Hiện tượng trào ngược dạ dày là gì? Những dấu hiệu trào ngược dạ dày thường xuất hiện

1. Hiện tượng trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng dịch và thức ăn trong dạ dày bị đẩy ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu và có thể làm tổn thương niêm mạc thực quản.

Thông thường, thức ăn sau khi được nuốt sẽ đi qua thực quản xuống dạ dày. Cơ vòng thực quản dưới có nhiệm vụ mở khi nuốt và đóng lại sau đó, giúp ngăn dịch vị và thức ăn trào ngược lên trên.

Khi cơ vòng hoạt động không hiệu quả, dịch dạ dày có thể thường xuyên trào lên thực quản, lâu dài gây viêm, tổn thương thực quản và ảnh hưởng đến vùng hầu họng, thanh quản.

2. Những triệu chứng trào ngược dạ dày thường gặp là gì?

2.1. Ợ hơi, ợ nóng, ợ chua

Ợ hơi xuất hiện nhiều lần, nhất là sau ăn, có thể là một trong những biểu hiện của trào ngược dạ dày thực quản. Người bệnh thường cảm thấy nóng rát ở vùng thượng vị hoặc phía sau xương ức, sau đó cảm giác này có thể lan dần lên cổ và họng. Khi dịch dạ dày trào lên miệng, người bệnh còn có thể cảm nhận vị chua hoặc khó chịu. Các triệu chứng thường rõ hơn sau khi ăn no, khi nằm xuống hoặc vào ban đêm.

2.2. Buồn nôn, nôn

Dịch dạ dày di chuyển ngược lên thực quản và vùng họng có thể gây kích ứng, khiến người bệnh có cảm giác buồn nôn, thậm chí nôn. Triệu chứng có thể xuất hiện vào nhiều thời điểm trong ngày và ở một số người trở nên rõ hơn khi nằm hoặc về đêm.

2.3. Đau tức ở vùng ngực, thượng vị

Trào ngược có thể gây cảm giác nóng, tức hoặc đau ở vùng thượng vị và phía sau xương ức. Nguyên nhân liên quan đến việc dịch dạ dày tiếp xúc và kích thích niêm mạc thực quản. Tuy nhiên, đau ngực cũng có thể xuất hiện trong các bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp, vì vậy không nên mặc định mọi cơn đau ngực đều do trào ngược dạ dày.

2.4. Khó nuốt, có cảm giác như vướng ở họng

Khi thực quản thường xuyên tiếp xúc với dịch trào ngược, niêm mạc có thể bị viêm và tổn thương. Người bệnh vì thế có thể cảm thấy thức ăn khó đi xuống, nuốt vướng hoặc có cảm giác như có vật mắc ở cổ họng.

2.5. Khàn giọng, ho kéo dài liên tục và khó chịu

Dịch trào ngược lên cao có thể kích thích vùng họng và thanh quản, từ đó gây khàn tiếng, ho hoặc thường xuyên phải hắng giọng. Những biểu hiện này có thể dễ nhận thấy hơn vào buổi sáng hoặc sau khi nằm ngủ.

2.6. Tăng tiết nước bọt

Một số người nhận thấy lượng nước bọt trong miệng tăng lên khi xuất hiện trào ngược. Đây có thể là phản ứng của cơ thể nhằm hỗ trợ làm sạch và trung hòa lượng acid đi ngược lên thực quản và khoang miệng.

2.7. Đắng miệng, hôi miệng

Dịch tiêu hóa trào lên vùng họng và miệng có thể khiến người bệnh cảm thấy vị chua, đắng hoặc hơi thở có mùi khó chịu. Triệu chứng có thể xuất hiện cùng ợ chua, ợ nóng và cảm giác khó chịu ở cổ họng.

Ngoài những dấu hiệu trào ngược dạ dày kể trên, một số người còn gặp đầy bụng, khó tiêu hoặc các biểu hiện liên quan đến đường hô hấp. Mức độ và tần suất xuất hiện triệu chứng có thể khác nhau rất nhiều ở từng người.

3. Nguyên nhân nào gây ra hiện tượng trào ngược dạ dày?

Hiện tượng trào ngược dạ dày thường liên quan đến sự suy giảm hàng rào chống trào ngược giữa dạ dày và thực quản, bất thường vận động đường tiêu hóa hoặc những yếu tố làm tăng áp lực trong ổ bụng.

3.1. Có điều bất thường ở thực quản

Cơ thắt thực quản dưới không hoạt động hiệu quả

Cơ thắt thực quản dưới nằm ở vị trí tiếp nối giữa thực quản và dạ dày, có nhiệm vụ mở ra khi thức ăn đi xuống và đóng lại sau đó. Khi cơ này suy yếu hoặc giãn không phù hợp, dịch và thức ăn trong dạ dày có thể di chuyển ngược lên thực quản, từ đó gây ra các triệu chứng trào ngược.

