Tìm hiểu về nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não

Nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não thường khởi phát đột ngột, tiến triển nhanh và có thể để lại nhiều di chứng nặng nề nếu không được cấp cứu kịp thời. Hiểu rõ cơ chế, triệu chứng và cách phòng ngừa giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

1. Nhồi máu não do thuyên tắc là gì?

1.1 Nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não là gì?

Đây là tình trạng một cục tắc di chuyển từ nơi khác trong cơ thể, thường là từ tim hoặc các động mạch lớn, sau đó đi theo dòng máu lên não và gây bít tắc động mạch não. Khi mạch máu bị tắc, vùng não phía sau vị trí đó sẽ không được cung cấp oxy và dưỡng chất đầy đủ, dẫn đến tổn thương tế bào não.

Theo các tài liệu thần kinh học quốc tế, thuyên tắc mạch não là nguyên nhân quan trọng của đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Các cục tắc có thể hình thành từ huyết khối trong tim, mảng xơ vữa động mạch hoặc các vật chất khác đi vào tuần hoàn não.

Khác với huyết khối hình thành ngay tại mạch máu não, thuyên tắc thường xuất hiện đột ngột và gây triệu chứng nhanh chóng. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường nhưng bất ngờ xuất hiện méo miệng, yếu tay chân hoặc rối loạn ngôn ngữ.

1.2 Những đối tượng có nguy cơ cao

Nguy cơ mắc bệnh tăng lên ở những người có bệnh lý tim mạch hoặc mạch máu như:

• Rung nhĩ
• Bệnh van tim
• Tăng huyết áp
• Đái tháo đường
• Xơ vữa động mạch
• Rối loạn mỡ máu
• Người hút thuốc lá lâu năm

Ngoài ra, người lớn tuổi hoặc có tiền sử từng bị cơn thiếu máu não thoáng qua cũng cần đặc biệt lưu ý vì nguy cơ tái phát đột quỵ cao hơn người bình thường.

2. Cơ chế gây bệnh

2.1 Cục tắc hình thành như thế nào?

Trong nhiều trường hợp, cục thuyên tắc bắt nguồn từ tim. Ở người rung nhĩ, máu trong buồng tim lưu thông không đều nên dễ hình thành cục máu đông. Khi cục máu này bong ra, nó sẽ đi vào động mạch cảnh rồi theo tuần hoàn lên não.

Một số trường hợp khác liên quan đến mảng xơ vữa ở động mạch lớn. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, các mảnh vụn hoặc cục máu đông có thể trôi lên não gây tắc mạch.

Theo trang MSD Manual, động mạch não giữa là vị trí thường bị ảnh hưởng nhiều nhất vì đây là nhánh động mạch lớn cung cấp máu cho nhiều vùng chức năng quan trọng của não.

2.2 Điều gì xảy ra sau khi mạch máu não bị tắc?

Não là cơ quan tiêu thụ oxy rất lớn nhưng lại gần như không có khả năng dự trữ năng lượng. Vì vậy, chỉ sau vài phút thiếu máu, tế bào thần kinh đã bắt đầu bị tổn thương.

Khi dòng máu bị ngăn chặn, vùng mô não xung quanh sẽ rơi vào trạng thái thiếu oxy. Nếu không được tái thông mạch máu kịp thời, tế bào não sẽ chết dần, dẫn đến mất chức năng vận động, ngôn ngữ hoặc nhận thức.

Các nghiên cứu cho thấy thời gian là yếu tố cực kỳ quan trọng trong điều trị đột quỵ. Càng trì hoãn cấp cứu, vùng tổn thương não càng lan rộng và khả năng phục hồi càng giảm.

3. Triệu chứng nhồi máu não do thuyên tắc mạch

3.1 Các dấu hiệu điển hình của nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não

Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và tiến triển nhanh. Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện sau: méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, tê bì tay chân, nói khó hoặc không nói được, mất thăng bằng, hoa mắt, chóng mặt dữ dội, đau đầu đột ngột, rối loạn ý thức.

Một số trường hợp có thể xuất hiện giảm thị lực hoặc mất thị lực thoáng qua nếu vùng não liên quan đến thị giác bị ảnh hưởng.

3.2 Dấu hiệu cảnh báo cần cấp cứu ngay

Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người cần ghi nhớ nguyên tắc FAST trong nhận biết đột quỵ:

• Face: Khuôn mặt méo lệch
• Arm: Tay chân yếu hoặc không nâng được
• Speech: Nói khó, nói ngọng
• Time: Gọi cấp cứu ngay lập tức

Việc đưa người bệnh đến bệnh viện sớm có ý nghĩa quyết định trong điều trị. Khung “thời gian vàng” thường được nhắc đến là trong vài giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.

3.3 Bệnh được chẩn đoán bằng cách nào?

Bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng lâm sàng kết hợp với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu như chụp MRI não – mạch não, siêu âm Doppler động mạch cảnh, điện tim, xét nghiệm máu…

Trong đó, MRI mạch não có vai trò quan trọng giúp phát hiện sớm các tổn thương thiếu máu não, đánh giá vị trí tắc mạch và mức độ tổn thương mô não.

4. Bệnh này có nguy hiểm không? Giảm nguy hiểm bằng cách nào?

4.1 Những biến chứng nguy hiểm của bệnh

Nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não là bệnh lý thần kinh nguy hiểm vì có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài. Nhiều người sau đột quỵ phải đối mặt với tình trạng:

• Liệt vận động
• Mất khả năng giao tiếp
• Rối loạn nuốt
• Suy giảm trí nhớ
• Sa sút trí tuệ
• Phụ thuộc vào người chăm sóc

Không ít trường hợp dù qua cơn nguy kịch nhưng chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Theo các tài liệu chuyên ngành thần kinh, tỷ lệ tàn phế sau đột quỵ thiếu máu não vẫn ở mức cao nếu người bệnh không được phát hiện và điều trị sớm.

4.2 Làm thế nào để giảm nguy cơ và biến chứng?

Điều quan trọng nhất là kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch và chủ động tầm soát sớm bệnh lý não – thần kinh.

Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ hoặc mỡ máu cao cần tuân thủ điều trị đều đặn. Đồng thời nên duy trì lối sống lành mạnh:

– Hạn chế thuốc lá và rượu bia

• Ăn nhạt, giảm chất béo xấu
• Tập thể dục thường xuyên
• Kiểm soát cân nặng
• Ngủ đủ giấc
• Khám sức khỏe định kỳ

Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu kéo dài, chóng mặt, tê yếu tay chân, giảm trí nhớ hoặc rối loạn thăng bằng, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Nội thần kinh để được đánh giá sớm.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể thăm khám chuyên khoa Nội thần kinh kết hợp các gói tầm soát chuyên sâu giúp phát hiện sớm bệnh lý thần kinh và các nguy cơ tiềm ẩn, trong đó có nguy cơ nhồi máu não do thuyên tắc động mạch não. 

Các gói khám được thực hiện cùng đội ngũ chuyên gia Nội thần kinh giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống MRI, X-quang kỹ thuật số các phương pháp chẩn đoán hiện đại giúp đánh giá toàn diện chức năng não và mạch máu não.

Chủ động kiểm tra sức khỏe thần kinh từ sớm không chỉ giúp phát hiện nguy cơ đột quỵ mà còn tăng cơ hội điều trị hiệu quả, giảm thiểu di chứng và bảo vệ chất lượng cuộc sống lâu dài. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch.