Ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào?

Đột quỵ là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp có thể được phòng tránh nếu phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và thay đổi lối sống phù hợp. Vậy ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào để bảo vệ sức khỏe não bộ và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm?

1. Vì sao cần phòng ngừa đột quỵ?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc khi mạch máu não bị vỡ, khiến các tế bào não thiếu oxy và nhanh chóng bị tổn thương. Khoảng 80% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa được, đặc biệt khi liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hay lối sống ít vận động.

1.1. Đột quỵ có thể để lại hậu quả nặng nề

Không chỉ đe dọa tính mạng, đột quỵ còn là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật lâu dài. Người bệnh có thể đối mặt với các di chứng như:

• Liệt nửa người
• Rối loạn ngôn ngữ
• Suy giảm trí nhớ
• Khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày

– Trầm cảm sau đột quỵ

Nhiều trường hợp dù được cứu sống vẫn phải phụ thuộc vào sự chăm sóc của gia đình trong thời gian dài.

1.2. Phần lớn nguy cơ có thể phòng tránh

Theo các chuyên gia thần kinh, đa số yếu tố dẫn đến đột quỵ đều có thể được phát hiện và kiểm soát từ sớm. Việc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, theo dõi sức khỏe định kỳ và điều trị tốt các bệnh lý nền giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người quan tâm đến việc làm gì để tránh đột quỵ ngay từ khi còn trẻ, thay vì đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.

1.3. Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa

Nếu trước đây đột quỵ thường gặp ở người cao tuổi thì hiện nay tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm tuổi lao động đang gia tăng. Áp lực công việc, thức khuya kéo dài, chế độ ăn nhiều chất béo, ít vận động và căng thẳng thường xuyên là những nguyên nhân góp phần làm tăng nguy cơ.

Chính vì vậy, việc chủ động phòng ngừa không chỉ dành cho người lớn tuổi mà cần được thực hiện ở mọi lứa tuổi.

2. Ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào?

Nhiều nghiên cứu của Harvard Health, Stroke Foundation Australia và American Stroke Association cho thấy việc thay đổi lối sống có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ. Vậy ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào hiệu quả?

2.1. Ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào: Duy trì huyết áp ở mức ổn định

Tăng huyết áp được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với đột quỵ. Khi huyết áp tăng kéo dài, thành mạch máu não dễ bị tổn thương, xơ cứng hoặc vỡ. Đồng thời, nguy cơ hình thành cục máu đông trong lòng mạch cũng gia tăng.

Người trưởng thành nên:

• Kiểm tra huyết áp định kỳ
• Hạn chế ăn mặn
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp

2.2. Xây dựng chế độ ăn tốt cho tim mạch và não bộ

Một chế độ ăn lành mạnh góp phần bảo vệ hệ mạch máu và giảm nguy cơ đột quỵ.

Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá biển, các loại hạt và dầu thực vật. Đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều đường, nhiều muối và chất béo bão hòa.

Chế độ ăn tương tự mô hình Địa Trung Hải được nhiều tổ chức y khoa khuyến nghị trong dự phòng bệnh tim mạch và đột quỵ.

2.3. Tăng cường vận động thể chất

Hoạt động thể lực thường xuyên giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát huyết áp, giảm mỡ máu và duy trì cân nặng khỏe mạnh.

Người trưởng thành nên tập luyện ít nhất 150 phút mỗi tuần với các hình thức phù hợp như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc yoga.

Ngay cả những thay đổi nhỏ như đi cầu thang bộ, đi bộ sau bữa ăn hay giảm thời gian ngồi liên tục cũng mang lại lợi ích đáng kể.

2.4. Ngăn ngừa đột quỵ bằng cách nào: Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đột quỵ thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng hình thành huyết khối.

Nguy cơ này giảm dần sau khi ngừng hút thuốc và có thể tiếp tục cải thiện theo thời gian.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia cũng làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ xuất huyết não.

2.5. Kiểm soát cân nặng

Thừa cân và béo phì liên quan mật thiết đến tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu.

Duy trì chỉ số BMI phù hợp cùng vòng eo khỏe mạnh giúp giảm áp lực lên hệ tim mạch và hạn chế nguy cơ đột quỵ.

2.6. Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng

Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tim mạch.

Người trưởng thành nên ngủ từ 7- 9 giờ mỗi đêm. Đồng thời cần tìm cách kiểm soát stress bằng thiền, yoga, tập thể dục hoặc duy trì các hoạt động thư giãn phù hợp.

Đây cũng là một trong những các biện pháp ngăn ngừa đột quỵ được nhiều chuyên gia khuyến nghị hiện nay.

3. Kiểm soát các yếu tố bệnh lý quan trọng như thế nào?

Bên cạnh lối sống lành mạnh, việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền đóng vai trò quyết định trong phòng ngừa đột quỵ.

3.1. Kiểm soát tăng huyết áp

Người bị tăng huyết áp cần:

• Theo dõi huyết áp thường xuyên
• Uống thuốc đúng chỉ định
• Hạn chế muối trong khẩu phần ăn
• Duy trì hoạt động thể lực đều đặn
• Tái khám theo lịch hẹn

Việc tự ý ngừng thuốc hoặc điều trị không liên tục có thể khiến huyết áp dao động mạnh và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

3.2. Kiểm soát bệnh đái tháo đường

Đường huyết cao kéo dài gây tổn thương hệ thống mạch máu trên toàn cơ thể, bao gồm cả mạch máu não.

Người mắc đái tháo đường cần:

• Theo dõi đường huyết định kỳ
• Tuân thủ chế độ ăn phù hợp
• Dùng thuốc theo chỉ định
• Kiểm tra HbA1c thường xuyên

Kiểm soát tốt đường huyết giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ.

3.3. Điều trị rối loạn mỡ máu

Cholesterol xấu (LDL-C) tăng cao có thể dẫn đến hình thành mảng xơ vữa trong động mạch cảnh và động mạch não.

Do đó, người có rối loạn lipid máu cần được đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể để có kế hoạch điều trị phù hợp bằng chế độ ăn uống, luyện tập và thuốc khi cần thiết.

3.4. Theo dõi các bệnh lý tim mạch

Rung nhĩ, suy tim, bệnh van tim hay bệnh động mạch cảnh đều có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông dẫn đến đột quỵ.

Những người có tiền sử bệnh tim mạch cần được khám chuyên khoa định kỳ, tuân thủ điều trị và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm theo hướng dẫn của bác sĩ.

3.5. Tầm soát nguy cơ đột quỵ định kỳ

Nhiều yếu tố nguy cơ diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng.

Khám sức khỏe định kỳ kết hợp đánh giá chuyên sâu về thần kinh, tim mạch và mạch máu não giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó có hướng can thiệp kịp thời trước khi xảy ra đột quỵ.

Nếu bạn đang băn khoăn ngăn ngừa đột quỵ hiệu quả như thế nào hoặc thuộc nhóm có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, đau đầu kéo dài, chóng mặt, tê bì tay chân, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa Nội thần kinh.

Hiện nay, hệ thống Y tế Thu Cúc TCI đang triển khai các gói khám chức năng và bệnh lý não thần kinh từ cơ bản đến chuyên sâu, giúp đánh giá toàn diện nguy cơ đột quỵ và các bệnh lý thần kinh.

Với hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại như MRI não, MRI mạch máu não cùng đội ngũ chuyên gia Nội thần kinh giàu kinh nghiệm, Thu Cúc TCI hỗ trợ phát hiện sớm nhiều bất thường tiềm ẩn, giúp xây dựng kế hoạch dự phòng và bảo vệ sức khỏe não bộ một cách hiệu quả.