Các giai đoạn nhồi máu não trên MRI

Nhồi máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Việc nhận biết sớm tổn thương não thông qua cộng hưởng từ (MRI) đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và tiên lượng bệnh. Bài viết sau đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về từng giai đoạn tiến triển bệnh khi chụp MRI não.

1. Tìm hiểu về nhồi máu não

1.1. Nhồi máu não là gì? Giải đáp chung

Nhồi máu não là tình trạng một vùng não bị thiếu máu nuôi dưỡng do động mạch não bị hẹp hoặc tắc nghẽn đột ngột. Khi dòng máu đến não bị gián đoạn, các tế bào thần kinh không nhận đủ oxy và dưỡng chất cần thiết để duy trì hoạt động bình thường. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là một dạng tổn thương hệ thần kinh cấp tính với các triệu chứng thường xuất hiện khu trú và kéo dài vượt quá 24 giờ liên tục.

Người bệnh thường xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, nói khó, mất thăng bằng, rối loạn thị giác hoặc giảm ý thức. Mỗi phút trôi qua có thể làm mất đi hàng triệu tế bào thần kinh, làm giảm cơ hội phục hồi và gia tăng nguy cơ tàn phế lâu dài.

các giai đoạn nhồi máu não trên mri — Lưu lượng tuần hoàn giảm đột ngột khiến tế bào thần kinh không được cung cấp đủ oxy dẫn đến các chức năng thần kinh bị suy giảm

1.2. Các giai đoạn nhồi máu não

Quá trình tiến triển của nhồi máu não diễn ra liên tục từ những giờ đầu tiên cho đến nhiều tuần sau khi khởi phát. Mỗi giai đoạn sẽ có những thay đổi sinh lý bệnh và hình ảnh MRI đặc trưng.

Giai đoạn tối cấp (0 – 6 giờ đầu): Ngay sau khi mạch máu não bị tắc, lượng máu nuôi não giảm mạnh khiến tế bào thần kinh thiếu năng lượng. Nước di chuyển vào bên trong tế bào gây nên hiện tượng phù độc tế bào.
Giai đoạn cấp tính (6 – 24 giờ): Tình trạng phù tế bào tiếp tục gia tăng. Các cấu trúc mô não bắt đầu xuất hiện những biến đổi rõ ràng hơn và tổn thương thần kinh ngày càng lan rộng nếu không được tái tưới máu kịp thời.
Giai đoạn bán cấp sớm (1 – 7 ngày): Hàng rào máu não dần bị phá vỡ. Dịch thoát ra khoảng gian bào gây phù mạch, làm vùng tổn thương não tăng kích thước và xuất hiện hiệu ứng khối rõ hơn.
Giai đoạn bán cấp muộn (7 – 14 ngày): Tình trạng phù não bắt đầu giảm. Các tế bào viêm và đại thực bào tham gia dọn dẹp mô não hoại tử, đồng thời hình thành các mao mạch mới hỗ trợ quá trình sửa chữa tổn thương.
Giai đoạn mạn tính (sau 2 tuần): Toàn bộ nhu mô não bị chết đã được dọn sạch hoàn toàn. Tại vị trí tổn thương hình thành một nang dịch được bao quanh bởi sẹo xơ.

2. Chụp MRI xác định nhồi máu não

2.1. Mục đích MRI não chẩn đoán nhồi máu não

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại, đặc biệt là MRI não, giúp phát hiện tổn thương ngay từ giai đoạn rất sớm, hỗ trợ bác sĩ đưa ra chiến lược điều trị phù hợp. Khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, nói khó, yếu tay chân hoặc mất ý thức đột ngột, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ đột quỵ và chỉ định chụp MRI nếu cần thiết. Đặc biệt, những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc từng bị đột quỵ có nguy cơ cao hơn và cần được chẩn đoán sớm.

2.2. Vì sao MRI có giá trị cao trong chẩn đoán nhồi máu não?

MRI cho phép đánh giá chính xác bản chất của đột quỵ, giúp phân biệt nhồi máu não với xuất huyết não. Đây là yếu tố quan trọng quyết định hướng điều trị tiếp theo. Bên cạnh đó, MRI còn cung cấp nhiều thông tin giá trị như thời gian xuất hiện tổn thương, vị trí vùng não bị ảnh hưởng, diện tích nhồi máu và khả năng phục hồi của mô não còn sống. Thông qua hình ảnh cộng hưởng từ, bác sĩ có thể đánh giá mức độ tổn thương thực tế và tiên lượng nguy cơ biến chứng trong tương lai.

2.3. Các chuỗi MRI quan trọng trong chẩn đoán nhồi máu não

Để đánh giá đầy đủ tổn thương đột quỵ, bác sĩ thường kết hợp nhiều chuỗi xung MRI khác nhau:

Chuỗi xung T1W: Cung cấp hình ảnh giải phẫu chi tiết, giúp đánh giá cấu trúc não và xác định ranh giới tổn thương. Trên T1, nước thường có tín hiệu thấp trong khi mô mỡ có tín hiệu cao.
Chuỗi xung T2W: T2 nhạy với tình trạng tăng nước trong mô. Vì vậy, các tổn thương phù não hoặc viêm thường biểu hiện tăng tín hiệu rõ rệt trên chuỗi này.
Chuỗi xung xóa dịch FLAIR: Biến thể của T2 có khả năng triệt tín hiệu dịch não tủy, giúp làm nổi bật các tổn thương nằm gần não thất hoặc vỏ não.
Chuỗi xung khuếch tán (DWI) và bản đồ ADC: Sự kết hợp giúp nâng cao độ nhạy và độ đặc hiệu trong phát hiện nhồi máu giai đoạn sớm. Trong nhồi máu não cấp, vùng tổn thương thường giảm tín hiệu trên ADC.

Ngoài ra, SWI là chuỗi xung MRI có độ nhạy cao trong việc phát hiện các mạch máu nhỏ, tĩnh mạch não và nhận diện sự khác biệt giữa ổ xuất huyết não, đánh giá các giai đoạn xuất huyết não trên MRI thông qua sự thay đổi tín hiệu của máu theo thời gian. với các tổn thương vôi hóa nội sọ.

3. Các giai đoạn nhồi máu não trên MRI

3.1. Giai đoạn tối cấp

Giai đoạn tối cấp thường kéo dài từ khi khởi phát đến khoảng 6 giờ đầu. Trong thời gian này, DWI và các kỹ thuật tưới máu não là những phương pháp phát hiện tổn thương sớm nhất. Các thay đổi trên DWI có thể xuất hiện chỉ sau vài phút kể từ khi mạch máu bị tắc. Ngược lại, tín hiệu trên T1 và T2 thường chưa thay đổi rõ trong những giờ đầu. Khoảng sau 6 – 8 giờ, các bất thường mới bắt đầu biểu hiện rõ hơn trên các chuỗi xung này.

3.2. Giai đoạn cấp tính

Trong thời gian này, phù não tăng dần và thường đạt mức tối đa sau 48 – 72 giờ. Hiệu ứng khối trở nên rõ rệt hơn, có thể gây chèn ép các cấu trúc lân cận. Trên MRI, vùng nhồi máu biểu hiện tăng tín hiệu trên T2 và giảm tín hiệu trên T1. Ranh giới tổn thương ngày càng rõ nét hơn.

Một số trường hợp có thể xuất hiện chuyển dạng xuất huyết do tái tưới máu. Khi đó, hình ảnh xuất huyết não trên MRI sẽ xuất hiện trong vùng nhồi máu cũ và cần được theo dõi sát.

3.3. Giai đoạn bán cấp

Giai đoạn bán cấp thường kéo dài từ ngày thứ bảy đến khoảng tuần thứ 2. Lúc này, tình trạng phù não bắt đầu giảm dần. Hiệu ứng khối cũng thu nhỏ theo quá trình hấp thu dịch và mô hoại tử. Các tổn thương vẫn duy trì đặc điểm giảm tín hiệu trên T1 và tăng tín hiệu trên T2. Tuy nhiên, mức độ phù nề đã giảm đáng kể so với giai đoạn cấp tính.

3.4. Giai đoạn mạn tính

Sau khoảng 2 tuần kể từ khi khởi phát, ổ nhồi máu bước sang giai đoạn mạn tính. Lúc này, hiện tượng phù não gần như biến mất hoàn toàn. Vùng mô não hoại tử được thay thế bằng khoang dịch và mô sẹo thần kinh. Trên MRI, tổn thương thường giảm tín hiệu trên T1 và tăng tín hiệu trên T2. Đồng thời có thể quan sát thấy tình trạng giãn não thất hoặc rộng các rãnh cuộn não gần vị trí tổn thương do mất mô não. Những thay đổi này phản ánh hậu quả lâu dài của đột quỵ và giúp bác sĩ đánh giá mức độ di chứng thần kinh còn lại.

Các giai đoạn nhồi máu não trên MRI phản ánh quá trình tiến triển của tổn thương não từ những phút đầu tiên cho đến giai đoạn mạn tính. Nếu xuất hiện các dấu hiệu thần kinh bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh nên chủ động thăm khám sớm. Gói khám chức năng và bệnh lý não – thần kinh tại Thu Cúc TCI giúp tầm soát, phát hiện sớm và quản lý hiệu quả nhiều bệnh lý thần kinh từ cơ bản đến chuyên sâu, góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.