U não ác tính có chữa được không?

U não ác tính là tình trạng các tế bào bất thường trong não phát triển mất kiểm soát, có khả năng xâm lấn mô não xung quanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thần kinh. Đây là bệnh lý nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Chính vì vậy, nhiều người bệnh và gia đình băn khoăn u não ác tính có chữa được không?

1. Khả năng chữa trị và kiểm soát u não ác tính theo phân loại y khoa

Bệnh u não có chữa được không phụ thuộc rất lớn vào mức độ ác tính của khối u và nguồn gốc hình thành. Có 2 nhóm chính dựa theo phân loại y khoa để người bệnh tham khảo đó là:

1.1. Theo cấp độ ác tính của WHO

Tổ chức Y tế Thế giới WHO năm 2021 đã phân loại u não thành 4 cấp độ dựa trên đặc điểm tế bào, tốc độ phát triển cùng khả năng xâm lấn. Cụ thể như sau:

Độ I: Là nhóm u phát triển chậm, tế bào có hình thái gần giống tế bào bình thường và ít xâm lấn. Phần lớn trường hợp có thể được điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật, nhiều bệnh nhân đạt tiên lượng rất tốt.
Độ II: Khối u vẫn phát triển tương đối chậm nhưng đã có xu hướng xâm lấn mô não lân cận và dễ tái phát hơn sau phẫu thuật. Một số trường hợp có thể tiến triển thành u ác tính theo thời gian, vì vậy các bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định kết hợp xạ trị hoặc hoá trị để giảm nguy cơ tái phát.
Độ III: Là nhóm u não ác tính với các tế bào bất thường, phát triển nhanh và có khả năng lan rộng trong não hoặc tủy sống. Người bệnh cần phối hợp nhiều phương pháp điều trị như phẫu thuật, xạ trị và hoá trị để kiểm soát bệnh.
Độ IV: Cấp độ ác tính cao nhất, điển hình là u nguyên bào thần kinh đệm (glioblastoma). Khối u phát triển rất nhanh, xâm lấn mạnh vào mô não xung quanh nên việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Mục tiêu điều trị chủ yếu là kéo dài thời gian sống, làm chậm sự tiến triển của bệnh và cải thiện cuộc sống thông qua phẫu thuật, xạ trị, hoá trị cùng các phương pháp điều trị hỗ trợ.

u não ác tính có chữa được không — U não ác tính có chữa được không phụ thuộc vào cấp độ bệnh

1.2. Theo nguồn gốc của khối u

Ngoài mức độ ác tính, nguồn gốc của khối u cũn ảnh hưởng trực tiếp đến tiên lượng điều trị:

U não nguyên phát: Là khối u hình thành ngay từ các tế bào trong não hoặc hệ thần kinh trung ương. Nhóm này chiếm khoảng 70% tổng số trường hợp u não, trong đó khoảng 30% là u ác tính. Tuỳ vào loại mô bệnh học và giai đoạn phát hiện, nhiều trường hợp vẫn có thể được kiểm soát tốt nếu điều trị sớm và đúng phác đồ.
U não thứ phát (u não di căn): Hình thành khi tế bào ung thư ở cơ quan khác như phổi, vú, thận hoặc da lan đến não. Đây đều là các khối u ác tính, tiến triển nhanh và điều trị phức tạp hơn do người bệnh đồng thời phải kiểm soát cả ung thư nguyên phát lẫn tổn thương tại não. Vì vậy, tiên lượng của nhóm u này thường kém hơn so với u não nguyên phát.

2. Các yếu tố quyết định hiệu quả điều trị u não ác tính giai đoạn hiện nay

Khối u não ác tính có chữa được không khó để trả lời chung cho mọi trường hợp. Bởi hiệu quả điều trị phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan khác, có thể kể đến như:

