Dấu hiệu bệnh alzheimer ở người trẻ tuổi

Bệnh Alzheimer từ lâu được xem là căn bệnh chỉ ảnh hưởng đến người cao tuổi, nhưng thực tế các trường hợp khởi phát sớm ngày càng được ghi nhận nhiều hơn. Vậy “dấu hiệu bệnh Alzheimer ở người trẻ tuổi” thường bao gồm những biểu hiện gì và làm thế nào để phân biệt với các vấn đề sức khỏe tâm thần thông thường? Bài viết sẽ giúp bạn nhận diện dấu hiệu sớm để có hướng can thiệp kịp thời. 

1. Bệnh alzheimer có ở người trẻ không?

Khi nhắc đến tình trạng suy giảm trí nhớ trầm trọng, chúng ta thường hình dung đến những người cao tuổi, những ông bà ở độ tuổi 70 hay 80. Chính vì suy nghĩ mặc định này, một trong những thắc mắc phổ biến nhất mà các bác sĩ thần kinh học thường nhận được là bệnh alzheimer có ở người trẻ không? Câu trả lời là CÓ. Mặc dù hiếm gặp hơn rất nhiều so với người già, căn bệnh này hoàn toàn có thể khởi phát ở những người đang trong độ tuổi lao động, thường là từ 30, 40 đến dưới 65 tuổi. Trong y khoa, tình trạng này được gọi là Alzheimer khởi phát sớm.

Thực tế, bệnh Alzheimer không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà còn có thể xuất hiện ở người trẻ tuổi, dù ít gặp hơn. Đây gọi là Alzheimer khởi phát sớm, thường ảnh hưởng đến người dưới 65 tuổi, thậm chí có trường hợp từ 30 – 40 tuổi. Theo Tổ chức Alzheimer Quốc tế và các nghiên cứu, khoảng 110 trên 100.000 người từ 30 – 64 tuổi có thể mắc dạng này, tương đương khoảng 200.000 người ở Mỹ.

2. Dấu hiệu bệnh Alzheimer ở người trẻ tuổi

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bệnh alzheimer ở người trẻ tuổi thực sự là một thách thức lớn. Vì mọi người thường chủ quan cho rằng tuổi trẻ không thể mắc bệnh này, nên các triệu chứng ban đầu rất dễ bị bỏ qua hoặc bị đổ lỗi cho áp lực công việc, mệt mỏi, hay những biến cố trong cuộc sống.Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo điển hình mà người bệnh và người nhà cần đặc biệt lưu tâm:

2.1. Suy giảm trí nhớ làm xáo trộn cuộc sống

Đây là dấu hiệu bệnh alzheimer ở người trẻ tuổi phổ biến nhất. Khác với việc thỉnh thoảng quên chỗ để chìa khóa xe, người bệnh thường xuyên quên các thông tin vừa mới được tiếp nhận. Họ có thể hỏi đi hỏi lại cùng một câu hỏi, quên bẵng các cuộc hẹn quan trọng với đối tác, hoặc phải phụ thuộc quá mức vào các mảnh giấy ghi chú, sổ tay, hoặc nhờ người thân nhắc nhở những việc mà trước đây họ có thể tự ghi nhớ dễ dàng.

2.2. Gặp khó khăn khi giải quyết vấn đề và lên kế hoạch

Một người từng rất giỏi làm việc với các con số, chẳng hạn như làm kế toán hoặc quản lý chi tiêu gia đình, đột nhiên thấy bối rối trước một bảng tính quen thuộc hoặc mất hàng giờ đồng hồ chỉ để xem xét một hóa đơn tiền điện. Khả năng tập trung của họ giảm sút nghiêm trọng.

2.3. Khó khăn khi thực hiện các công việc quen thuộc

Bệnh nhân có thể quên cách sử dụng một phần mềm máy tính mà họ đã dùng hàng ngày suốt nhiều năm, quên luật chơi của một môn thể thao yêu thích hoặc thậm chí lúng túng không biết cách lái xe trên một đoạn đường quen thuộc từ cơ quan về nhà.

2.4. Dấu hiệu bệnh alzheimer ở người trẻ tuổi về thị giác và không gian

Nhiều người lầm tưởng đây là bệnh về mắt, nhưng thực chất là do não bộ giảm khả năng xử lý hình ảnh. Họ gặp khó khăn trong việc đánh giá khoảng cách (dễ gây va chạm khi lái xe), khó phân biệt màu sắc, hoặc gặp trở ngại khi đọc sách báo.

3. Alzheimer khởi phát sớm biểu hiện như thế nào?

Alzheimer khởi phát sớm biểu hiện đa dạng, không luôn bắt đầu bằng quên lãng như ở người lớn tuổi. Ở người trẻ, bệnh có thể biểu hiện qua thay đổi thị giác không gian, khó nhận diện khuôn mặt hoặc vấn đề ngôn ngữ như nói lắp hoặc khó diễn đạt ý.

Bệnh tiến triển dần, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu có thể là khó tập trung, thay đổi tâm trạng thất thường. Sau đó, người bệnh quên các sự kiện gần đây, khó thực hiện công việc quen thuộc như nấu ăn theo công thức hoặc quản lý tài chính. Một số người gặp vấn đề về vận động, đi lại không vững hoặc thay đổi tính cách mạnh mẽ, trở nên hung hăng hoặc thờ ơ.