Thoát vị hoành

Cơ hoành góp phần hỗ trợ hoạt động của cơ thắt thực quản dưới. Khi xảy ra thoát vị hoành, một phần dạ dày dịch chuyển lên vùng ngực qua khe cơ hoành, làm suy giảm cơ chế chống trào ngược và tạo điều kiện để dịch dạ dày đi ngược lên thực quản.

3.2. Sự bất thường liên quan đến dạ dày

Quá trình làm rỗng dạ dày chậm khiến thức ăn lưu lại lâu hơn, làm tăng thể tích và áp lực bên trong dạ dày, từ đó thuận lợi cho hiện tượng trào ngược xuất hiện. Một số tình trạng ảnh hưởng đến khả năng lưu thông thức ăn từ dạ dày xuống ruột cũng có thể góp phần làm triệu chứng trở nên rõ hơn.

Bên cạnh đó, áp lực trong ổ bụng tăng lên khi ho kéo dài, rặn hoặc thực hiện các động tác làm tăng sức ép lên vùng bụng cũng có thể thúc đẩy dịch dạ dày đi ngược lên thực quản.

3.3. Những yếu tố khiến nguy cơ trào ngược dạ dày gia tăng

– Thừa cân, béo phì: Khối lượng cơ thể dư thừa có thể làm tăng áp lực lên vùng bụng và dạ dày, khiến tình trạng trào ngược dễ xuất hiện hơn.

– Thói quen ăn uống: Ăn quá no, ăn sát giờ ngủ hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm nhiều chất béo có thể làm triệu chứng trào ngược trở nên rõ hơn ở một số người.

– Mang thai: Những thay đổi nội tiết cùng với áp lực ngày càng tăng trong ổ bụng có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.

– Hút thuốc: Thuốc lá có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thắt thực quản dưới và làm triệu chứng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn.

4. Hiện tượng trào ngược dạ dày kéo dài gây biến chứng gì?

Nếu tình trạng trào ngược kéo dài và không được kiểm soát, thực quản có thể thường xuyên tiếp xúc với dịch dạ dày, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện một số biến chứng.

4.1. Viêm, loét thực quản

Dịch dạ dày liên tục tiếp xúc với niêm mạc thực quản có thể gây kích ứng, viêm và hình thành các tổn thương trợt loét. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như nóng rát sau xương ức, đau khi nuốt, khó nuốt hoặc đau tức ngực.

4.2. Hẹp thực quản

Tổn thương thực quản kéo dài có thể hình thành mô sẹo, khiến lòng thực quản dần thu hẹp. Khi đó, người bệnh thường cảm thấy nuốt khó, nuốt vướng hoặc có cảm giác thức ăn mắc lại ở vùng ngực, cổ.

4.3. Vấn đề liên quan đến hệ thống hô hấp

Dịch trào ngược lên cao có thể kích thích vùng họng, thanh quản và đường thở. Một số người có thể xuất hiện ho kéo dài, khàn giọng, viêm thanh quản hoặc các triệu chứng hô hấp khác.

4.4. Barrett thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản kéo dài là một trong những yếu tố nguy cơ của Barrett thực quản. Đây là tình trạng lớp tế bào lót phần dưới thực quản bị biến đổi và có liên quan đến nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản cao hơn. Barrett thực quản thường không gây triệu chứng đặc hiệu và có thể được phát hiện qua nội soi kết hợp sinh thiết.

4.5. Ung thư thực quản

Barrett thực quản có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư biểu mô tuyến tại thực quản. Tuy nhiên, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ trong số những người mắc bệnh Barrett thực quản có thể tiến triển thành ung thư. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp khó nuốt tăng dần, đau khi nuốt, đau ngực, khàn tiếng, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc xuất huyết tiêu hóa.

5. Khi nào có dấu hiệu trào ngược dạ dày cần đi khám bác sĩ?

Không phải mọi trường hợp trào ngược dạ dày đều cần thăm khám ngay. Nếu triệu chứng nhẹ và chỉ xuất hiện thỉnh thoảng, người bệnh có thể bắt đầu bằng việc điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt như hạn chế thực phẩm cay, chua, nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh, rượu bia và nước có gas; đồng thời tránh ăn quá no hoặc nằm ngay sau ăn. Nếu các triệu chứng không cải thiện, xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên đến chuyên khoa Tiêu hóa để được thăm khám và thực hiện các kiểm tra cần thiết. Việc xác định nguyên nhân, mức độ trào ngược và nguy cơ biến chứng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Tại Thu Cúc TCI, người bệnh có thể đăng ký khám trào ngược dạ dày để được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thăm khám, đánh giá tình trạng và tư vấn phương pháp nội soi phù hợp khi cần thiết.

Đặt lịch nhanh chóng qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.