Loại và cấp độ của khối u: Mỗi loại u não ác tính có đặc điểm sinh học khác nhau nên khả năng đáp ứng điều trị cũng không giống nhau. Những khối u có mức độ ác tính thấp hoặc phát hiện ở giai đoạn sớm có tiên lượng tốt hơn. Ngược lại, u não độ III và IV có nguy cơ tái phát cao, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Vị trí và kích thước khối u: Khối u nằm ở vị trí dễ tiếp cận sẽ thuận lợi hơn cho phẫu thuật. Trong khi đó, các khối u ở vùng não sâu hoặc gần những khu vực điều khiển chức năng quan trọng sẽ khó để loại bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, khối u càng lớn càng dễ chèn ép mô não, làm tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
Mức độ lan rộng của bệnh: Nếu khối u được phát hiện khi chưa xâm lấn nhiều, khả năng kiểm soát bệnh sẽ cao hơn. Ngược lại, khối u phát triển nhanh hoặc đã lan rộng sẽ làm giảm hiệu quả của các phương pháp điều trị và tăng nguy cơ tái phát.
Khả năng đáp ứng với điều trị: Không phải tất cả khối u đều đáp ứng giống nhau với phẫu thuật, xạ trị hay hoá trị. Một số trường hợp đáp ứng tốt, trong khi một số khác có thể kháng điều trị, cần điều chỉnh phác đồ để đạt hiệu quả tối ưu.
Sức khoẻ và tuổi của người bệnh: Người có thể trạng tốt, ít mắc bệnh lý nền thường đáp ứng điều trị tốt và phục hồi nhanh hơn. Ngược lại, người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh mạn tính tiên lượng kém hơn do khả năng đáp ứng điều trị và hồi phục bị hạn chế.
Yếu tố kỹ thuật và sinh học của khối u: U não ác tính có chữa được không còn phụ thuộc vào khả năng cắt bỏ khối u trong phẫu thuật, trình độ chuyên môn của ê-kíp điều trị, trang thiết bị y tế cũng như các đặc điểm di truyền của tế bào ung thư.

3. Phác đồ điều trị đa chuyên khoa dành cho bệnh nhân u não ác tính

Điều trị u não ác tính hiện nay được thực hiện dựa trên đánh giá loại khối u, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khoẻ của người bệnh. Những yếu tố này sẽ góp phần quyết định chính đến vấn đề u não ác tính có chữa được không.

3.1. Chẩn đoán u não ác tính

Trước khi đưa ra phác đồ điều trị cụ thể, bác sĩ sẽ dựa trên những phương pháp chẩn đoán dưới đây để xác định chính xác loại khối u, vị trí, kích thước và mức độ xâm lấn:

Chụp cộng hưởng từ (MRI): Là kỹ thuật quan trọng nhất giúp tạo hình ảnh chi tiết của não, đánh giá vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của khối u.
Chụp cắt lớp vi tính (CT): Được chỉ định trong các trường hợp cấp cứu hoặc khi cần phát hiện nhanh những bất thường trong não.
Sinh thiết khối u: Bác sĩ lấy một mẫu mô để xác định khối u là lành tính hay ác tính, đồng thời đánh giá cấp độ và đặc điểm tế bào ung thư.
Xét nghiệm mô bệnh học và sinh học phân tử: Phân tích các đột biến gen hoặc dấu ấn sinh học của khối u, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và tiên lượng khả năng đáp ứng điều trị.

3.2. Phương pháp điều trị u não ác tính

Sau khi có kết quả chẩn đoán, bác sĩ tiến hành xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hoá phù hợp nhất. Các phương án điều trị được đưa ra bao gồm:

Phẫu thuật: Là bước điều trị đầu tiên nhằm loại bỏ tối đa khối u nhưng vẫn bảo tồn các vùng não có chức năng quan trọng. Hiện nay nhiều kỹ thuật hiện đại như định vị thần kinh, phẫu thuật thức tỉnh hay kính hiển vi phẫu thuật giúp tăng độ chính xác và giảm nguy cơ biến chứng.
Xạ trị: Được lựa chọn thực hiện sau phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xạ trị ngoài bằng các kỹ thuật hiện đại như IMRT, VMAT hoặc xạ phẫu Gamma Knife, CyberKnife đối với các khối u nhỏ hoặc nằm sâu trong não.
Hóa trị: Hóa trị được kết hợp với xạ trị nhằm tăng hiệu quả kiểm soát bệnh. Một số thuốc như temozolomide được sử dụng phổ biến trong điều trị u nguyên bào thần kinh đệm và một số loại u não ác tính khác.
Điều trị nhắm trúng đích: Với những bệnh nhân có chỉ định phù hợp, bác sĩ có thể sử dụng các thuốc tác động vào protein, mạch máu nuôi khối u hoặc các đột biến gen đặc hiệu. Phương pháp này giúp kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư và có thể giảm ảnh hưởng đến các mô lành.

4. Quản lý chất lượng cuộc sống và phục hồi chức năng sau điều trị u não

Sau điều trị u não, người bệnh cần được phục hồi chức năng và theo dõi lâu dài để cải thiện khả năng vận động, nhận thức cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống. Chương trình phục hồi sẽ được xây dựng dựa trên tình trạng sức khỏe và các di chứng của từng người bệnh.

Phục hồi vận động và sinh hoạt hằng ngày: Vật lý trị liệu giúp tăng sức cơ, cải thiện khả năng giữ thăng bằng, đi lại và hạn chế tình trạng cứng khớp hoặc teo cơ. Bên cạnh đó, hoạt động trị liệu hỗ trợ người bệnh rèn luyện các kỹ năng sinh hoạt như ăn uống, mặc quần áo, tắm rửa để có thể tự chăm sóc bản thân.
Cải thiện nhận thức và ngôn ngữ: Nếu người bệnh gặp khó khăn về trí nhớ, khả năng tập trung hoặc tư duy sau điều trị, bác sĩ sẽ chỉ định các bài tập phục hồi nhận thức phù hợp. Trường hợp bị rối loạn ngôn ngữ hoặc khó nuốt do tổn thương não, liệu pháp ngôn ngữ sẽ giúp cải thiện khả năng giao tiếp và giảm nguy cơ sặc khi ăn uống.
Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý: Sau khi về nhà, cần lên thực đơn cho người bệnh với đầy đủ protein, vitamin và khoáng chất để hỗ trợ quá trình hồi phục. Với trường hợp khó nuốt, thức ăn cần được xay nhuyễn hoặc chế biến mềm theo hướng dẫn của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.
Chăm sóc sức khỏe tinh thần: Lo âu, căng thẳng hoặc trầm cảm có thể xuất hiện sau điều trị u não. Sự động viên từ gia đình, kết hợp với tư vấn tâm lý khi cần, sẽ giúp người bệnh ổn định tinh thần và thích nghi tốt hơn với cuộc sống sau điều trị.
Tái khám và theo dõi định kỳ: Tuân thủ lịch tái khám và thực hiện các xét nghiệm hoặc chụp MRI, CT theo chỉ định bác sĩ. Thông qua đó đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm dấu hiệu tái phát và kịp thời điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần.

5. Triển vọng y học trong việc cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân u não ác tính

Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, câu hỏi u não ác tính có chữa được không đang dần có nhiều tín hiệu tích cực hơn. Bên cạnh các phương pháp điều trị tiêu chuẩn, nhiều công nghệ và liệu pháp mới đang được nghiên cứu nhằm kéo dài thời gian sống, kiểm soát khối u hiệu quả hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Cụ thể:

Vắc xin cá nhân hoá: Là hướng điều trị mới được phát triển dựa trên đặc điểm di truyền của từng khối u. Vắc xin giúp kích thích hệ miễn dịch nhận diện và tấn công chính xác các tế bào ung thư, mở ra nhiều triển vọng trong điều trị u não ác tính.
Liệu pháp miễn dịch: Phương pháp này tăng cường khả năng của hệ miễn dịch để nhận biết và tiêu diệt tế bào ung thư. Một số liệu pháp như thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch hoặc tế bào CAR-T đang được nghiên cứu và ứng dụng ở một số trường hợp phù hợp.
Liệu pháp nhắm trúng đích: Các thuốc nhắm trúng đích tác động trực tiếp nhờ vào những đột biến gen hoặc protein thúc đẩy khối u phát triển. Nhờ đó, phương pháp này có thể giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh và hạn chế ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh.
Phẫu thuật và xạ trị hiện đại: Những tiến bộ trong kỹ thuật phẫu thuật, kết hợp với hệ thống định vị thần kinh và hình ảnh học tiên tiến, giúp bác sĩ loại bỏ khối u chính xác hơn, đồng thời giảm nguy cơ tổn thương các vùng não quan trọng. Bên cạnh đó, các kỹ thuật xạ trị hiện đại cũng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.
Công nghệ đưa thuốc vượt hàng rào máu não: Một trong những thách thức lớn khi điều trị u não là hàng rào máu não làm hạn chế thuốc tiếp cận khối u. Hiện nay các nhà khoa học đang nghiên cứu những kỹ thuật mới như sử dụng sóng siêu âm kết hợp vi bọt để đưa thuốc vào khối u hiệu quả hơn, hứa hẹn nâng cao hiệu quả điều trị trong tương lai.

Nhiều người cho rằng u não ác tính là bệnh không thể điều trị, nhưng quan điểm này chưa hoàn toàn chính xác. U não ác tính có chữa được không còn phụ thuộc vào đặc điểm của khối u và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh. Đặc biệt, với sự phát triển của y học hiện đại, nhiều trường hợp có thể kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống. Thăm khám sớm và điều trị kịp thời là yếu tố tiên quyết giúp mang lại kết quả tích cực hơn.