Các dấu hiệu bệnh alzheimer ở người trẻ tuổi thường khiến họ lo lắng về tương lai sự nghiệp và gia đình. Nhiều người vẫn đang nuôi con nhỏ hoặc đang thăng tiến công việc, nên chẩn đoán sớm rất quan trọng để có kế hoạch hỗ trợ. Theo Mayo Clinic, dạng này có thể do đột biến gen di truyền ở một số ít trường hợp, nhưng đa số vẫn là dạng thông thường.

Alzheimer ở người trẻ đòi hỏi sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Người bệnh có thể vẫn hoạt động tương đối bình thường ở giai đoạn đầu nhưng dần cần giúp đỡ trong sinh hoạt hàng ngày.

4. Phân biệt Alzheimer với hay quên do căng thẳng

Tình trạng alzheimer ở người trẻ có ranh giới hoàn toàn khác biệt so với sự đãng trí do căng thẳng (stress) gây ra. Khi bạn bị căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức, bạn có thể tạm thời quên tên một người đồng nghiệp mới quen, quên lịch họp, hay bước vào phòng mà quên mất mình định lấy đồ gì. Tuy nhiên, khi bình tâm lại, được nghỉ ngơi đầy đủ hoặc có người nhắc nhẹ, bạn sẽ nhớ lại được ngay. Quan trọng nhất là sự lơ đãng này không làm mất đi khả năng tư duy và vận hành cuộc sống cơ bản của bạn.

Ngược lại, với bệnh Alzheimer, sự quên lãng mang tính chất xóa bỏ vĩnh viễn và có xu hướng ngày càng nghiêm trọng. Bệnh nhân không chỉ quên nơi để chiếc chìa khóa, mà họ thậm chí còn quên luôn công dụng của chiếc chìa khóa đó để làm gì. Họ có thể cất đồ vật vào những vị trí vô cùng phi lý (như cất điện thoại vào tủ lạnh, cất giày vào lò vi sóng) và hoàn toàn không thể nhớ lại các bước để tìm thấy chúng. Hơn nữa, người bị căng thẳng có thể chỉ lười giao tiếp vì mệt mỏi, nhưng người mắc bệnh Alzheimer lại chủ động từ bỏ các sở thích cá nhân, các hoạt động xã hội vì họ thực sự mất khả năng theo kịp những gì đang diễn ra xung quanh.

5. Khi nào cần đánh giá trí nhớ và chức năng nhận thức?

Sự chủ quan, cố gắng che giấu triệu chứng hoặc lầm tưởng rằng mình còn quá trẻ để mắc bệnh thần kinh là những lý do khiến nhiều người bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để can thiệp y tế. Việc nhận biết khi nào cần tìm đến sự giúp đỡ của các chuyên gia thần kinh học là vô cùng quan trọng.

Bạn hoặc người thân cần ngay lập tức đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được làm bài kiểm tra đánh giá trí nhớ và nhận thức nếu nhận thấy các tình trạng sau đây:

• Chứng hay quên diễn ra liên tục, làm ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn cá nhân (như quên tắt bếp gas, quên khóa cửa) và hiệu quả công việc
• Cảm thấy khó khăn và bối rối rõ rệt trong việc quản lý tiền bạc, thanh toán hóa đơn – những việc mà trước đây bạn xử lý rất trơn tru.
• Bắt đầu đi lạc ở những đoạn đường quen thuộc từ cơ quan về nhà.
• Gia đình, bạn bè và đồng nghiệp xung quanh bắt đầu lên tiếng phàn nàn và bày tỏ sự lo lắng về sự thay đổi bất thường trong hành vi, tính cách của bạn.

Tại phòng khám, các bác sĩ sẽ tiến hành hỏi về tiền sử bệnh lý gia đình, thực hiện các bài test tâm lý thần kinh đánh giá khả năng ghi nhớ, kỹ năng giải quyết vấn đề, cũng như chỉ định các xét nghiệm máu và chụp cắt lớp não bộ (MRI hoặc CT scan). Cần lưu ý rằng, không phải mọi sự suy giảm trí nhớ đều là Alzheimer. Một số nguyên nhân khác như thiếu hụt trầm trọng vitamin B12, rối loạn hormone tuyến giáp, hay bệnh trầm cảm cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự. Những bệnh lý này hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm nếu được phát hiện kịp thời.

Tóm lại, dấu hiệu bệnh Alzheimer ở người trẻ tuổi có thể bao gồm suy giảm trí nhớ bất thường, khó khăn trong việc lên kế hoạch hoặc giải quyết vấn đề, nhầm lẫn về thời gian và không gian, thay đổi tính cách hoặc hành vi đột ngột. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các triệu chứng trên kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh để được đánh giá và chẩn đoán chính xác. Phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị triệu chứng hiệu quả hơn mà còn mở ra cơ hội tham gia các thử nghiệm lâm sàng và lên kế hoạch chăm sóc dài hạn phù hợp.