tức vùng bìu, nhất là vào cuối ngày hoặc sau thời gian dài đứng, ngồi làm việc.
Cơn đau có xu hướng tăng lên khi vận động mạnh, chơi thể thao, mang vác hoặc lao động thể lực.
Triệu chứng giảm dần khi nằm nghỉ do áp lực lên hệ tĩnh mạch được giảm xuống.
Sờ thấy các búi tĩnh mạch mềm, ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn, có cảm giác giống như “búi giun” dưới da bìu.
Bìu bên trái sa thấp hơn bình thường hoặc xuất hiện tình trạng sưng nhẹ.
Trong một số trường hợp kéo dài, tinh hoàn bên trái có thể nhỏ hơn bên còn lại do chức năng tinh hoàn bị ảnh hưởng.

3. Giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên có sao không?

Giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên trong đa số trường hợp được xem là bệnh lý lành tính và không đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc kiểm tra khả năng sinh sản mà không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người bệnh được phép chủ quan, bởi nếu tình trạng giãn tĩnh mạch kéo dài và tiến triển nặng, chức năng của tinh hoàn vẫn có thể bị ảnh hưởng. Cụ thể:

3.1. Những tác hại có thể gặp khi bị giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên

Mặc dù chỉ xảy ra ở một bên tinh hoàn, bệnh vẫn có thể gây ra nhiều ảnh hưởng không tốt đến sức khoẻ sinh sản và sinh hoạt hằng ngày. Bao gồm:

Đau tức vùng bìu: Người bệnh cảm thấy đau âm ỉ hoặc nặng tức ở bìu. Cơn đau có thể xuất hiện không thường xuyên ở giai đoạn đầu nhưng sẽ rõ rệt hơn khi đứng lâu, ngồi nhiều, vận động mạnh hoặc lao động nặng.
Suy giảm chất lượng tinh trùng: Nhiệt độ tại bìu tăng cao do máu ứ đọng có thể làm ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh. Theo thời gian, tinh trùng bị giảm về số lượng, khả năng di động và tỷ lệ tinh trùng khoẻ mạnh.
Nguy cơ vô sinh, hiếm muộn: Đây là biến chứng được quan tâm nhiều nhất. Không phải tất cả người bệnh đều bị vô sinh, nhưng nếu chất lượng tinh trùng suy giảm kéo dài mà không được điều trị, khả năng thụ thai tự nhiên có thể bị ảnh hưởng.
Teo tinh hoàn: tinh hoàn bên bị giãn tĩnh mạch có thể nhỏ dần theo thời gian do quá trình nuôi dưỡng và cung cấp oxy cho mô tinh hoàn bị ảnh hưởng. Tình trạng này gặp nhiều ở các trường hợp bệnh kéo dài hoặc mức độ giãn nặng.
Ảnh hưởng chất lượng cuộc sống: Cảm giác đau, nặng bìu kéo dài gây khó chịu trong sinh hoạt, công việc và các hoạt động thể thao hằng ngày.

3.2. Khi nào cần điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên?

Không phải mọi trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh 1 bên đều cần can thiệp điều trị. Với những người bệnh mức độ nhẹ, không có triệu chứng đau và kết quả tinh dịch đồ bình thường, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ. Ngược lại, người bệnh cần được thăm khám và cân nhắc điều trị khi gặp một trong những trường hợp dưới đây:

Đau tức bìu kéo dài hoặc triệu chứng ngày càng nặng.
Chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng do cảm giác khó chịu ở vùng bìu.
Kết quả tinh dịch đồ cho thấy tinh trùng yếu, ít hoặc bất thường.
Gặp khó khăn trong việc có con dù đã cố gắng thụ thai trong thời gian dài.
Tinh hoàn bên bệnh có dấu hiệu teo nhỏ so với bên còn lại.
Bệnh tiến triển nặng và được bác sĩ đánh giá có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.

Hiện nay, phương pháp điều trị phổ biến nhất của giãn tĩnh mạch thừng tinh vẫn là phẫu thuật hoặc can thiệp nhằm loại bỏ dòng máu trào ngược trong tĩnh mạch giãn. Tuỳ vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn cách điều trị cho phù hợp nhất.

Tuy hiếm gặp nhưng giãn tĩnh mạch thừng tinh 2 bên lại ảnh hưởng khá nhiều đến sức khỏe sinh sản và khả năng có con của nam giới. Do vậy, khi thấy các dấu hiệu như đau tức bìu, cảm giác nặng bìu bạn cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Phát hiện sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.